Astell: een roepende in de woestijn

‘’Now as to the Propofal, it is to erect a Monaftery, or if you will (to avoid giving offence to the fcrupulous and injudicious, by names which tho’ innocent in themfelves, have been abus’d by fuperftitious Practices,) we will call it a Religious Retirement, and fuch as fhall have a double afpeft , being not only a Retreat from the World for thole who defire that advantage , but likewife, an Inftitution and previous difcipline, to fit us to do the greateft good in it ; fuch an Inftitution as this (if I do not mightily deceive my felf) would be the moft probable method to amend the prefent and improve the future Age.’’

Deze éne zin is zo ongeveer de kern van het serieuze voorstel van Mary Astell aan de dames. Deze zijn volgens haar door de cultuur gehersenspoeld om zich slechts met oppervlakkigheden bezig te houden, en niet te veel tijd en zorg te besteden aan de geestelijke ontwikkeling. Dit is volgens haar erg slechts, en moet veranderd worden. Daarom stelt ze voor dat de dames zich onder elkaar terug trekken in een klooster, weg van de verdorvenheid van de wereld die hen aanzet tot oppervlakkigheid en hen niet toelaat zich goed op de geestelijke ontwikkeling te concentreren.

Dit is een erg interessante zienswijze, die voor ons 21e eeuwse westerse mensen wat radicaal over kan komen, zeker in een tijd waar continue bereikbaarheid en verbondenheid van groot belang zijn. Dat maakt het echter misschien wel net zo relevant voor ons. Om het verschil tussen mannen en vrouwen met betrekking tot ongelijke kansen in academische ontwikkeling is niet veel meer te doen. En ondanks dat we tegenwoordig goed toegang hebben tot academisch onderwijs, is zijn we nog steeds veel bezig met wat Astell als oppervlakkigheden zou beschouwen — misschien nog wel meer dan vroeger, en de opkomst van sociale media spelen daar een sterk faciliterende rol in. Hoewel het idee van Astell vrij radicaal over komt, zeker omdat de voorwaarden niet helemaal duidelijk zijn (e.g., hoe lang blijven de vrouwen in dat klooster), was het in haar tijd niet heel ongebruikelijk voor mannen om zich tijdelijk terug te trekken in een klooster voor bezinning. Het zou voor ons ook wel eens goed kunnen zijn om onszelf twee weken terug te trekken in een klooster om ons te bezinnen op ons leven en onze bezigheden. Waar leven we voor? Is dat het waard om voor te leven? Het is jammer dat de mogelijkheden daartoe worden ingeperkt omdat men zo druk is, onder andere juist met de oppervlakkigheden die door Astell bekritiseert werden. Dat is jammer. Klaarblijkelijk was Astell een roepende in de woestijn waar we weinig van hebben geleerd.