BİR TOPLUM BU HALE NASIL GELİR?

BİR TOPLUM BU HALE NASIL GELİR?

Çocukların eline silahın, kalbine öfkenin, ruhuna yalnızlığın bırakıldığı bir yerde artık sadece bireysel suçlardan değil, toplumsal çöküşten söz etmek gerekir.

İki gündür yaşananlar sıradan bir haber değil. Bir trajedi demek de yetmiyor. Bir “olay” hiç değil. Bunlar, bir toplumun içten içe çöküşünün dışa vurmuş halidir. Bir çocuk eline silah alıp okula gidiyorsa, orada sadece bireysel bir suç yoktur. Orada yıllardır biriken ihmaller, görülmeyen yaralar, duyulmayan çığlıklar vardır. Ve belki de en acı gerçek şudur: Bunların hiçbiri bir günde olmadı. Biz bu çöküşü yavaş yavaş hazırladık. Görmezden gelerek, erteleyerek, susturarak, normalleştirerek… Çocuklar Bir Günde Bu Hale Gelmez Bugün konuştuğumuz çocuk, aslında belki de dün sinyal veren bir çocuktu. Davranışları değişen, iç dünyasında fırtınalar kopan, öfkesi büyüyen, yardım çağrısı bir şekilde fark edilen bir çocuk… Ama çoğu zaman yeterince duyulmadı. Çünkü biz artık çocuklarımızı gerçekten duymuyoruz. Onları susturuyoruz. Bir tabletle, bir telefonla, bir ekranla… “Meşgul olsun” diye uzattığımız o ekranlar, zamanla çocukla bizim aramıza örülen en sessiz duvarlara dönüşüyor. Çocuk yanımızda büyüyor gibi görünüyor; ama aslında bizden uzaklaşıyor. Üstelik mesele sadece oyalanmaları da değil. Bazı çocuklar ekranların içinde şiddetin sıradanlaştığı, duyarsızlığın arttığı, hayatın oyunlaştırıldığı bir dünyada uzun süre yalnız kalıyor. Gerçek ile sanal arasındaki sınır zayıfladığında, merhamet de yavaş yavaş aşınıyor. Ve biz çoğu zaman bunu ya geç fark ediyoruz ya da fark etmek istemiyoruz. Sonra bir gün korkunç bir sonuçla yüzleşince şaşırıyoruz. Oysa çocuklar bir anda kaybolmaz. Önce içlerinden koparlar, sonra hayattan… İlgisizlik: En Sessiz Şiddet Bir çocuğa bağırmak şiddettir. Ama görmemek de şiddettir. Dinlememek, anlamaya çalışmamak, onunla gerçekten vakit geçirmemek, duygularını küçümsemek… Bunların hiçbiri dışarıdan bakınca gürültü çıkarmaz. Ama hepsi bir çocuğun ruhunda derin izler bırakır. İlgisizlik sessizdir; bu yüzden çoğu zaman masum sanılır. Oysa en derin yaralardan bazılarını o açar. Bir çocuk bazen uslu olduğu için değil, vazgeçtiği için susar. Bazen sorun çıkarmadığı için değil, artık kimsenin anlamayacağına inandığı için içine kapanır. Ve biz çoğu zaman yalnızca sonucu görürüz. Süreci değil. Yıkımı görürüz, çöküşü değil. Zorbalık Kendiliğinden Ortaya Çıkmaz Hiçbir çocuk şiddetle doğmaz. Ama şiddeti öğrenebilir. Evde öğrenir. Sokakta öğrenir. Okulda öğrenir. Ekranda öğrenir. Yetişkinlerin dilinden öğrenir. Bugün etrafımıza baktığımızda her yerde sertlik görüyoruz. Tahammülsüzlük görüyoruz. Aşağılama görüyoruz. Gücü haklılık sanan bir anlayış görüyoruz. İnsanlar birbirini dinlemiyor; bastırıyor. Anlamıyor; etiketliyor. Merhamet etmiyor; küçümsüyor. Çocuk ne yapıyor? Bunu izliyor. Bunu hafızasına kaydediyor. Ve zamanı geldiğinde, gördüğü dili hayata geçiriyor. Çünkü çocuklar sadece söyleneni değil, yaşananı öğrenir. Bizi dinlemekten çok, bizi örnek alırlar. Ahlak Zayıfladığında Merhamet de Çekilir Bugün yaşadığımız sorun yalnızca güvenlik sorunu değil; aynı zamanda derin bir ahlak, vicdan ve anlam krizidir. İnsanın içinde bir sınır olmalı. Bir “dur” diyen ses… Bir çekinme… Bir