Test wiedzy finansowej

czy jesteś świadomy swoich finansów?

Świadomość finansowa (ang. financial literacy) to zestaw umiejętności, wiedzy i zachowań jednostki z zakresu zarządzania pieniędzmi oraz systemu bankowego. Jest to niezmiernie ważna kwestia, której raczej nie uczą nas w szkole. Badania pokazują, że osoby świadome finansowo lepiej zarządzają swoim budżetem, biorą mniej pożyczek oraz mają więcej oszczędności. Wiele instytucji prowadzi testy sprawdzające wiedzę finansową różnych ludzi, jednak większość z nich jest dostępna w języku angielskim lub wymaga odpowiedzi na dziesiątki pytań. The National Financial Literacy Council (NFEC) w swoim teście badało to zagadnienie wśród uczniów i studentów. Wzięło w nim udział ponad 73 tysiące respondentów z USA a średni wynik wyniósł 63,52%, (kryterium zdania to 70%) 57,5% osób nie zdało. Uważam, że każdy człowiek wchodzący w dorosłe życie lub funkcjonujący w obecnym systemie monetarnym powinien zdać taki test. Dlatego stworzyłem prosty sprawdzian umiejętności z zakresu oszczędzania, pożyczek, systemu bankowego i inflacji. Wzorowane na testach financialeducatorscouncil.org i finra.org.

Pytanie 1.

Załóżmy że masz 100 zł na koncie oszczędnościowym płacącym 2% odsetek w skali roku. Ile pieniędzy będziesz miał na koncie po 5 latach? (pomijamy podatki itd.)

1. więcej niż 110 zł
2. mniej niż 110 zł
3. dokładnie 110 zł

Pytanie 2.

Wyobraź sobie sytuację gdy odsetki na koncie oszczędnościowym wynoszą 5% w skali roku, a inflacja wynosi 10% w skali roku. Po upływie tego czasu pieniądze na koncie oszczędnościowym będą mogły kupić:

1. więcej towaru niż rok wcześniej
2. mniej towaru
3. tyle samo towaru

Pytanie 3.

Podczas podnoszenia stóp procentowych, co zazwyczaj dzieje się z cenami obligacji stałokuponowych?

1. rosną
2. spadają
3. pozostają bez zmian
4. nie ma powiązania między tymi zjawiskami

Pytanie 4.

Czy zdanie jest prawdziwe: Pożyczka hipoteczna na 15 lat zazwyczaj wiąże się z większą comiesięczną ratą niż pożyczka na okres 30 lat, ale całkowita kwota do spłaty na cały okres kredytowania jest mniejsza.

1. prawda
2. fałsz

Pytanie 5.

Czy zdanie jest prawdziwe: Kupienie akcji jednej firmy zazwyczaj daje bezpieczniejsze zwroty niż kupno indeksu giełdowego.

1. prawda
2. fałsz

Pytanie 6.

Pożyczyłeś w banku 1000 zł a oprocentowanie wynosi 10% z roczną kapitalizacją odsetek. Jeśli nie spłaciłeś nawet części pożyczki, ile czasu zajmie aby kwota do spłaty się podwoiła.

1. mniej niż 5 lat
2. od 5 do 9 lat
3. dokładnie 10 lat
4. od 11 do 15 lat

Pytanie 7.

Które zdanie wskazuje na największe prawdopodobieństwo wygranej?

1. jest 2% szansy na wygranie w tej loterii
2. 25 na 1000 osób wygra w tej loterii
3. jeden na 20 losów wygrywa w tej loterii

Pytanie 8.

Jeśli nie jesteś w stanie spłacić od razu wszystkich kredytów powinieneś na początku:

1. spłacić kredyty o najmniejszych kwotach
2. spłacić karty kredytowe
3. spłacić najwyżej oprocentowane kredyty

Pytanie 9.

Na co powinieneś zwrócić uwagę szukając mieszkania do wynajęcia?

1. aktualny czynsz
2. koszty dodatkowe
3. kwotę depozytu
4. odległość do pracy
5. wszystkie wymienione powyżej

Pytanie 10.

