FOR SAMA FİLM BELGESELİ (2019)

• FİLM AKIŞI:

2011 yılında Suriye’de barışçıl gösteriler başlayınca üniversite öğrencisi Waad, rejim karşıtı protestolara katılıyor. Gösteriler bastırılıyor ve şiddet ön planda oluyor. O süreçte Doktor Hamza ile tanışıyor ve bir süre sonra onunla evleniyor. Bu çift, Halep’te yaşamaya karar verip mesleklerini devam ettiriyorlar. Hamza doktor, Waad ise gazeteci oluyor. Yani savaş içinde hem işlerini hem de aralarında olan duygusal bağı devam ettiriyorlar. Waad, bir süre sonra kızı Sama’ya hamile kalır ve onu Halep’te doğurur. Bu süreç, biz izleyicilere hem savaşın hem de anneliğin iç içe bir ilişki halinde olduğunu, zorluklar varken güzelliklerin de olduğunu gösteriyor. Waad, eşiyle beraber savaşın içindeyken kızını korumaya ve onu büyütmeye çalışır. Savaştan dolayı Hamza’nın çalıştığı hastaneye bomba atılıyor dolayısıyla doktorlar ve hemşireler çok zor şartlar altında çalışmalarını devam ettiriyorlar. Kamera, yaralı çocukları, ölü bedenleri göstererek belgesellendiriliyor. Savaşın gerçek görüntülerini Waad çok net ve sansürsüz yansıtıyor. Bu süreçte Waad ve Hamza sürekli savaşıp, mücadele edip olanlara tanıklık etmek mi yoksa kızları Sama’nın güvenliği için gitmek mi arasında kalıyorlar. Sonunda Sama için gitmeyi tercih ediyorlar.

*FİLMİN AFİŞİNİN DÜZ ANLAMI VE YAN ANLAMI: DÜZ ANLAM:

Afişte göze ilk çarpan siyah başörtü ve siyah uzun bir elbise (ferace) giyen kadın (Waad) ve kucağında ise bir kız çocuğu, bebek (Sama) var. Kadının parmağında bir alyans yüzük var. (evli olabilir.) Diğer elinde ise bir kamera var. Kadının yüz ifadesi oldukça ciddi, sert ve yorgun gözüküyor. Hemen ardından arkası enkaz halinde yıkılmış binalar, evler var. Arka plan gri ve karanlık bir şekilde yansıtılmış. Yani olumsuz bir görüntüyü yansıttığı açıkça gösterilmiş. Muhtemelen bir savaş içerisinde olan ve savaşın devam ettiği bir ülke. (Suriye, Halep). Sonrasında hemen fotoğrafın üzerinde film belgeselinin adı yazıyor (FOR SAMA) ve onu tamamlayan festival ödüllerinin adı yazıyor. Alt kısımda da filme (belgesele) dair küçük bilgiler var.

YAN ANLAM: Kadının yüzündeki ciddi ve yorgun bakış dik duruşuyla beraber zorlu savaşa karşı mücadeleyi ve umudu işaret ediyor. Çünkü arkada yıkılan binaların, savaşın yıkıcılığı olduğu çok belli ama ona rağmen anne çok dik ve bir mücadeleci tavırda. Bu da savaş dahi olsa hala hayatın yaşanılabilir olduğunu gösteriyor. Ayrıca adı ‘’bebek kangurusu’’ olarak geçen aparat ile bebeğini taşımakta ve eliyle de bebeğini sarmalıyor. Bu annenin bebeğini korumasını ve yanında tutmak için çabaladığını göstermektedir. Ayrıca kadının kararlılığı savaşın içinde dahi olsa hem hayatta kalmaya hem de bebeğini koruyup sahip çıktığını gösteriyor. Diğer en çok dikkat çeken arkanın karanlık bir arka plan olduğu. Yıkılan evler, gri şekilde gösterilen arka plan umutsuzluğu, korkuyu, bitkinliği, çaresizliği, kaybı gösterirken o gri, karanlık arka planı bir bebekle güzelleştirip umut vaat edilmesi de göze çarpıyor. Belgesel adına gelince ‘’FOR SAMA’’ yani (SAMA İÇİN) demek (İngilizce dilinde). Yani Waad, bu belgeseli kızı Sama için çekmiş olsa da gelecek nesillere de umut olmaktadır. Gelecek nesle ‘’SENİN İÇİN’’ mesajı verip o kadar zorluğun içinde bir umut var ve sen de yapabilirsin mücadeleye devam! demek istiyor olabilir.

*AFİŞİN KÜLTÜREL VE İDEOLOJİK SÖYLEMİ:

FOR SAMA sadece görsel değil anlam bakımından da kültürel ve ideolojik söylem anlamda birçok şeye hizmet etmektedir. Afişte yer alan başörtülü bir kadın ve bebeği var. Arkada da bir enkaz. Savaşın yıkıcılığı görsele aktarılmıştır. Bu Ortadoğu kültürünü göstermekte ayrıca savaşa karşı kadının bir mücadelesi, direnişi görülmektedir. Yani kadın hayatta kalmaya çalışırken aynı zamanda bebeğini korumaya çalışıyor. Ayrıca afiş, Ortadoğuda devam eden bu savaşın siviller üzerinde ne kadar yıkıcı olduğunu ve etki ettiğini göstermektedir. (Kültürel anlamda). İdeolojik anlamda bakıldığında ise, afiş savaş karşıtı olarak görülmektedir. Yani ortada bir savaş var ve bu savaş en çok kadınları ve çocukları etkilemektedir. Aynı zamanda kadının dik duruşu savaşta sadece mağdur olarak değil, mücadeleci bir karakter olarak gösterilmiştir. Bu da kadını geleneksellikten çıkarıp daha aktif ve savaşçı ruhunu öne sürmektedir. Ayrıca feminist düşünceden bakarsak kadın sadece bir anne değil, aynı zamanda gazeteci olarak çalışan aktif ve güçlü bir karakterdir. Gözüme çarpan bir diğer detay is, bebek, hem Waad’ın hem de Hamza’nın bebeği olsa da sorumluluk sadece anneye aitmiş gibi gösterilmiş. (Baba fotoğrafta yok). Belki de belgesel Waad’a ait diye de olabilir. Belgesel adına bakıldığında ise belgeselin asıl dili İngilizce. İngilizce de evrensel ve uluslararası kullanılan bir dil olduğu için yaşanılan bu vahşet sadece Ortadoğu’nun sorunu, sıkıntısı, derdi değil bütün insanlığın derdi olarak gösterilmektedir.