Hayatın İçinde Faydacılık

Merhaba. Yazının başlığı çok bilgi içeriyor gibi görünse de bu yazıda faydacılığı günlük hayatta hepimizin nasıl kullandığına değinmeye çalışacağım. Hepimiz farkında olmasak da günlük hayatımızda fayda hesabı yapıyoruz ve buna göre yaşadığımız olaylardan haz alıyoruz.

Faydacılık Nedir

Faydacılık, en fazla yarar sağlayana yönelme eğilimimizdir. Yarar matematiksel ifade edilemeyen bir veri olabilir. Fayda hesabı için kafamızda birden fazla şık olması gerekir. Bu iki şıkkı karşılaştırmayı ve faydayı hesaplamayı gerektirir.

Farkında olmadan kullanıyor muyuz?

Faydacılık diyince herkesin aklına çıkarcılık gibi negatif etki uyandıran kavramlar gelir fakat aslında olan kişinin kendisi için sağlayabileceği yararı gözetmesidir. Günlük hayatımızda da hepimiz oldukça sık kullanıyoruz. Biz fark etmesek de beynimiz çoğu zaman birçok şık arasında fayda hesabı yapıyor. Bir günümüz boyunca hepimiz birçok aktivite arasından seçimler yapıyoruz. Örneğin dışarı çıkmak isteyen birisi, evde kalmak ve dışarı çıkmak şıkları arasından seçim yaparak dışarı çıkıyor. Biz bu şıklar arasında kasıtlı bir hesap yapmasak da beynimizin bu hesabı bizim yerimize yaptığı bir gerçek.

Sıkıntılarımızın temelinde faydasız hareketlerimiz mi yatıyor?

Benim görüşümce girdiğimiz bunalımların, içimizdeki sıkkınlıkların tamamı bu fayda hesabına uymamaktan ortaya çıkıyor. Durumu asıl kötüleştiren bu hesabı yapıp farkında olarak uymamak. Çoğumuz online eğitim dönemlerini hatırlıyoruzdur. Bir nesil olarak o yollardan geçtik. Yapabileceğimiz sınırlı aktiviteler arasında döndük durduk. Ben de dahil çoğumuz bir süre sonra yaptığımız aktivitelerden tatmin olmamaya başladık. Evde durmak da dışarı çıkmak da sıkıcı gelmeye başladı. Fakat bunu basit bir fayda kıyasıyla çözebileceğimizi hiç düşünmedik.

Çok susadığınızı ve su içmeye başladığınızı hayal edin. İlk bardakta aldığınız yararı, ikinci bardakta almanız mümkün değildir. Doyum noktanıza ne kadar yaklaşırsanız aldığınız haz yavaş yavaş azalacak. Aynı gündelik planlarımızda da aslında bunu yaşıyoruz. Bir arkadaş grubumuzla buluştuğumuzda çok eğlenceli vakit geçirebiliriz. Ama şimdi doyum noktamızdan uzaklaşmamız gerek. Ard arda yaptığımız buluşmalar bizi yine sıkkın bir noktaya getirecek. Buna rutinleşmek de diyebiliriz. Çoğu aktiviteyi rutin haline getirdikçe aldığımız haz yavaş yavaş azalmaya başlayacak.

İşte tam bu süreçte biraz daha fazla hesap yapmak işimize yarayabilir. Bu gün şuraya gitmek yerine daha faydalı neler yapabilirim diye düşünmemizin zamanı gelmiş olabilir. Eğer bu soruya cevap olarak aklımızdan bir şeyler geçiyorsa, bize daha çok fayda sağlayacak aktiviteleri bulmuşuz demektir.