Czym jest IKE?

1. dobrowolne prywatne konto emerytalne zwolnione z podatku belki
2. obowiązkowe prywatne konto emerytalne opłacane przez pracodawcę
3. grupowe ubezpieczenie zapewnione z zakładu pracy

Poniżej znajduje się klucz odpowiedzi! Zanim przejdziesz dalej zapisz wszystkie odpowiedzi, następnie sprawdź je z kluczem.

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

KLUCZ ODPOWIEDZI

wraz z wyjaśnieniem

Pytanie 1.

Załóżmy że masz 100 zł na koncie oszczędnościowym płacącym 2% odsetek w skali roku. Ile pieniędzy będziesz miał na koncie po 5 latach?

1. więcej niż 110 zł

Wyjaśnienie: Na końcu pierwszego roku oszczędzania kwota wyniesie 102 zł. W drugim roku dostaniemy odsetki od odsetek czyli kwota wyniesie 2% ze 102 zł czyli 104,04 zł. Po okresie 5 lat kwota wzrośnie do 110,41 zł.

Pytanie 2.

Wyobraź sobie sytuację gdy odsetki na koncie oszczędnościowym wynoszą 5% w skali roku, a inflacja wynosi 10% w skali roku. Po upływie tego czasu pieniądze na koncie oszczędnościowym będą mogły kupić:

2. mniej towaru

Wyjaśnienie: Inflacja wynosząca 10% sprawia, że ceny wszystkich towarów i usług wzrosną o średnio 10% w rok. Właściwie to nie towary drożeją, tylko nasze pieniądze tracą na wartości w wyniku dodruku. Oznacza to, że nasze zarobione 5% nie pokryje wzrostu cen i z tego powodu kupimy mniej towaru.

Pytanie 3.

Podczas podnoszenia stóp procentowych, co zazwyczaj dzieje się z cenami obligacji stałokuponowych?

2. spadają

Wyjaśnienie: Kiedy stopy procentowe rosną, cena obligacji spada. To przez to, że na rynku pojawiają się nowe, wyżej oprocentowane obligacje, sprawiając że te stare, płacące mniej, są po prostu mniej warte i ich cena spada.

Pytanie 4.

Czy zdanie jest prawdziwe: Pożyczka hipoteczna na 15 lat zazwyczaj wiąże się z większą comiesięczną ratą niż pożyczka na okres 30 lat, ale całkowita kwota do spłaty na cały okres kredytowania jest mniejsza.

1. prawda

Wyjaśnienie: Przyjmując to samo oprocentowanie dla obu pożyczek dobrze widać te zależności. Powiedzmy, że bierzesz pożyczkę na 30 lat oprocentowaną na 6% a kwota to

150 000 zł. Rata wyniesie 899 zł ale przez 30 lat zapłacisz 173 640 zł samych odsetek!

Przy 15-letniej pożyczce zapłacisz 1 266 zł miesięcznie, lecz tylko 77 880 zł odsetek.

W sumie prawie 100 000 zł mniej!

Pytanie 5.

Czy zdanie jest prawdziwe: Kupienie akcji jednej firmy zazwyczaj daje bezpieczniejsze zwroty niż kupno indeksu giełdowego.

2. fałsz

Wyjaśnienie: Z reguły indeks giełdowy będzie bezpieczniejszy niż indywidualne akcje ze względu na dywersyfikację. Indeks ma w swoim składzie wiele firm i upadek jednej z nich nie oznacza 100% straty jak w przypadku inwestycji tylko w tą jedną firmę. Zazwyczaj dywersyfikacja oznacza bardziej stabilne zwroty z inwestycji.

Pytanie 6.

Pożyczyłeś w banku 1000 zł a oprocentowanie wynosi 10% z roczną kapitalizacją odsetek. Jeśli nie spłaciłeś nawet części pożyczki, ile czasu zajmie aby kwota do spłaty się podwoiła.

