Aryan ’dan İran ’a Evriliş ve Anlamı Değişen Semboller
Semboller büyüteç gibidir; siz hangi anlamı yüklerseniz onu büyütürler. Bu nedenle hiçbir sembol yükleyenin niyetinden sorumlu değildir!!!
Tarih
Aryan ’dan İran ’a Evriliş ve Anlamı Değişen Semboller
Semboller büyüteç gibidir; siz hangi anlamı yüklerseniz onu büyütürler. Bu nedenle hiçbir sembol yükleyenin niyetinden sorumlu değildir!!!

Aryan ’dan İran ’a Evriliş ve Anlamı Değişen Semboller (Görselin Kaynağı)
Ücretli bir Medium üyelik planı olmayan okuyucular makalenin tamamına **bu bağlantıdan** erişebilir…
Aryan Irkı
“Aryan” kendisine ilk olarak Sanskritçe ’de yer bulan “asil, soylu ve onurlu kişi” anlamında bir kelimedir…
Kökeni ise “Ārya”, ki bu kelime de “soyluluk, üstünlük” manasına geliyor.
Hint-Avrupa dillerini konuştuğu bilinen en eski topluluk, Hint — İranlılar olup bu insanlar köken olarak Asya ’dan gelen bir grup göçebe kabileden oluşuyordu.
Ancak, kısa sürede yüksek bir medeniyet seviyesine ulaşarak çok iyi eğitim almış savaşçı bir toplum konumuna geldiler.

Aryan ’dan İran ’a Evriliş ve Anlamı Değişen Semboller (Görselin Kaynağı)
Savaş yetenekleri dönemine göre oldukça üstün olmalı ki; başta Araplar, Persler ve dahi Moğollar olmak üzere önlerine çıkan tüm toplumları silip süpürmüşler.
Öyle ki, Aryanlar MÖ 2.000 civarında Orta Asya ve Orta-Doğu Avrupa’da ciddi bir egemenlik kurup, en baskın güç haline gelerek emperyal bir hal almışlardır.
Ancak…
Aryan tanımlaması köken olarak Hint-İranlılar ile sınırlı kalmak yerine, zaman içerisinde Hint-Avrupa dil ailesine mensup dilleri konuşanları ifade edecek şekilde genişle(til)miştir.
Dört Bin Yıl Sonra Aryan’ ı Hatırlatan Semboller
Kökleri Aryanlar ’a uzanan Fars halkının şahı Rıza Pehlevi dönemi…
Pehlevi ülkesine laik bir sistem getirmeye çalışırken, tüm dünyayı etkisi altına alan milliyetçilik akımlarının etkisiyle 1933 ’de Hitler ile bir yakınlık kuruyor.
Pers ülkesinin o dönemdeki Almanya büyükelçisi, Rıza Pehlevi ’ye bir öneri ile gelir:
Sayın Pehlevi, ülkenizin bayrağı, adı ve kullanılan semboller sizlerin köklü kültürünü ve dilini yansıtmalı.
Bu topraklara Zerdüşt döneminden beri Aryan denirdi; sizlere Fars, Acem gibi adları başkaları verdi.
Köklerinize dönün, size ait olan semboller yaşasın ve bunu yaşantınıza yansıtın…
Bu fikri hemen satın alan Şah Rıza Pehlevi, ülkenin bayrağına Farsların geçmişini hatırlatan Pers ve Sasani sembollerini (aslan ve güneş) ekletip, ülkenin adını da “Soylu Aryan toprağı” anlamına gelen “İran” ile değiştirir.
Akabinde 21 Mart 1935 tarihinde yabancı ülkelerden kendilerini İran olarak tanımalarını ister.

Pers ve Sasani sembollerini içeren İran bayrağı (Görselin Kaynağı)
Günümüzde “Aryan” ya da “Ari Irk” tanımının bir soy bağı gibi kabul görmesi sağlanmış olsa da orijinal kullanımında ırksal yerine dini, kültürel ve dille ilgili bir tanımlama olarak kullanıldığını biliyoruz.
Gerçi bir tanım ya da sembol için onlara asıl yüklenen anlamlarda kayma — değişme olması hiç de nadir olarak karşımıza çıkan bir durum değil; tarih boyunca bunun birçok örneği mevcut.

Gamalı Haç ve Naziler (Görselin Kaynağı)
Oz Tamgası, Çarkıfelek ve Svastika ’dan Gamalı Haç ’a Dönüşen Semboller
Beynimize gamalı haç sembolü ile kazınmış Nazi Partisini bilmeyen yoktur;
Tarihin bir dönemine adını insanlık için yüz karası olan ırkçılık, soykırım ve vahşetle yazdıran Naziler ’in sembolü olan “gamalı haç” her aklı selim kişide nahoş duygulara neden oluyor…
Oysa bu sembolün binlerce yıllık bir tarihi olduğunu ve çok çok uzun çağlar boyunca kadim bilgeliği temsil ettiğini biliyor muydunuz?

