papiçuloculuk ve ekonomi endeksi

gdp düştükçe bpm neden artar

şimdi elimdeki tezi masaya yatırıyorum bir ülkenin gayri safi yurtiçi hasılası (gsyih) ile o ülkede üretilen müziğin cuppa cuppa katsayısı arasında ters orantı vardır. buna literatürde henüz bir isim verilmedi sanırım ama ben buna “sosyo-ekonomik cıstakizm ” diyebilirim.

olay gayet açık. norveç’te bir balıkçısın, devlet sana bakıyor, çocuğunun okulu bedava, hastanede sıra beklemiyorsun, enflasyon diye bir kelimeyi sadece tarih ve ekonomi kitaplarında görüyorsun. derdin ne? varoluşsal sancılar. “acaba ben bu evrende bir hiç miyim?” diye düşünmekten gidip sigur ros dinleyip buzullara karşı ağlıyorsun.

öte yandan latin amerika’dasın ya da türkiye’nin bağrındasın. sabah dolar kuruyla uyanmışsın, akşam eve giderken toplu taşımada tost olmuşsun. senin varoluşsal sancı çekecek lüksün yok. senin acilen beynini uyuşturman, o dertleri bir mr. worldwide nidasıyla unutman lazım. işte burada devreye “papiçulo” giriyor. fakir halkın antidepresanı prozac değil, reggaeton ritmidir.

bu tezimi kanıtlayan hatta destekleyen, refah seviyesine göre ayrılmış 20 parçalık dev analizim bulunmakta.

kategori 1: kirayı nasıl ödeyeceğiz (düşük gelir, yüksek cıstak)

bu grup, hayatın sillesini yemiş ama bize her yer parti her yer gece kulubü modunu açmış ülkelerdir. burada müzik dinlenmez, müziğe maruz kalınır. amaç düşünmek değil, düşünmeyi durdurmaktır.

1. dadyy yanke-gasolina

porto riko’nun dünyaya armağanı. sözlerinde ne anlatıyor kimse bilmiyor ama önemi yok. o ritim duyulduğunda elektrik faturasını unutuyorsun. tam bir 3. dünya ülkesi kaosu.

2. pitbull-i know you want me (calle ocho)

miami kökenli küba etkisi. adamın olayı zaten dale diyerek dünyadaki tüm ekonomik krizleri çözmek. pitbull dinleyen birinin o an enflasyonu düşünme ihtimali sıfırdır.

3. lvbel c5-dacia

işte yerli ve milli gururumuz. sözlerdeki derinlik baba ve araba kafiyesinden ibaret. tam olarak türkiye’nin şu anki ruh hali paran yok ama varmış gibi davranmak zorundasın. fakirliğin getirdiği o agresif eğlenme zorunluluğu. basık kuş ailesi tofaşlar.

4. don omar-danza kuduro

brezilya ve porto riko ortak yapımı. bu şarkı çaldığında dünya üzerindeki tüm borç yapılandırmaları iptal olur. sadece eller havaya ve acun.

5. serdar ortaç-karabiberim

türkiye’nin dertleri göbek atarak çözme bakanlığının daimi ve kumarbaz başkanı. 90'lardan beri bize zeytin yiyerek dert unutturan vizyoner mesih.

6. goran bregovic-kalashnikov

balkanlar… savaş, yıkım ve kaosun içinden doğan inanılmaz neşeli pirinç üflemeliler. savaş var ama düğünümüz de var müziği. balkanlarda acı, düğünle ve trompetle kutlanır.

7. michel telo-ai se eu te pego

brezilya favelalarından yükselen, lirikal anlamı sıfır, eğlencesi yüzde yüz bir eser. halkın tek derdi o an nossa nossa diyebilmek.

8. punjabi mc -mundian to bach ke

hindistan. nüfus milyar, kaos sonsuz. bu şarkıdaki enerjiyle bir nükleer santral çalıştırabilir. dertleri dans ederek eziyorlar. bir de punjabi mc’nin başka şarkısı ile klipte ezilen pejo 206.

