Hâkimiyet, Güç ve Taviz: Türkiye’nin Bölgesel ve İç Sorunları

Bugün karşı karşıya olduğumuz temel mesele, yalnızca dış tehditler ya da güvenlik başlıkları değildir. Asıl sorun, iç siyasetteki istikrarsızlığın ve kurumsal zaafların, dış siyasetteki hamleleri de sınırlayan bir yapıya dönüşmesidir. Devletin güçlü olabilmesi için yalnızca sınır ötesinde değil, kendi içinde de tutarlı, düzenli ve meşru bir zemine sahip olması gerekir.

Terörle mücadele de bu çerçevede değerlendirilmelidir. Terör, sadece bir asayiş meselesi değil; dış bağlantıları olan, toplumsal zeminden beslenen ve devletin hâkimiyetini doğrudan hedef alan bir güvenlik sorunudur. Bu nedenle tehdidi yalnızca “silahlı unsur” üzerinden okumak eksik kalır. Devletin birlik ve bütünlüğünü hedef alan her tehdit, ister silahla ister algı yönetimi ile olsun, etkisinin büyüklüğü ve yaygınlığı oranında önleyici ve belirleyici tedbirlerle sonlandırılmalıdır. Burada esas olan, tehdidin türü değil, ortaya çıkardığı etkidir; yani tehdit, toplumsal huzuru sarsma veya devlet hâkimiyetini zayıflatmasıyla ölçülür. Müzakere ve taviz, bu tür tehditlerde seçenek olamaz; çünkü her ödün devlet hâkimiyetinde gedik açar, toplumsal güveni zedeler ve tehdidin tamamen sonlanmasını engeller. Bu nedenle tehditler, kesin ve kararlı tedbirlerle sonlandırılmalıdır.

Ülkemizde siyaset, uzun süredir liyakatten çok sadakat, kurumsal akıldan çok günübirlik hesaplar üzerinden yürümektedir. Bu durum hem devlet hâkimiyetini zayıflatmakta hem de dış siyasette elde edilebilecek kazanımları içerdeki kırılganlıklar nedeniyle boşa çıkarabilmektedir. İçeride güven, adalet ve istikrar sağlanmadan dışarıda kalıcı güç tesis etmek mümkün değildir.

Fransız İhtilali öncesinde milliyetçilik yaygın değilken devletler, ister kötü ister iyi yönetilsin, işin ehliydi. Kararları istikrarsızlıktan değil, net sebeplere dayanıyordu. Günümüzde demokrasi ve milliyetçilik zırvalıkları, halkı memnun etme kaygısıyla haktan taviz vermeye yol açmakta, toplumsal zafiyetler yaratmaktadır. Bu durum, ülkemizin bölgesel hâkimiyet hedeflerini doğrudan etkiler ve içerideki kırılganlıkların dış siyasetteki kazanımları sınırladığını gösterir.

Bölgesel ölçekte etkin olmak isteyen bir ülke için bu daha da önemlidir. Orta Doğu, Doğu Akdeniz, Kuzey Afrika, Balkanlar ve Kafkasya gibi çevre kuşaklarda etkili bir sorumluluk üstlenmek, yalnızca sert söylemle değil; güçlü kurumlarla, tutarlı uygulamalarla ve içeride sağlam bir siyasî düzenle mümkündür. Masaya yumruk vurmak tek başına yetmez; o yumruğun arkasında devlet hâkimiyeti, iktisadî dayanıklılık ve toplumsal bütünlük bulunmalıdır.

Buradaki en önemli sorunlardan biri, devlet ile toplum arasındaki güven ilişkisinin zedelenmesidir. Bir devlet, kendi vatandaşına adalet duygusunu hissettiremiyorsa, dışarıda ne kadar iddialı konuşursa konuşsun, bu iddia kırılgan kalır. Toplumsal öfke büyüdüğünde, dış siyasetteki kazanımların ömrü de kısa olur. Çünkü iç huzur bozulduğunda, dışarıdaki güç görüntüsü gerçek bir güç üretmez; sadece geçici bir algı yaratır.

Tarih bize açık bir şey söyler: Güç boşluğu oluştuğunda o boşluğu başkaları doldurur. Bu nedenle devletin görevi duygusal söylemler üretmek değil, tehditleri zamanında görmek, kurumsal hamleleri diri tutmak ve iç düzeni sağlam tutmaktır. Sertlik, akılsızlıkla birleştiğinde yıkım üretir; fakat düzen, meşruiyet ve kararlılıkla birleştiğinde caydırıcılık üretir.

Sonuç olarak önümüzdeki mesele, ne sadece dış siyaset ne de sadece iç siyasettir. Asıl mesele, bu ikisini aynı devlet aklı içinde birleştirebilme meselesidir. İçerde güveni, dışarda caydırıcılığı, kurumlarda liyakati ve siyasette ciddiyeti aynı anda kuramayan bir ülkenin bölgesel güç iddiası eksik kalır. Güçlü devlet, yalnızca sert olan değil; doğru zamanda doğru kararı alabilen devlettir.