Elon Musk'in çocuk işçileri

Her yerde görmekten sıkıldığım bir iddianın aslını merak ettiğimden ötürü, araştırıp yeni bilgiler edinmenin pasif bir eylem olması sebebiyle aynı iddianın karşıma çıkmasını engellemeyeceğini fark ettim. Bu yüzden hem bilgileri toparlamaya hem de gerçeği illumineyt etmeye karar verdim. Bir de başka işim yok.

Önce iddianın tam olarak ne olduğuna ve nereden fırladığına bakalım. Öncelikle Google'lama sonucu öğrendiğim bilgilere göre bu iddialar en azından 3 senedir ortalıkta dolaşmakta.

Çocuk işçiliği iddiasının temeli, kobalt madeninin çıkarılmasındaki şartlardan geliyor. Bu madenin %70'i Kongo'dan dünya pazarına aktarılıyor olup,[1] bu madenciliğin bir kısmı da çocuklar tarafından yapılıyor.[2] Üstelik bu durum ülkenin hiç mi hiç sikinde değil, yayımlanan bir rapor Kongo'nun bu durumu düzeltmek adına hiçbir gelişme kaydetmediğini ortaya koyuyor. Daha fazla ayrıntı için raporu inceleyebilirsiniz.[3]

Bu madencilik Elon Musk'a nereden bağlanıyor? Tesla, kobalt madeni satın alan şirketlerden biri. Bu kobaltı ise Glencore ve Panasonic şirketlerinden tedarik ediyor. Panasonic Filipinler'den maden çıkarırken, Glencore Kongo'yu tercih ediyor.[4][5] Ayrıca Kanada'dan da kobalt tedarik ediyorlar.[6]

Tesla bu konuda ne yapıyor peki? Öncelikle, "çalışma şartlarının kötülüğünden haberdar" olduklarını ve "bunu düzeltmeye" çabaladıklarını iddia ediyorlar.[6][7] Bu iddialar bir yana, dava açanlar yok değil.[8][9][10][11] Şimdi somutlaştırma vakti: tam olarak ne önlemler alıyorlar?

Rapora göre Tesla, sadece "Responsible Minerals Initiative"nin denetlediği ve onayladığı madenlerden maden tedarik ettiklerini; çocuk işçiliğine, kötü çalışma şartlarına, terörist gruplara kazanç sağlamaya asla müsamaha göstermeyeceklerini belirtiyor. Tedarikçileri nasıl denetlediklerini, neye dikkat ettiklerini uzun uzun kaynak makalelerden inceleyebilirsiniz.[12]

Bunun yanında Tesla, 2020 yılında Fair Cobalt Allience'a katıldı.[13] Bu "allience" Kongo'daki çocuk işçiliğine ve kötü şartlara son vermeyi hedefliyor. Sadece işçiliği bitirmek değil, eğitim konusunda da çocuklara yardım hedefliyorlar. Ayrıca, Tesla'nın tedarikçisi Glencore da destekçilerden.

Glencore'un adını geçirmemiz önemli, zira madenlerde çocuk çalıştırmak iddiasıyla doğrudan davalıklar. Ancak iddia ettiklerine göre, adı geçen maden, kendi kontrollerinden 2011'den bu yana çıkmış durumda.[14] Kongo ise, yukarıda belirttiğim üzere bu konularda hiçbir şey yapmıyor.

Peki iş sadece denetlemekten mi ibaret? Sadece denetleme iddiaları ile kalsalardı, pek güvenilir olmadıkları açıkça belli olurdu, ancak öyle değil. Elon Musk, 2018'de attığı bir twit'te, "tüm bataryalarda kullanılan kobaltın sadece %3 oranında olduğu ve bu oranın en sonunda 0'a geleceği" konusunda garanti veriyor.[15] Buna benzer bir twit'i 2019'da attı.[16] Peki bunun için somut adımlar atıldı mı?

Tesla'nın batarya üreticisi Panasonic, cobalt-free batarya üretimi hedefini duyurdu.[17] Planlar, 2 ile 3 yıl sonrasını gösteriyor. [18] NCM 811 katotlarında ise halihazırda %10 oranında kullanıyorlar. [19] Ayrıca Model-3'te kobalt kullanımını doğrudan azalttı.[20][21]

Bunların yanında Tesla, geri dönüşüme de epey önem veriyor. 2020 etki raporuna göre, hurdaya çıkan tüm bataryalar geri dönüştürüldü. Yine bunla bağlantılı olarak, Berlin ve Teksas'taki Gigafactory'lerin kendilerine ait geri dönüşüm alanları olacak, yani başka şirketler ile çalışmayacaklar. Bu da maliyetlerin düşüşü ve kobalt tedariğinde azalma demek.[22] Bu planların öncesinde Panasonic, Tesla'nın araçlarındsai kobalt kullanımını, son 6 yılda, %59 oranında azalttı.[23] Ayrıca LFP bataryalar, hiç kobalt içermiyor.[24][25] Belirtmek gereken bir şey; Analist Caspar Rawles, bu oranların oldukça düşük olduğunu ancak daha da düşürmenin epey zor olacağını tahmin ediyor.[26]

Son olarak Tesla, bir tür blockchain teknolojisi geliştiriyor; bu teknoloji sayesinde kullanıcılar, madenlerin nereden tedarik edildiğini takip edebilecekler [27][28][29] Bu demektir ki, eğer madenler çocuk işçiler tarafından çıkarılıyorsa bunu görebileceksiniz.

