Der Panther

Bakan biziz, gören Rilke’nin panteridir.

Resim kaynağı: Hugendubel

Ücret duvarına takılmadan yazının tamamını burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.

PANTER

Rainer Maria Rilke’nin 1902 tarihinde yazdığı ünlü şiiri “Panter” (Der Panther), Paris’teki Jardin des Plantes’ta kafese kapatılmış bir panteri betimler.

Rilke, 20. yüzyılın başında yazdığı “Panter” şiirinin asıl etkisini yüzyılın sonlarına doğru göstereceğini hiçbir zaman bilemeyecekti. Bugün ise 21. yüzyılda, çok daha fazla okunup tartışılmaya devam etmektedir.

“Gözleri parmaklıkların geçişinden Öyle yorgun, bakmaya dermansız; Sanki binlerce parmaklık demirden, Ve arkasında yitik dünya apansız.”

Resim kaynağı

Tüm diğer ihtişamlı türleri gibi Rilke’nin panteri de yürür. Daracık demir kafesin içinde ve aynı hat üzerinde bir ileri, bir geri. Bütün mahpusluklarda bu yürüyüş aynıdır. Buna “volta” diyenler de olmuştur.

Üç değil, beş değil, on beş değil; “…binlerce parmaklık demirden,” Panterin göz bebeklerine yansıyan binlerce demir parmaklık… ve arkasında apansız yitik bir dünya.

Rilke bu sahnede kendi gördüğünü yazmaz. Kafese bakanların gördüklerini de yazmaz. Panterin gördüğünü yazar.

Yorgun, çaresiz panter, bizim içinde hapsolduğumuz binlerce demiri görmektedir. Gözlerinde yansıyan, hepimizin içine mahkûm olduğu binlerce soğuk demir!

Bin bin… On bin, on bin… Dakika dakika… Gün gün… Ay ay… Aynı mesafe, aynı ölçü, zamanın aynılaşan delirtici yavaşlığı. Çıldırtan tekdüzelik. Akıllara zarar tek başınalık. Koca yerkürede, uçsuz bucaksız doğanın içinde, milyon milyon türdeşin arasında, milyar milyar canlının orta yerinde bir kafesin demirlerine bakakalmak. Olacak iş değil!

“Vakur salınır zarif zorlu adımlar, En dar alanda dolanıp duran, Ortada sanki bir güç dansı var; Vurgun yemiş bir irade, doğadan.”

Bombaların enkazından fırlayarak koşan çocuğun çığlığı, çocuğunu yıkıntılar altında kaybetmiş annenin ağıdı, sokaklardan yükselen ölülerin kokusu, katar katar göç yollarına dizilmişlerin bilmezliği, olup biteni elindeki küçük ekrandan parmak parmak, hızlı hızlı yukarı kaydıranın kayıtsızlığı, iradenin düşmüş omuzları, omuzları düşenlerin yılgın bakışları…Bizim bakışlarımız.

Resim kaynağı

“Bazen kalkar perde göz bebeğinden Yavaşça — derken bir resim dalar derin; Gider peyderpey sakin diri bedeninden — Ve sona erer ömrü kalbinde resmin.”