Oz Tamgası (Görselin Kaynağı)
Kadim Türk Tarihinde Semboller
Tarihi kayıtlara göre bu sembol ilk olarak Göktürkler öncesi Ön Türkler tarafından kullanılmış; o dönemdeki adı ise “Oz Tamgası”.
Bugün dilimizde damga olarak yer alan kelime, Eski Türkçe ’de “Tamga” olarak geçmekteydi.
Kadim Türk tarihinde ters L harfi “Öğ Tamgası” olarak bilinir ve anlam olarak felsefi- yüksek düşünce, yani Tengri ’ye erişmek için gerekli düşünce demektir.
Ön-atalarımız dört adet Öğ Tamgasını uçlarından birleştirerek Oz Tamgasını oluşturmuşlardır.
Dört sayısı dört cihan anlamına gelir ki, bu şekil dört cihanda da Tengri ’ye erişme düşüncesine sahip olma anlamını yüklenmiştir.
Büyük, büyük, büyük dedelerimiz Oz Tamgasını mağara duvarlarından çadırlara, takılarından ibadet için ayrılan özel yerlere kadar kutsallık atfettikleri hemen hemen her yere işlemişler.
Nakşedildiği yer her neresi olursa olsun, bu sembol her daim Tengri ’ye ulaşmanın manevi simgesi olmuş.
Bu manevi yolculuk insanın Oz ’laşarak, yani yanarak ve dönerek Tengri ’ye ulaşmasının ifadesidir.

Oz Tamgası (Görselin Kaynağı)
Sembollerin Yolculuğu
Altaylar ’dan Anadolu ’ya yolculuk esnasında Oz Tamgası “çarkıfelek” adını almış.
Bu esnada Tamga ’ya yüklenen mananın ise Türkler ’in İslamiyet ’e geçişleri ile birlikte yeni inanca göre evrildiğine şahit oluyoruz.
Yanarak dönme, tasavvuftaki göğe yükselme ile beraber Allah’ a ulaşmanın da sembolü olmuş ve izleri Alevi — Bektaşi — Mevlevi kültüründe yeniden doğmuştur.

Kubilay Han (Görselin Kaynağı)
Kırgızistan Saymalıtaş kaya resimlerinden Cengiz Han ’ın yüzüğüne ve Kubilay Han’ ın kemer tokasına;
Türk çadırlarının tepe noktası ve kamların davullarından Hoca Ahmet Yesevi ve Sivas İzzeddin Keykavus türbelerine;
Karaman Hatuniye Medresesinden Divriği Darüşşifasına kadar hemen hemen kutsallık atfettiğimiz her yerde mevcuttur Oz Tamgası…

Hoca Ahmet Yesevi Türbesi — 1389 (Görselin Kaynağı)
Ancak zihnimize kodlandığı haliyle, ne yazık ki biz bu sembolü yine de gamalı haç olarak hatırlarız…
Sonraki yazı: Oz Tamgası’ nın Gamalı Haç ’a Evriliş Hikayesi
Aşağıdaki paylaşımlar da ilginizi çekebilir:
[embed]List: Türk Tarihi | Curated by Dr. Cüneyt Yardımcı (TR) | Medium 5 storiesmedium.com
[embed]Kelime Köken Hikayeleri Etimoloji Yolculuğumedium.com
[embed]Pek Bilinmeyen İlginç Olaylar Tarihin Tozlu Sayfaları Arasında Sıkışıp Kalan Hikayelermedium.com
Referanslar ve İleri Okuma Önerileri:
- *Türk Sanatında Tengri ve Tanrı Damgası*
- *Türklerde Damga Geleneği*
- *Türklerde Evren — Kâinat Anlayışı*
- *Gamalı Haç (Swastika) ve Budist Uygur Kültüründe Kullanımı*
- *Hoca Ahmet Yesevi’nin İbretlik Kapısı*
- *Tengri Tamgası — Oz Tamgası*
Yeni takipçilerime yürek dolusu sevgiler…
Abdülkadir Barlik I ahsen I ŞNT I Inci Jones I Şule Küçük I Yani Sence? I Erdogan Aldemir I Emre Bora I Beran IŞIK I Merve ERMAN GÜNGÖR I A. Caner YENİDÜNYA I esmnralicann I Aslıhan Yavuz I Balcerdem I Mustafa DİKER
메타데이터
- post_id
- 8e20e4a1ae2b
- slug
- aryan-dan-i̇ran-a-evriliş-ve-anlamı-değişen-semboller-8e20e4a1ae2b
- url
- https://mediumturkiye.com/aryan-dan-i%CC%87ran-a-evrili%C5%9F-ve-anlam%C4%B1-de%C4%9Fi%C5%9Fen-semboller-8e20e4a1ae2b
- canonical_url
- https://mediumturkiye.com/aryan-dan-i%CC%87ran-a-evrili%C5%9F-ve-anlam%C4%B1-de%C4%9Fi%C5%9Fen-semboller-8e20e4a1ae2b
- author_url
- https://medium.com/@drcuneytyardimci
- status
- ok
- fetched_at
- 2026-07-23 16:21:46