Nie oceniaj, bo nigdy nie wiesz, co kryje się za drzwiami…celi

Ostatnio znów wróciłam do seriali, i postanowiłam przerobić „Orange Is the New Black” i po raz kolejny zdałam sobie sprawę, jak łatwo przychodzi nam ocenianie. Wystarczy rzut oka na czyjeś zachowanie, jedną wypowiedź, a już mamy gotową etykietkę: „zły człowiek”, „ofiara”, „winny”, „beznadziejny”. Wrzucamy ludzi do szuflad, bo to wygodne. Ale ten serial boleśnie przypomina, że życie jest o wiele bardziej skomplikowane niż proste podziały na czarne i białe.

W celi więzienia Litchfield każda z bohaterek ma swoją historię — czasem tragiczną, czasem absurdalną, a czasem pełną po prostu głupich decyzji. I nagle odkrywasz, że ta „zimna suka”, której nie lubiłaś od pierwszego odcinka, ma za sobą dzieciństwo pełne przemocy. Albo że ta „silna” kobieta, której zazdrościłaś odwagi, w środku jest krucha i pełna lęku.

Jedna z postaci, Tasty, powiedziała kiedyś zdanie, które od tej pory do mnie wraca: „Życie rzuca nam podkręcone piłki”. I to prawda, bo życie potrafi nas zaskoczyć. Ale to nie oznacza, że jesteśmy wyłącznie ofiarami losu. To, gdzie jesteśmy, w dużej mierze zależy od naszych wyborów. Niezależnie od tego, jak trudne były okoliczności, każdy z nas staje w końcu na rozstaju dróg.

Empatia a zdrowy rozsądek

Mam w sobie dużo empatii dla ludzi, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji. Wiem, że ból potrafi zmienić człowieka. Wiem, jak trudno jest wyjść z pułapki własnych błędów. Jednak Orange Is the New Black nauczyło mnie, że empatia nie oznacza zgody na zło. Można, a nawet trzeba, rozumieć, dlaczego ktoś stał się taki, jaki jest, i jednocześnie stawiać granice.

Jestem w stanie usiąść z tobą i wysłuchać twojej historii, nawet jeśli jest mroczna. Jestem w stanie rozumieć, co doprowadziło cię do krawędzi. Ale mam też swoje granice, których nie przekroczę. Moja empatia kończy się tam, gdzie zaczyna się krzywdzenie dzieci. Kończy się tam, gdzie ktoś z premedytacją odbiera życie innej osobie tak bez większego przemyślenia, bez powodu. To są czyny, których nie potrafię i nie chcę wybaczać.

Metafora góry lodowej

Dlaczego tak łatwo oceniamy? Psychologowie tłumaczą, że to mechanizm obronny. Szybkie osądy pozwalają nam czuć się bezpieczniej w nieznanym otoczeniu. Problem w tym, że widząc tylko wierzchołek góry lodowej, ignorujemy jej ogromną, ukrytą część.

W codziennym życiu to, co widzimy, to tylko fasada. Wygląd, gest, jedna wypowiedź. A pod spodem kryje się cała historia: dzieciństwo, traumy, marzenia, lęki i motywacje. W Orange Is the New Black twórcy dają nam szansę zejść pod powierzchnię i poznać historię postaci, zanim znajdą się w więzieniu.

• Piper Chapman — na początku jawi się jako „biedna, niewinna ofiara”. Ale potem serial odsłania jej prawdziwe oblicze — jest wynikiem luksusowego, beztroskiego życia, które doprowadziło ją do egoistycznych wyborów.
• Galina „Red” Reznikov — początkowo to bezwzględna, twarda liderka. Ale poznając jej przeszłość, rozumiemy, że jej zachowanie wynika z potrzeby chronienia rodziny.
• Suzanne „Crazy Eyes” Warren — początkowo widzimy ją jako postać „szaloną”, nieprzewidywalną. Serial pokazuje, jak jej zachowanie jest efektem problemów psychicznych i głębokiej potrzeby miłości i akceptacji, której nigdy nie dostała.
• Poussey Washington — to bohaterka, która nie pasowała do więziennych stereotypów. Inteligentna, pełna empatii, marząca o lepszym życiu na wolności. Jej historia pokazuje, że niektórzy ludzie po prostu znaleźli się w niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie. Jej tragiczna śmierć w wyniku błędu i bezduszności systemu jest jedną z najmocniejszych scen serialu. To przypomnienie, że nawet najbardziej „niewinni” mogą stać się ofiarami.

Te historie pokazują, że w życiu nie ma jednoznacznych ofiar i winnych. Jest tylko ciąg przyczyn i skutków, które łączą się w skomplikowaną sieć.

Czego nas uczy „Orange Is the New Black”?

Ten serial nie nauczył mnie, jak wybaczać wszystko. Ale nauczył mnie, że zanim ocenimy, warto wziąć głęboki oddech i spróbować zadać sobie pytanie: „Jaka jest jej/jego historia?”. I nie chodzi o to, by bezkrytycznie akceptować każde zachowanie. Chodzi o to, by pamiętać, że każdy z nas nosi w sobie skomplikowany, niewidoczny dla innych świat.

Być może nie uda nam się zrozumieć wszystkich, ale możemy spróbować traktować się nawzajem z większą dozą wrażliwości. Bo w końcu, nigdy nie wiemy, co kryje się za drzwiami czyjejś celi.

A Ty, czy masz obok taką osobę, której historia zaskoczyła Cię i zmieniła Twoje spojrzenie? Podziel się w komentarzu, o kim myślisz.

Chcesz mieć coś z tego świata?

Mam nadzieję, że ten wpis skłonił Cię do refleksji i przypomniał, jak ważne jest, aby spojrzeć na drugiego człowieka bez uprzedzeń. Zrozumienie, że każdy nosi w sobie skomplikowaną historię, może zmienić nasze postrzeganie świata.

Jeśli ten temat rezonuje z Tobą tak samo jak ze mną, zapraszam Cię do mojego sklepu na TeePublic. Stworzyłam tam kolekcję T-shirtów, kubków i plakatów inspirowanych moimi przemyśleniami o empatii, ludzkich historiach i sile ukrytej w kruchości. Znajdziesz tam projekty, które celebrują to, co niewidoczne, a jednocześnie tak bardzo ważne.

Każdy zakup wspiera moją twórczość i pozwala mi tworzyć więcej takich treści. Dziękuję, że jesteś

[embed]ThreadsOfWords Shop t-shirts, phone cases, hoodies, art prints and mugs created by independent artists from around the globe.www.teepublic.com

Jeśli masz ochotę na wpis w języku angielskim zapraszam tutaj;

https://medium.com/@slowamitkane/dont-judge-because-you-never-know-what-hides-behind-the-door-of-a-cell-852732336622