Paketli Gıdalardaki Gizli Mesajlar: Etiketler Bize Ne Söylüyor?

Herkese yeniden merhaba !

Kısa bir aradan sonra bambaşka bir konuda sizleri bilgilendirmek istedim.

Bilinçli tüketici olmanın temel adımlarından biri etiket okuma becerisini geliştirmektir. 13 Ağustos’ta Tarım Orman Bakanlığı Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği Kılavuzu’nu yayımladı. En son Nisan 2023’te yayımlanan yönetmeliği de inceleyerek tüketici olarak aldığımız paketli ürünlerin üzerinde belirtilen beyanların aslında bizlere neler söylediğine bakalım !

• Vitamin ve mineral beyanlarında ; ‘C vitaminli’, ‘lifli’, ‘çinkolu’ vb. yazılabilmesi için ‘kaynak’ beyan şartını karşılamak zorundadır. Bu da günlük referans alım değeri miktarında olmasıdır.

Vitamin ve minerallere göre bu referans değerleri inceleyelim .

A vitamini (µg veya mcg) : 800

D vitamini (µg veya mcg) : 5

E vitamini (mg) : 12

K vitamini (µg veya mcg) : 75

C vitamini (mg) : 80

Tiamin (mg) : 1,1

Riboflavin (mg) : 1,4

Niasin (mg) : 16

B6 vitamini (mg) : 1,4

Folik asit (µg veya mcg) : 200

B12 vitamini (µg veya mcg) : 2,5

Biotin (µg veya mcg) : 50

Pantotenik Asit (mg) : 6

Potasyum (mg) : 2000

Klorür (mg) : 800

Kalsiyum (mg) : 800

Fosfor (mg) : 700

Magnezyum (mg) : 375

Demir (mg) : 14

Çinko (mg) : 10

Bakır (mg) : 1

Manganez (mg) : 2

Florür (mg) : 3,5

Selenyum (µg veya mcg) : 55

Krom (µg veya mcg) : 40

Molibden (µg veya mcg) : 50

İyot (µg veya mcg) : 150

• Lif kaynağı beyanlarında ; 100 g gıdadaki lif miktarının en az 3 g olması gerekir veya 100 kkal’deki lif miktarının en az 1,5 g olması gerekir.

Karşılaştırmalı beslenme beyanları ise vitamin ve/veya mineraller için ürünün içerdiği mikro besin öğesinin beslenme referans değerini karşılama yüzdesinde benzer bir ürüne göre en az 10 birim azalma sağlanması gerekir. Diğer bütün besin öğeleri ve enerji için azaltma referans ürünlere göre en az %30 olmalıdır. Karşılaştırma artırma yönlü yapıldığında “artırılmış/daha fazla” beyanı için lif ve protein miktarı referans ürünlere göre en az %30 artırılmış olmalıdır.

Dikkatimizi en çok çeken kısımlardan biri de paketli gıdanın kalori içeriği oluyor.

100 g katı gıdadaki enerji değerinin 40 kkal’den fazla olmadığı durumlarda veya 100 mL sıvı gıdadaki enerji değerinin 20 kkal’den fazla olmadığı ürünlere DÜŞÜK KALORİLİ GIDALAR diyebiliriz.

Bir gıdaya enerjisiz/kalorisiz denebilmesi için ise 100 mL sıvı gıdadaki enerji değerinin 4 kkal’den fazla olmaması gerekir.

Sağlıklı beslenmede mutlaka yer vermemiz gereken bir diğer şey de ‘omega-3 yağ asitleri ‘ alımıdır. Bir gıdanın omega-3 kaynağı olduğu beyan edilebilmesi için 100 g ve 100 kkal gıdadaki alfa-linolenik asit (ALA) miktarının en az 0,3 g olması veya 100 g ve 100 kkal gıdadaki EPA ve DHA miktarları toplamının en az 40 mg olması gerekmektedir.

Her gün yeterli miktarda protein alımı, vücudumuzun kas onarımı, bağışıklık sistemi desteği ve genel metabolik fonksiyonları sürdürebilmesi için hayati önem taşımaktadır.

Paketli gıdalarda bulunan ‘protein kaynağı’ ‘yüksek protein’ beyanlarının olabilme koşullarından bahsedelim biraz da.

Bir gıdanın protein kaynağı olarak beslenme beyanının yapılabilmesi için enerji değerinin en az %12’sinin protein tarafından sağlanması gerekmektedir.

Yüksek protein içerdiğine dair bir beyan yapılabilmesi için ise gıdanın enerji değerinin en az %20’sinin protein tarafından karşılanıyor olması gerekmektedir.

Ve son olarak neredeyse bütün paketli gıdalarda yer alan ‘şeker’ içeriğinin beyanlarına bakalım .

Bir gıdanın şekersiz olarak beslenme beyanının yapılabilmesi için 100 g katı veya 100 mL sıvı gıdadaki şeker miktarının 0,5 g’dan fazla olmaması gerekir.

İlave şeker içermez veya şeker ilavesiz beyanları için ise gıdada herhangi bir mono veya disakkarit veya tatlandırılması için herhangi bir başka eklenti gıda bulunmaması gerekir. Eğer gıdada doğal olarak şeker bulunuyorsa, gıdanın etiketinde ‘DOĞAL OLARAK ŞEKER İÇERİR’ ifadesine de yer verilir.

Bilinçli tüketici olmak, aldığınız her paketin üzerindeki etiketi doğru okumaktan geçer; çünkü sağlığınız, sadece seçimleriniz kadar güçlüdür !

✨Haydi, daha sağlıklı bir yaşam için doğru etiket okuyarak sürdürülebilir beslenme yolculuğunda ilk adımı birlikte atalım ! Hemen iletişime geçmek ve bu konuda daha fazla bilgi için @diyetisyenelifgokcedemirezen hesabımdan veya dytelifgokcedemirezen@gmail.com mail adresinden bana kolaylıkla ulaşabilirsin.

KAYNAKLAR :

T.C Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği

T.C Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği Kılavuzu