Gerici Bir Fütürist: Ama Bugün Yok!

Yeni Toplum İdeali

ChatGPT ile oluşturuldu.

Sürekli bir yeni toplum formu inşa ve idealize ediliyor, korku, şiddet, yoksul, çağdaş ya da gerici toplum.

Buna gerçekten ihtiyaç var mı, bir yanımız hep fütürist bir yanımız hep geçmişe takılı, olan durumu kabullenip ona yoğunlaşmadan, çalışmadan, üretmeden sadece geçmiş ve geleceğe bakıp yeni toplum modelleri tasavvur etmemizin anlamı yerinde saymak mıdır?

Her çağ kendinden öncekinin mirasını sorgularken ileriye bakıp kendi ütopyasını çiziyor. Bu ütopyanın sağlıklı işlemesi için geçmiş, bugün ve gelecekle ilgili analizi birlikte yapması gerekiyor. Üç sac ayağı gibi tasavvur etmelidir.

Dünya tarihi bu mevcut toplumdan ideal topluma geçişlerle dolu. Kimi zaman eşitlik, kimi zaman özgürlük kimi zaman da modernite toplumu, geleceğe dair hep ya umut ya da korkuyla uyarıldık. Fakat bu kadar gelecek toplum modelleri arasında hep bir şey sessizce gözden uzak bir köşede konuşulmayı, gözlenmeyi, tartışılmayı bekledi, bugün mevcut olan durum. Neden yaşadığımız toplumla ilgilenmiyor, yüzleşemiyor ve her şeyiyle kendimize itiraf etmiyoruz? Bu hayal kurma modeli gerçekçi mi yoksa hep yerinde saymaya mı neden oluyor?

Zaman

Zaman düz bir çizgi midir? Bugün kendi adıma düşünürken en büyük hatamı zamanı düz bir çizgi gibi görmekte buluyorum. Geçmiş ve gelecek olan uçlarda yaşıyorum, unuttuğum şey aslında döngüsel olan zamanı, bu döngüye sokan bugün. Geçmiş bir drama gelecek ise romantize edilmiş bir hikâye benim için. Bahsettiğim şey “anda kalmak, anın tadını çıkarmak” gibi bir konu değil, çok gerçekçi de değil bu bakış, tabiri caizse hayvanca bir şey, yarın mı, aman düşünme yarını, anın tadını çıkar, tamamen hazcı, hedonist bir bakış.

Bizim için en korkutucu olan bugünü tanımlayamamak, anlam verememek, eldekinin değerini bilmeden geleceğe odaklanmak, hızlı ve hazlı bir hayatın peşinden koşmak. Çünkü bugün sorumluluk var, fırsat var, çaba ve emek var. Geçmiş ve gelecek sadece düşünceden ibaret, birinde çaresizlik diğerinde belirsizlik var.

Fütürist misiniz?

Yeni toplum modelleri inşa etmek mevcut olandan kaçıştır. Yoksulluğun olduğu yerde refah toplumu düşlenir, savaş ve şiddetin olduğu yerde barış ütopyaları tasarlanır, baskının olduğu yerde özgürlük hayalleri kurulur. Çok doğal olan bu insani refleksler bizi pek çok zaman mevcut olandan uzaklaştırıyor. Çalışmadan, üretmeden, okumadan ve hatta bunun için uğraşanlara saldırarak sadece yeni toplum modelleri hülyalarına dalmak anlamsızdır. Bugüne değer biçmeden gelecek hayalleri kurmak biraz değil bayağı bir çelişkili değil midir?

Çünkü bu tasavvur ettiğimiz toplumu geçmiş ve bugüne bakarak kurmaya çalışmalıyız. Bugünü ıskalarsak temeli ne üzerine atacağız, eksik ve yanlışlarımız ne olacak, yani başlangıç noktamız hatalı olacaktır.

Kendimizi kandırarak birtakım yanılsamalarla yeni toplum modeli inşa ettiğimizi düşünüyoruz, şekilde yüzeysel değişimle bunu başarabildiğimi varsayıyoruz, sonuç kısa süre sonra tokat olarak yüzümüze çarpıyor. Bir cinayetle, soygunla, iklim problemiyle, ekonomik krizle, sağlıksız, mutsuz toplumla, işsizlikle karşımıza çıkıyor o ideal toplum tasavvurumuz. Çünkü gerçeğin ve pratiğin, sokağın acımasız ilkelerine çarptık. Sadece hayal etmek yetmiyor.

Ütopya sen bizim her şeyimizsin!

Hepimiz en az bir defa geçmişte ya da gelecekte yaşamak hayalini kurmuşuzdur. Bugünü küçümser, alay ederiz. O kadar ki “ben bu çağın insanı değilim” deme küstahlığını da yaparız. Şükredip kendi hayatını daha iyiye, güzele taşımaya çalışmadan her şeyden şikâyet ederek çağı ve seni buraya getireni küçümsemek ne demektir? Zamanı romantize etmenin çılgınlığı, küstahlığı.

Teknolojik ütopyalar, dijital toplumlar, devletler, yapay zekâ medeniyetleri… Hiçbiri bugünün problemini çözmeden ilerlememeli.

Büyük cesaret belki de mevcut olanı kabullenip onun için çalışmaktır, pasif kabullenme değil, aktif bir direnmedir bu. Bu zaman alacak, belki de istediğimiz olmayacak fakat değişim ve yeni toplum modeli inşa etmenin yolu bu. Dönüşüm bugünden olacaktır.

Ne hedonist ne fütürist ne de nihilist. Bugün ben ne yapabiliyorum, toplum ve kendim için?

Bugüne dönmek, bugünde kalmak ve onu inşa etmek, geleceğin en sağlam temeli böyle atılacaktır. Ne dersiniz?

Mustafa DİKER