2. od 5 do 9 lat

Wyjaśnienie: Jeśli ktoś nie rozumie czym jest procent składany to odpowie, że 10 lat. Jednak odpowiedzią będzie nieco mniej, przez to, że co roku płacimy odsetki od coraz wyższej kwoty. Dalej, jeśli ktoś pamięta czym jest funkcja wykładnicza lub zna tzw. “rule of 72” (zasada 72) to wie, że procent składany sprawi, że kwota która w teorii bez kapitalizacji odsetek wyniosłaby x lat, tak naprawdę wyniesie 72% tego czasu, czyli w tym wypadku

7,2 lat. Tyle czasu trzeba, żeby kwota do spłaty się podwoiła.

Pytanie 7.

Które zdanie wskazuje na największe prawdopodobieństwo wygranej?

3. jeden na 20 losów wygrywa w tej loterii

Wyjaśnienie: Odpowiedź przyjdzie sama gdy sprowadzimy wszystkie odpowiedzi do tego samego formatu. Odpowiedź “a” jest gotowa, czyli 2% szansy na wygraną. Odpowiedź “b” to 25 na 1000, czyli 2,5 na 100 (2,5%). Odpowiedź “c” to 1/20 czyli 5/100 (5%) co oznacza największe prawdopodobieństwo wygranej.

Pytanie 8.

Jeśli nie jesteś w stanie spłacić od razu wszystkich kredytów powinieneś na początku:

3. spłacić najwyżej oprocentowane kredyty

Wyjaśnienie: Mimo, że jestem przeciwnikiem pożyczek to trzeba stwierdzić, że nie każdy kredyt jest zły. Najważniejsze jest RRSO (rzeczywista roczna stopa oprocentowania) i tym wskaźnikiem powinniśmy się kierować przy wyborze, którą pożyczkę spłacić najpierw. Na pierwszy ogień idą chwilówki i karty kredytowe, bo one są zazwyczaj najwyżej oprocentowane. Nie zawsze jest sens szybszej spłaty pożyczki, ponieważ jeśli kredyt jest oprocentowany niżej niż inflacja to czas działa na naszą korzyść i kredyt się dewaluuje.

Pytanie 9.

Na co powinieneś zwrócić uwagę szukając mieszkania do wynajęcia?

5. wszystkie wymienione powyżej

Wyjaśnienie: Przy wyborze mieszkania ważnych jest wiele rzeczy, więc nie można ograniczać się tylko do jednej, jak na przykład kwota czynszu. Ważne są również lokalizacja, historia czynszu, wyposażenie i wiele innych.

Pytanie 10.

Czym jest IKE?

1. dobrowolne prywatne konto emerytalne zwolnione z podatku belki

Wyjaśnienie: IKE czyli Indywidualne Konto Emerytalne to III filar Polskiego systemu emerytalnego. Takie konto jest dobrowolne i zwolnione z podatku od zysków kapitałowych 19% (tzw. belka) a możemy je założyć w wielu bankach lub instytucjach finansowych. Działa to podobnie do platformy brokerskiej prowadzonej przez te instytucje. Samemu wybieramy w co inwestujemy swoje środki. Istnieje roczny limit wpłat oraz kara za wypłacenie środków w pierwszym roku oraz konieczność zapłacenia podatku belki gdy wypłacimy pieniądze przed 60 rokiem życia.

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

0–4 poprawnych odpowiedzi — Musisz zacząć się edukować jak najszybciej. Pieniądze uciekają Ci z rąk. Zacznij od przeczytania książki Finansowy Ninja oraz pracuj z budżetem domowym.

5–6 poprawnych odpowiedzi — Niestety brakuje Ci nieco wiedzy. Warto poczytać trochę o finansach, sposobach oszczędzania i budżecie domowym. Używaj tylko zaufanych źródeł i opinii ekspertów, uważaj na oszustów.

7–9 poprawnych odpowiedzi — Brawo! Zaliczyłeś test i masz podstawy do zadbania o swoją przyszłość finansową. Pracuj nad sobą a osiągniesz sukces.

10 poprawnych odpowiedzi — Gratulację, potrafisz poruszać się w świecie nowoczesnych finansów. Zadbaj o dodatkową edukację i zacznij oszczędzać, jeśli już tego nie robisz.