Etiketlerimizi Çıkarınca Bizden Geriye Ne Kalıyor?

Kendimize verdiğimiz etiketler bizi biz mi yapıyor yoksa yaşamamıza engel mi oluyor?

Photo by Mnz on Unsplash

Medium üyesi değilseniz bu linkten ücretsiz okuyabilirsiniz.

Bir yere gittiğinizi düşünün. Arkadaşlarınızla yemek yiyeceksiniz. Daha içeri girer girmez masaya siz değil, sizin kimliğiniz oturuyor. İnsanların dikkatini çeken şey kim olduğunuz değil de ne giydiğiniz, makyajınız, telefonunuzun markası, belki de çantanız oluyor.

Photo by Philip Jahn on Unsplash

Ve siz o masaya oturduğunuzda olduğunuz gibi görünmeye çalışsanız da çoğu zaman sizin kendinize taktığınız ve insanların size eklediği etiketler kadar görünüyorsunuz.

Peki ya o etiketleriniz olmasaydı, o zaman kim olurdunuz?

Düşünüyorum da bazen kendimizi tanımaya çalışırken aslında yaptığımız şey kendimizi etiketlemek oluyor. Oysa ki kendimizi tanımak gidip kendimizi kategorilere yerleştirmek değildir. Ama bir şeyleri kategorize etmek bize kontrol hissi verdiği için bunu daha da yaparken buluruz kendimizi.

Photo by A65 Design on Unsplash

Derken hayatımız kıyafet dolabımıza benzemeye başlar, her şey düzenli ve renklerine göre sıralanmış bir hale gelir ama biz yine de kendimize bir adım yaklaşamayız.

Çünkü öğrendiğimiz şey kendimize taktığımız etiketler ve onları nasıl sıraladığımızdır ama altındaki anlamlar ve bunlara neden ihtiyaç duyduğumuzun farkında değilizdir.

Yine de o etiketlere tutunmaya başlarız, hatta öyle bir tutunuruz ki gerçekte kim olduğumuzu unutur nelere sahip olduğumuza odaklanmaya başlarız.

Mesela kendimizi sportif bir insan olarak görüyorsak mesela, o etiketi kaybetmemek için her şeyi yapmaya başlarız. Belki sporu bırakırız ama o etiketi bırakmamak için spor yapmayı bıraktığımızı insanlara söylemeyiz.

Ya da diyelim herkes sizi gitar çalmanızla tanıyor, belki de gitar çalmayalı yıllar oldu ama yine de o halinizi geçmişte bırakmamak için hala hayatınızdaymış gibi davranıyorsunuz. Çünkü o tarafınızı bıraktığınızda kim olacağınızı bilmiyorsunuz.

Photo by Brett Jordan on Unsplash

Sahip olduğumuz şeyler bize bir kimlik veriyor ve biz o kimliğe öyle bir tutunuyoruz ki, bizi tanımlaması için kullandığımız etiketler birden bizi esir almaya başlıyor ve o etiketi bırakmak bizi bir kimlik kaybına sürüklüyor.

Bu bazen çok ufak gibi görünen şeylerde oluyor. Mesela belli bir marka telefon kullanmanın kişiye verdiği statü, kişi o marka dışında bir şey almıyor, ama o markanın dışında bir şeyi almayı zaten düşünmüyor bile.

Bu konular bir ortama girdiğinizde konuyu açmak ve ortamı ısıtmak için konuşulabilse de kurulan iletişim sadece hayatta satın aldıklarımız ve üzerimize taktıklarımız üzerinden ilerliyorsa, artık kim olduğumuz değil de sahip olduğumuz etiketler masanın odağı haline geliyor.

Photo by Priscilla Du Preez 🇨🇦 on Unsplash

Mesela ben şu anki telefonumu kamerasının kalitesi için almıştım, ihtiyaçlarımı belirleyip bütçeme en uygun olanı seçtim.

Ama telefonu aldığımda aldığım tepkiler beni şaşırttı.

Neden daha iyi bir marka almadın?

Neden daha yüksek modelini almadın?

Neden şu rengini seçmedin?

Aslında bunlar ufak şeyler gibi görünüyor ama kendi beklentilerimize ve değer verdiklerimize göre başkasının ihtiyaçlarını yorumlamak ve yargılamak günün sonunda bizim etiketlerimizle çakıştığı için bir yorum yapma hakkını buluyoruz kendimizde.

Çünkü konu sadece bir telefon olmuyor da o bizim kimliğimizi oluşturan bir şey haline geliyor ve biz o kimliği kaybetmemek uğruna o kimliğinin karşısında duran herkese kendi kimliğimizi açıklamaya çalışıyoruz.

Photo by Andrzej Gdula on Unsplash

Çoğu zaman bir şeyin çok iyi olduğunu duyuyoruz ama neden iyi olduğunu açıklayamıyoruz. Ya da iyi olduğunu düşündüğümüz özellikleri hiç kullanmıyoruz.

O zaman o etiket bize gerçekten ne katıyor?

Çoğu zaman statü katıyor. İnsanların arasına dahil olmamızı sağlıyor. Sahip olduğumuz çevreyi ve nereye ait olabileceğimizi bile belirliyor.

Peki biz sadece etiketlerimizden mi ibaretiz?

Bu etiketlerimiz olmasaydı bizi gerçekten olduğumuz gibi kaç kişi görürdü? Kaç kişi gerçekten anlamaya çalışırdı? Kaç kişi merak ederdi?

Etiketlerim olmasaydı kim olurdum? Ben olmaktan çıkar mıydım?

Çünkü eğer öyleyse, o halde ben sadece bir şeylere sahip olduğum kadar değerliyim ve benim anlamım da bunlara bağlı.

Ki bunu düşünmek çok üzücü çünkü günün sonunda sahip olduğumuz şeyler değişebilir. Paramızı kaybedebiliriz, işten çıkarılabiliriz, bir yakınımızı kaybedebiliriz ya da hayatımız tamamen farklı bir yöne gidebilir.

Eğer bizi hayatta tutan şey bu etiketlerden biriyse, o etiketi kaybettiğimizde o etiketten dolayı hayatımızda olan insanları da kaybedebiliriz.

Bir insanın varlığının bu kadar etikete bağlı olması bana çok yorucu geliyor. Omuzlarımızda bu kadar yük taşımanın bize gerçekten ne faydası var?

Bu kadar etiketle yaşamak gerçekten yaşamak mı?

Photo by Tine Ivanič on Unsplash

Sırf bir ortama ait olmak için birçok farklı etiketi taşıyoruz. Ama günün sonunda akşam başımızı yastığa koyduğumuzda yalnızız. O anda hiçbir etiket yok.

Sadece biz varız.

O yüzden bazen kendime şu soruyu soruyorum: Bu kadar etiket kazanma ve kaybetme çabası, bu kadar bir yere ait olma isteği gerçekten bize bir şey kazandırıyor mu?

Yoksa bizi yavaş yavaş kendimizden mi uzaklaştırıyor?