Hayat Değil,BEYİN: Sınırların Efendisini Fark Etmek

Hayat Değil, BEYİN: Sınırların Efendisini Fark Etmek

İçinde bulunduğumuz bu karmaşık varoluşu, zihnimizin dolambaçlı yollarını ve insan olmanın getirdiği o çıplak savunmasızlığı birlikte konuşuyor, birlikte sorguluyoruz. Eğer sen de hayatı soyut kavramların arkasına saklanmadan, daha derin ve yalın bir gerçeklikle ele almak istersen, aramıza katılabilirsin:

•

Buraya tıklayarak WhatsApp topluluğumuza katılabilir ve bu sorgulamaların bir parçası olabilirsin.

•

Beyin aslında her şey. İnsan kendini, hayatı ya da diğer insanları yüceltmeden önce belki de beynini yüceltmeli. Çünkü biz kendimizi yaratmıyoruz; biz, bize sınırları çizilmiş bu hikayede oynuyoruz. Ve sınırları çizen ailemiz, ülkemiz falan değil; sınırları çizen beynimiz. Aynı şekilde, o sınırları açtırabilecek olan da yine beynimiz.

Bir ortama girdiğinde, arkandaki kişiyi görmesen bile orada birinin varlığını sezer ya beyin; işte o an arkanda kolay kolay geçmeyecek bir savunmasızlık hissi oluşur. Yıllar boyunca geliştirilmiş, evrimleşmiş bir savunma mekanizmasıdır bu. Garip bir şekilde her gün, her saat bunun işleyişine tanıklık ediyoruz.

Peki neden bazı şeyleri sadece öğrenmekle kalıyoruz? Belki de “Neden öğrendim?” diye sormak gerekiyor. Çünkü biz bu savunma mekanizmasına neden her saat maruz kalıyoruz? Arkamızdaki kişinin yaydığı kişisel bir tehdit değil bu; herhangi birinin oluşturabileceği evrensel bir tehdit mekanizması. Aslında ne kadar savunmasızız ve bunu bize her an hissettiren bir beyin var.

Hayatı ve Kontrol Alanını Anlamak

Her şeyi hayata yüklemekten biraz olsun bıkmış durumdayım. Çünkü hayata yüklediğimizde, sanki Tanrı’ya ya da diğer dış koşullara da sorumluluk yüklüyormuşuz gibi hissediyorum. Ama bence anlamak istiyorsak ve en önemlisi onu daha iyi bir şekilde kullanmak istiyorsak, her şeyi kontrol alanımızda tutmalıyız. Onun için “hayat” değil, “beyin” diyorum.

Atalarımızın yaşadıkları, hissettikleri, beynimizi şekillendiren en önemli etken değil mi? Yani bu hayattan anlamlı bir şey bekliyorsak, onun için çabalıyorsak, hayattan bir şey koparmak istiyorsak aslında onun bize zaten verilmiş olduğunu ve anlamamız için sadece ona bakmamız gerektiğini fark edebiliriz.

Ve bu farkındalık ne dinlerin ne de felsefi görüşlerin eseridir; beyninin ta kendisidir. Çünkü o sizin bugün ne yediğinizi kaydetti, dün ne yaptığınızı kaydetti, babanızın ne yaptığını kaydetti. O, sizin bu zamana kadar kaydedilebilecek olan her şeyi kaydetti. Üstelik bunu sadece tek bir türle de sınırlı tutmadı; tüm canlıları kapsayacak şekilde yaptı. Belgesellerde belli bir hayvanın “mucizesi” diye anlatılır bu durum, ama aslında mucize olan her şey buradadır. Biz arkamızdaki kişinin kim olduğunu bilmesek de, onun içinde oluşan duyguları bize yansıttığı için onun bir tehdit mi yoksa iyi biri mi olduğunu anlayabiliyoruz. Bunu gözümüzle açıklamıyoruz, düşüncelerimizle açıklamıyoruz; bunu doğrudan yaşıyoruz. Bu bir gerçek.

Soyut Kavramların Boğuntusu

Ama bu gerçeğin üzerine düşünmüyoruz. Ne üzerine düşünüyoruz? Soyut kavramlar üzerine. İnsan ne kadar savunmasız olduğunu biliyor ama kendisi bu savunmasızlığından çok, tamamen zıt, tamamen farklı ve en güçlü olan şeyleri üretmeye odaklanıyor. Beyin o kadar güçlü ki, sizi kendi içinde boğabilir. Kendi kanıyla, o kıvrım kıvrım dolambaçları içerisinde nefes almaya çalışırken kendinizi bulabilirsiniz. Hayatı çözülmesi gereken bir problem olarak kabul edip anlamaya çalışarak, kendinizi bulmaya çalışarak daha fazla boğulabilirsiniz.

Oysa anlamaktan ziyade, sadece “fark etmek” insanı hakikate daha çok yaklaştırıyor gibi hissediyorum.

Bugün günlerden ne? Ne önemi var… Bugün günlerden en mutlu günüm ve neden bu kadar mutlu olduğumu bilmeliyim. Bugün yaşamı biraz daha hissetmeliyim; sevmeliyim, dokunmalıyım, sarılmalıyım, görmeliyim, kana kana içmeliyim. Kafamızdaki düşünce kalıplarından çıkmak ve hayatı tamamen çıplak bir şekilde izlemek gerekiyor. Bir film izlerken içinde bulunduğumuz o heyecanı, neden hayatı yaşarken taşımıyoruz? Çünkü zaman çok uzun, değil mi? Çünkü zaman tekrar ediyor, sanki çok sıkıcı…

Robotlaşan İnsanlığın Mekanik Dünyası

Aslında sıkıcı olan bizleriz. Aslında zaman bize kısa verilmedi ya da bize eziyet edilmiyor; biz zaten elimizdekinin kıymetini bilmiyoruz. Ve belki de bu yüzden hep ibadet ediyoruz; çünkü elimizde olan bu şeyle ne yapmamız gerektiğini bilmiyoruz. O kadar bilmiyoruz ki, hep diğerlerinin ellerine bakıyoruz. O kadar bilmiyoruz ki, diğerleri ne yapıyorsa onu yapmaya çalışıyoruz, diğerleri ne emrediyorsa onu yapıyoruz.

Günün hep aynı saatinde kalktığınızı düşünün. Akşama kadar sadece yemek yemek dışında —ki genellikle aynı yemeği yiyorsunuz – sadece çalıştığınızı düşünün. Benliğinize ne sarkar? Neyin nereden alınıp nereye konulacağı bellidir. Bizim hayattaki farkımız nedir ki? Neyin nereden alıp nereye konulacağı belliyken, biz sadece onu “daha uzağa” koyma peşindeyiz. Değer verdiğimiz şey işte bu. İşte bu kadar yüzeysel, bu kadar mekanik ve bir metal gibi…

Artık robot değiliz; çünkü artık bir robot kadar bile iyi robot olamıyoruz.

İnsan olmak… İnsan olmak ister miydin peki? Ya bunun için ne yapardın?

Çünkü beyin hayattır. Beyin size neyin iyi geleceğini bilir, neyin iyi gelmeyeceğini bilir. Ama beyin sadece sizle kalmaz; bu varoluşu sürdürmek için amaçsızca yürümeye, üremeye çalışır. Parçaları ise biz birleştiriyoruz. Neden bunu yapmalıyız diye kendimize sormalıyız; çünkü eninde sonunda onun istediği her şeyi zaten yapacağız.