hesap verme bilinci… Toplumları ayakta tutan şey tam da budur. Kimine göre bunun adı vicdandır, kimine göre ahlaktır, kimine göre imandır. Ama adı ne olursa olsun, insanı zulümden alıkoyan iç denetim zayıfladığında geriye kontrolsüz öfke, boşluk ve savrulma kalır. İman zayıfladığında merhamet de zayıflar. Allah’a karşı sorumluluk duygusu kaybolduğunda, insana karşı sorumluluk da yavaş yavaş aşınır. Kalpte merhamet çekildiğinde, geriye sadece benlik kalır. Benlik büyüdükçe vicdan küçülür. Vicdan küçüldükçe insanlık yaralanır. Belki de bugün en çok kaybettiğimiz şey tam olarak budur: Birbirimizin canını, ruhunu, kalbini önemseme duygusu. En Acı Gerçek: Sadece Başkaları Değil, O Çocuk da Kayboldu Bu hikâye yalnızca başkalarının hayatıyla sınırlı kalmadı. O çocuk da aslında bu çöküşün içinde kayboldu. Sadece çevresine zarar veren biri olmadı; kendi hayatını da karanlığın içine sürüklendi. Bu yüzden burada yalnızca bir saldırıyı değil, aynı zamanda duyulmayan bir yardım çağrısını da görmek zorundayız. Bir çocuk, hem başkalarının hayatına kastedecek kadar kopmuşsa hem de kendi hayatını hiçe sayacak kadar umutsuz hale gelmişse, orada sadece “suç” konuşmak yetmez. Orada görülmeyen bir yalnızlık vardır. Duyulmayan bir acı vardır. İhmal edilmiş bir ruh vardır. Ve ne kadar ağır olursa olsun şu soruyu sormadan geçemeyiz: Biz bu çocuğu ne zaman kaybettik? Sorumluluk: Önce Kendimize Bakmak Zorundayız Bugün herkes suçlu arıyor. Ama bazen suçlu, tek bir kişi değildir; bir ihmaller zinciridir. O çocuğu yetiştiren aile… Sinyalleri yeterince ciddiye almayan çevre… Uyarıları çoğu zaman geç fark eden sistem… Şiddeti sıradanlaştıran kültür… Ve bütün bunlara alışan toplum… Hepsi bu tablonun bir parçasıdır. Bu yüzden artık dürüst olmak zorundayız: Bu sadece bir çocuk meselesi değil. Bu, toplumun aynaya bakma meselesidir. Peki Ne Yapacağız? Sadece üzülmek yetmez. Sadece tepki vermek yetmez. Sadece birkaç gün konuşup unutmak hiç yetmez. Çocuklarımızı gerçekten görmeye başlayacağız. Sadece karınlarını doyurmayı değil, ruhlarını da duymayı öğreneceğiz. Ekranı bakıcıya dönüştürmekten vazgeçeceğiz. Çünkü bir çocuğun en temel ihtiyacı teknoloji değil; ilişkidir, güvenli bağdır, anlaşılmaktır. Sınır koymayı yeniden öğreneceğiz. Çünkü sınırsızlık özgürlük değildir; sahipsizliktir. Okulu ve öğretmeni ciddiye alacağız. Bazen tek bir uyarı, tek bir fark ediş, tek bir zamanında müdahale bir hayat kurtarabilir. Akran zorbalığını küçümsemeyeceğiz. “Çocuklar arasında olur” diyerek geçiştirmeyeceğiz. Çünkü bazen bir çocuğun içine atılan en derin karanlık, başka çocukların diliyle büyür. Evde kullandığımız dili düzelteceğiz. Çünkü merhamet önce evin içinde öğrenilir. Saygı da, sabır da, öfke kontrolü de… Ve yeniden vicdanı, ahlakı, imanı konuşacağız. Çünkü kalbi diri tutmayan hiçbir eğitim modeli tek başına insan yetiştiremez. Son Söz Bir çocuğun eline silah geçmeden önce, kalbinden merhamet eksilmiş olur. Merhamet eksildiğinde ise insan, önce başkasına sonra kendine zarar verir. Biz bunları çoğu zaman bir haber gibi izliyoruz. Birkaç gün konuşuyor, üzülüyor, öfkeleniyor ve sonra hayatımıza dönüyoruz. Ama gerçek şu: Bu bir son değil. Eğer değişmezsek, bu sadece bir başlangıç olur. Çünkü bir yerde eğitim yara alırsa, bir ülkenin geleceği kanar.