Aşiyan,,, Bir Şairin Kabuğu

“Sarmış yine ufuklarını bir inatçı duman…”

– Tevfik Fikret, Sis

“Sarmış yine ufuklarını bir inatçı duman…”

Bu bir şiirin başlangıcı değil,

bir zihnin kararmaya başladığı anın cümlesi.

Boğaz’a baktığım an bu dize içime düştü.

Ve anladım ki ben bir evi gezmeye gelmemişim.

Bir insanın dünyayı nasıl gördüğünü anlamaya gelmişim.

Aşiyan Müzesi’nin kapısından içeri girerken içimde alıştığım o duygu vardı, eski evlerin üstüne çöken ağırlık, duvarların insana doğru kapanan sessizliği,,, lakin burada olmadı.

Burada kasvet yoktu.

Bu beni şaşırttı.

Çünkü Tevfik Fikret gibi bir şairin evinde insan bir karanlık bekliyor. Sis’i yazmış bir insanın dünyasında hafiflik beklenmez.

Sonra düşündüm.

Belki de o karanlık zaten yaşanmıştı.

Mart 1902’de yazılan Sis, yalnız bir şehrin tasviri değildir.

Bir boğulmanın kaydıdır.

“Bir ak karanlıktır gittikçe artan…”

Bu cümle bir manzara değil,

insanın gördüğüyle yaşayamadığı anın psikolojisidir.

Ve o an içimde şu düşünce yerleşti,,,

Aşiyan bir başlangıç değil.

Bir sonra.

,,,,

Evin içinde yürüdükçe bunu daha net hissettim.

Camlar doğuya da açılıyor,

batıya da,,,

sanki tek bir bakışa razı olmayan bir zihin.

Kapılar iki odaya birden açılıyor,,,

kapanmayı değil,

geçişi seçen bir ruh.

Çatı rüzgarı kesmek için eğilmiş,,,

kırılmadan ayakta kalmanın mimarisi.

Bu ev, bana göre, bir insanın

dağılmamak için kendini toplama biçimi.

Ve o toplama hali,,, düzen.

Tevfik Fikret’in titizliği burada neredeyse hissediliyor.

Eşyaların yerinde duruşunda, boşlukların bile ölçülü oluşunda,,,

Hatta anlatılan o küçük ayrıntıda bile,,,

Eşi Nazımiye Hanım’ın hep solunda durmasını istediği söylenir.

Bu bir takıntı gibi gelmedi bana.

Bu hayatı yerli yerine koyma ihtiyacı.

Çünkü dışarısı karışıksa,,,

insan içerde düzen kurar.

,,,,

Lakin bu düzen, geçmişe bağlı bir düzen değil.

Tam tersine,,,

Tevfik Fikret’in üzerinde taşıdığı o sade gömlek,,,

Rus köylülerinden esinlenen bir tolstovka, bana şunu düşündürdü.

O yalnızca şiirde değil, yaşamında da modernleşmişti.

Gösterişten bilinçli bir uzaklaşma.

Sadeleşerek kendine yaklaşma.

Yani,,, o kelimeleriyle değil sadece, varoluşuyla da bir duruştu.

,,,,

Ve sonra,,,

o pencereye geldim.

“Sokrates’in Penceresi.”

Orada durduğum an içimde bir sessizlik oluştu.

Bu pencere bir manzara değil.

Bir yüzleşme noktası.

Sokrates’in o sözü zihnimden geçti.

“Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.”

Ve o anda şunu hissettim.

Tevfik Fikret bu pencereden bakarken dışarıyı değil,,,

insanı görüyordu.

“Hep ikiyüzlülüğün kiri dalgalanır zerrelerinde…”

Bu bir öfke değil sadece.

Bu hayal kırıklığı.

İnsan gördüğü şeyle yaşayamadığında,,,

böyle yazar.

,,,,

Sonra çalışma masasına yaklaştım.

Ve orada,,,

küçücük ama içime dokunan bir şey vardı.

Bir salyangoz.

Kabuğu sedef gibi,,,

altı gümüş,,,

ve arkasında daha sade, daha çıplak bir kabuk.

O an kendime yakalandım.

Ben de böyle değil miyim?

Dışarıya gösterdiğim bir yüz,,,

ve içimde sakladığım başka bir hal,,,

İnsan bazen dünyadan kaçmak istemez.

Sadece biraz kendine dönmek ister.

Gürültüden, beklentilerden, kırıklıklardan uzaklaşıp

kendi sessizliğine sığınmak ister.

Ve o an içimden şu geçti,,,

Aşiyan’ı zaten bu yüzden yapmamış mıydı Tevfik Fikret?

Bir kaçış için değil,,,

bir içe dönüş için.

,,,,

Bahçeye çıktığımda bu düşünce kök saldı.

Yan yana iki ağaç,,,

biri onun,

biri Nazımiye Hanım’ın.

İki ayrı el, aynı toprağa dokunmuş.

İki ayrı kök,,,

ama aynı hikaye,,,

Ve hemen yanında onun mezarı.

Ağaç göğe uzanıyor.

O,,, toprağın altında.

Ama ben orada bir ayrılık görmedim.

Ben orada,,,

devam eden bir bağ gördüm.

,,,,

Ve, Sis’in o ağır sorusu yeniden içime düştü,,,

“Milyonlar barındırdığın cesetler arasından

Kaç alın vardır çıkacak temiz ve parlak?”

Bu soru artık bana şehri değil,,,

insanı soruyordu.

,,,,

Tevfik Fikret’in hayatı kolay değildi.

Baskı, sansür, yalnızlık,,,

anlaşılmamak,,,

ve oğlu Haluk Fikret’in bambaşka bir yol seçmesi,,,

Buna “hüsran” diyenler olmuş.

Ama ben Aşiyan’da gezerken bunu öyle hissetmedim.

Ben bir kırılma değil,,,

bir bedel gördüm.

Kendi gibi kalmanın bedeli.

,,,,

Ve yıllar sonra Mustafa Kemal Atatürk’ün onun düşüncesine değer vermesi,,,

bana şunu düşündürdü.

Bazı yalnızlıklar geç anlaşılır.

Ama asla kaybolmaz.

,,,,

Aşiyan’dan çıkarken elimde bir bilgi yoktu.

Ama içimde bir şey değişmişti.

Sis hala var,,, evet.

Ama artık onu fark eden bir göz de var.

,,,,

Ve ben şunu anladım.

Bazı insanlar dünyayı değiştirmez,,,

lakin sana onu

görmeyi öğretir.

,,,,

Tevfik Fikret benim için artık bir şair değil.

Bir bakış.

Ne gördüysem onu değil,,,

ne kaldıysa onu yazdım.

Ve belki de,,,

her sis, kendi sabahını içinde taşır.