9. sefo -bilmem mi

yeni nesil türk pop/rap kırması. reggaeton ritminin üzerine yazılmış hüzünlü sözler tam bir ağlarken oynamalık tiktok akımı. türk ekonomisinin özeti gibi parça.

10. las ketchup-the ketchup song

ispanya’nın kriz dönemlerine denk gelen, sözleri anlamsız (ciddi anlamda uydurma) ama insanı hipnotize eden o dans. fakirlik saçmalamayı, saçmalamak da mutluluğu getirir.

kategori 2: maslow’un zirvesinde üşüyenler(yüksek gelir, düşük cıstak)

bu gruptaki ülkelerde devlet o kadar iyi çalışıyor ki, insanların dert edinmek için iç dünyalarına dönmesi gerekiyor. müzikler dingin, atmosferik, bazen bunaltıcı derecede yavaş. çünkü aceleleri yok, metrobüse yetişmeyecekler.

1. sigur ros-hoppipolla

izlanda. kişi başına düşen milli gelir tavan. müzik ne? sanki bir elf cenazesi. piyano, yaylılar ve anlamsızca huzurlu bir dil. bu müziği dinlemek için karnının tok, sırtının pek olması lazım.

2. radiohead-no surprises

ingiltere. orta-üst sınıfın banliyö depresyonu. huzurlu bir hayat, karbonmonoksit alarmı yok derken aslında konfordan boğulmayı anlatıyorlar. fakir adamın böyle derdi olmaz, fakir adamın derdi kiradır.

3. erik satie-gymnopedie no.1

fransa. 19. yüzyıl sonu ama mantık aynı. şarap, peynir ve melankoli. bu müziği dinlerken halay çekemezsin, sadece hayatın geçiciliğini düşünürsün.

4. bon iver-holocene

amerika’nın refah içindeki hipster eyaletleri. ormanda bir kulübede tek başına gitar çalıp evreni sorgulayanlar. tam bir param var ama mutlu değilim marşıdır. pembe g*tler.

5. ryuichi sakamoto-merry christmas mr. lawrence

japonya. disiplin, teknoloji, refah ve devasa bir yalnızlık. müziğin dinginliği, toplumun üzerindeki o mükemmeliyetçi baskının getirdiği sessiz çığlık gibi. cıstak yok, piyano var.

6. aurora-runaway

norveç. yine bir nordik vakası. kızımız ormanlarda koşuyor, evini arıyor. refah seviyesi o kadar yüksek ki doğayla birleşme sorunu yaşıyorlar.

7. james blake-retrograde

birleşik krallık. elektronik ama dans ettirmiyor, süründürüyor. depresyonu bir sanat formu haline getirmek ancak karnı tok toplumların lüksüdür.

8. nils frahm-says

almanya. minimalizm. berlin’de lüks bir stüdyoda, 20 tane synthesizer ile tek bir notayı 10 dakika boyunca çalmak. kaos yok, düzen ve ses mühendisliği var.

9. boards of canada-dayvan cowboy

iskoçya/kanada hattı. soğuk, elektronik ve inanılmaz derecede içe dönük. dinlerken keşke pitbull gelse de ortam şenlense diyemiyorsunuz, transa geçiyorsun.

10. sufjan stevens-fourth of july

amerika (bağımsız). o kadar yumuşak söylüyor ki, aslında hepimizin öleceğinden bahsettiğini anlamıyorsunuz bile. tam bir refah toplumu hüznü.

sonuç: cuppa cuppa bir hayatta kalma mekanizmasıdır

görüldüğü üzere, gsyih düştükçe, insanların gerçeklikten kaçma ihtiyacı artıyor ve bu da bpm’i (dakikadaki vuruş sayısı) yükseltiyor. pitbull’un dale albümü izlanda’daki adamın balina sesi dinlemesi arasındaki fark, tamamen cüzdanlarındaki alım gücüyle alakalıdır.fakirsen, dertlerini bas ritimleriyle ezersin.zenginsen, dertlerini yaylı çalgılarla kutsarsın.bu çalışma, acılarımızı ne kadar hızlı ritimlerle örtüyoruz endeksi olarak literatüre geçmeli

umut sarıkaya