Anadolu insani nasıl yasar?

Yaban romanını okuduğumda bu toprakların derinine işlenmiş olan o cürümüslügü zamanında birinin yazıya döküp kanitladigini gördüm. Hem de yıllar yıllar öncesinde! Hem de o dönemde Türkiye’nin çoğu köyde yasarken. Anadolu öyle bir coğrafya ki, herkesin yoz icini bilmesine rağmen romantizminden siyrilamadigi bir masala dönüşmüş adeta.

NBC — Ahlat Agaci

Ben Anadolu’da dogdum ve büyüdüm. Buranin mayasini özüme almayi hep reddettiysem de dokusunda ne olduguna hep şahit oluyorum. En kötü örneklerini, en yobaz insanlarını ise hic deneyimlemedim, tahayyülü bile zor. Ben erkek olarak zaten kadinlarin yaşadıklarını asla yasayamam. Ancak onlarin vasitasiyla ya da haberlerden ögrenebiliyoruz. Burada kadın erkekten aşağıdadır. Buna yol acan ise bizzat yine o asagilanmis analardir…

Bir köye gittigimde ve birileriyle konuştuğumda ilk ne fark ediyorum? Acı. Her yer acı. Hangi tarafa baksam, yüzümü hangi duvara cevirsem, hangi evin kapısından girsem acı karsiliyor. Ama bu gökten gelen bir felaketin yasattigi aci degil. Tam tersine bir o kadar beşeri, bir o kadar anlamsız, bir o kadar önlenebilir. Kardeş küslükleri, arsa kavgaları, miras davaları… Yıllarca komsu olmasına ragmen birbiriyle konuşmayan insanlar, kuzen olmalarına ragmen ufacık kazançlar için birbirini kazıklayanlar, cocugunun sünnet düğününe gelmedi diye gönül koyup bozulan arkadaşlıklar… Bunları gördükçe niye diye sorasınız geliyor. Niye böyle saçma sapan şeyler uğruna böyle problemlerle dolu burası? Neden kimse doğru düzgün bir hayat yasamaya çalışmayıp havadan nem kapma pesinde? Neden herkesin gözü diğerinin aldığı evin/arabanın/arsanın kıymetinde? Neden isinize gücünüze bakıp ölene kadar toplumda huzurla yaşamayı hedefleyemiyorsunuz?

Cevap sanirim tarihte saklı. Tebaa kültürü, eğitimsizlik ve fakirlik. Bu zorluklari saglikli bir bicimde adim adim asmadigimiz icin aslinda o köyler ve o insanlar hala yüzyillar öncesinde yasiyorlar. 2020 onlar icin sadece takvimdeki bir sayi. 2010 yilinda da ziyaret etseniz konuştukları konular, gündemleri ve hayatlari ayniydi. Onlar ileriye doğru yasamiyorlar, yerlerinde sayiyorlar. Kimsenin bir gelecek hayali ya da plani yok. Kimse hayatinin ruhsal gediklerini kapatma pesinde degil. Onlar esasen yasayan ölüler, ölmeyi bekliyorlar!

Köylü bir teyze

Amacım Anadolu’yu bir nefret objesi haline getirmek degil. Fakat su anlasilmali ki, 70 yaşındaki ortalama bir alman her gün en azından günlük gazetesini okuyorken, 80 yaşındaki ortalama bir japon turist kilometrelerce yol kat edip truvayi ziyarete geliyorken hayatında okuduğu kitap sayısı besi gecmeyecek -o da ilk veya ortaokulda- bu halk kitlesiyle bir yere varamayız. O kültür yüzünden su anda türkiyede genc yaşlı fark etmeksizin yılda ortalama kitap bu kadar az okunuyor. O sebeple artık fosilleşmiş problemlerimizde bir arpa boyu yol gidemiyoruz. Onların yetiştirdiği adamların yönetime gecmesi bizi bu hale getirdi!

Türkiye geri kalmış bir ülke diyoruz. Gelişmekte olan ülkelerden diyoruz. Ama o gelişimin esasında ne vardır, kaç sene sürer, bedeli nedir; bu soruların cevaplarını konuşmuyoruz. Tedavinin ilk adimi teşhisi doğru koymaktır. Tedavi olmak istemedikten sonra da ne yapsanız fayda etmez. Ne demiş atalarımız, ‘Hayirlisi be’…

*Türkce karakter hataları icin kusura bakmayın.