Sonuç:

Tesla, iddiaların tam aksine bir tutum sergiliyor. En kötü ihtimalde bile; eğer Tesla şu anda çocuk işçi çalıştırılması ile bağlantılı ise, bu payın oldukça düşük olduğu ve yakın gelecekte bunun çözeceği gözüküyor.

Güncelleme; Şirketlere açılan dava, 2 Kasım’da reddedildi. Davanın reddedilme sebebi başa iddiaların dayanıksızlığı olmak üzere, bahsi geçen kanunun kapsama alanı.[30] İddialar doğru olsa bile durum ABD dışında olduğu için şirketlerin olası cezasını onlar kesemiyor anlayacağınız.

Yazı bu kadar. Kaynakların sırası karışmış olabilir, şimdi hiç kontrol edesim gelmedi. Yanlış veya eksik bir şey varsa yazın. İyi forumlar.

Kaynakça:

[1] https://borgenproject.org/alternatives-to-cobalt-mining/

[2] https://www.washingtonpost.com/graphics/business/batteries/congo-cobalt-mining-for-lithium-ion-battery/

[3] http://www3.weforum.org/docs/WEF_Making_Mining_Safe_2020.pdf

[4] https://www.forbes.com/sites/michaelposner/2020/10/07/how-tesla-should-combat-child-labor-in-the-democratic-republic-of-the-congo/?sh=1c3599405cd0

[5] https://insideevs.com/news/336482/tesla-has-found-yet-another-safe-haven-for-cobalt/

[6] https://insideevs.com/news/336482/tesla-has-found-yet-another-safe-haven-for-cobalt/

[7] https://www.tesla.com/ns_videos/2019-tesla-impact-report.pdf

[8] https://www.tesla.com/sites/default/files/about/legal/2018-conflict-minerals-report.pdf

[9] https://cleantechnica.com/2020/09/24/tesla-actually-doesnt-tolerate-the-death-maiming-of-young-child-miners/

[10] https://www.imore.com/apple-google-and-more-say-they-arent-responsible-child-labor-drc?amp

[11] https://www.forbes.com/sites/isabeltogoh/2019/12/17/apple-and-tesla-among-tech-giants-being-sued-over-the-deaths-and-injuries-of-child-cobalt-miners-in-drc/amp/

[12] https://www.lifegate.com/cobalt-mining-congo-tech-lawsuit

[13] raporlarda aramaya üşeneceğinizi tahmin ederek, alıntı yapan başka makale/makaleleri kaynak olarak koyuyorum: https://cleantechnica.com/2021/06/20/a-look-at-teslas-conflict-minerals-report/

[14] https://www.tesmanian.com/blogs/tesmanian-blog/tesla-stands-up-for-artisanal-miners-in-congo-joins-fair-cobalt-alliance

[15] https://cleantechnica.com/2020/06/16/tesla-secures-more-cobalt-from-glencore-for-giga-berlin-giga-shanghai/?

[16] https://twitter.com/elonmusk/status/1006968985760366592?t=xdgXr5CPHbk_jj6HTRCKTQ&s=19

[17] https://twitter.com/elonmusk/status/1441851891000889350?t=hNx7sWYBJdfrstl-auBysg&s=19

[18] https://www.teslarati.com/tesla-100-percent-battery-recycling-model/amp/

[19] https://cleantechnica.com/2018/06/09/cobalt-free-car-batteries-in-the-works-for-panasonic-tesla/

[20] https://www.lifegate.com/cobalt-mining-congo-tech-lawsuit

[21] https://cleantechnica.com/2018/05/13/teslas-next-generation-cathodes-a-victory-for-human-rights-advocates-against-drcs-artisanal-mining/

[22] https://www.teslarati.com/tesla-100-percent-battery-recycling-model/amp/

[23] https://www.benchmarkminerals.com/panasonic-reduces-teslas-cobalt-consumption-by-60-in-6-years/

[24] https://insideevs.com/news/529228/tesla-model3-lfp-battery-option/

[25] https://www.mining.com/cobalt-nickel-free-electric-car-batteries-are-a-runaway-success/

[26] https://www.theverge.com/2018/6/21/17488626/elon-musk-cobalt-electric-vehicle-battery-science

[27] https://www.ledgerinsights.com/tesla-blockchain-sustainable-sourcing-of-cobalt-nickel-ev-batteries/

[28] https://www.re-source.tech/tpost/p4dip50381-resource-cements-partnership-with-tesla

[29] https://cleantechnica.com/2021/08/27/teslas-resource-blockchain-collaboration-for-cobalt-aims-to-prove-that-tesla-ethically-sources-its-cobalt/amp/

[30] https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/usa-washington-dc-court-dismissed-cobalt-mining-deaths-case-against-five-major-technology-companies/