Sanayide sayısal evrimin neresindeyiz?

ABD’nin Tufts Üniversitesi’nde, MasterCard’ın finanse ettiği, 60 ülkenin sayısal ekonomilerini geliştirmekte ve halkının ağa bağlanabilirliğini sağlamakta nerede olduğu üzerine bir araştırma yapıldı. Başka bir deyişle, araştırmanın amacı, bu 60 ülkenin her birinin sayısal evrimin neresinde olduğunu belirlemekti.

Her ülkenin, dört kategoride sürükleyici güç düzeyi belirlendi: talep koşulları, arz koşulları, kurumsal ortam, inovasyon ve değişim. Bu dört kategoriyi kapsayan 170 farklı göstergeyi ölçerek, her ülke için bir “Evrim Düzeyi Endeksi” (EDI) hesaplayan bu araştırmanın sonuçlar, “Digital Planet 2017” başlıklı bir rapor olarak yayımlandı.

EDI notuna göre, 60 ülke içerisinde Türkiye 37. sırada. Sayısal evrimde, gelişmiş ülkeler zaten Türkiye’den daha ileri düzeyde. Fakat, Türkiye’den daha iyi durumda olan, kimi ülkeler dikkat çekici: Birleşik Arap Emirliği (21.), Malezya (26.), Suudi Arabistan (31.).

Araştırmacılar sadece ülkelerin sayısal evrimin neresinde olduğunu belirleyen EDI’yi hesaplayarak bir sıralama yapmakla kalmamışlar. Ayrıca, her ülkenin 2008 sonrası EDI notundaki değişime bakarak, bir de momentum (değişim hızı) hesabı yapmışlar. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi, EDI notu (y-ekseni) ve momentum (x-ekseni) boyutlarına göre ülkeleri 4 gruba ayırmışlar: atılımdakiler (Stand Out), hızı kesilenler (Stall Out), ortaya çıkanlar (Break Out) ve dikkatli olması gerekenler (Watch Out).

Atılımdakiler: Zaten üst düzeyde bir sayısal gelişmişliğe sahipken, hala büyümede ve inovasyonda önde gelenler. Yani, Singapur, Birleşik Krallık, Yeni Zelanda, Birleşik Arap Emirliği, Estonya, Hong Kong, Japonya ve İsrail,

Hızı kesilenler: Geçmişte güçlü sayısal evrim göstermiş oldukları halde, inovasyonda zayıflamaya başlayanlar. Batı Avrupa’nın bir kısmı, Avusturalya ve G. Kore gibi birçok gelişmiş ülke bu kategoride.

Ortaya çıkanlar: Sayısal gelişmişlikte göreceli olarak biraz zayıf durumda olsalar da, çok hızlı momentumları sayesinde hızlı büyüme ve yatırımcı çekme potansiyeli yüksek olan ülkeler. Çin, Kenya, Rusya, Hindistan, Malezya, Filipinler, Endonezya, Brezilya, Kolombiya, Şili ve Meksika bu potansiyele sahip ülkeler olarak belirtiliyor.

Dikkatli olması gerekenler: Güney Afrika, Peru, Mısır, Yunanistan ve Pakistan gibi hem sayısal evrimde geri kalmış hem de gelişme momentumları zayıf ülkeler.

Türkiye, sayısal evrimdeki düzeyi düşük fakat momentumu biraz iyi olarak, şekilde de görüldüğü gibi, gri alanda yer alıyor.

Araştırmayla ilgili Harvard Business Review’da çıkan bir makaledeki şu iki görüş özellikle dikkat çekici:

(1) Sayısal altyapı ve kurumların kalitesi ile inovasyon kapasitesi, beraberce bir ülkenin sayısal rekabet gücünü şekillendiriyor fakat hükümetler de anahtar önemde rol oynuyorlar.

(2) Ülkeler, raporda belirtilen momentum güçlerinden yararlanan ve güçsüz olduğu göstergeler üzerine giden politikalarla başarılı olabilir.

Dolayısıyla, rapor sadece ülkelerin durumlarını ortaya koymakla yetinmiyor. Politika geliştiricilere yönlendirici bilgiler ile durumu iyi ülkelerden nasıl ve ne öğrenilebileceği konusunda da yararlı bilgiler içeriyor. Başta sanayi ve bilişim STK’ları, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme bakanı Ahmet Arslan ile, Endüstri 4.0 üzerinde duran Bilim Sanayi ve Teknoloji bakanı Faruk Özlü’nün bu raporu dikkate almasında yarar var.

Bu yazının kısa bir versiyonu, 3 Eylül 2017 tarihli BThaber’de yayımlandı.