İstanbul’daki semt isimleri 3

Esenler

Esenler, Bizans döneminden kalma bir yerleşim alanı. bu bölgenin en eski halkı Litros (Esenler) ve Avas (Atışalanı) adlarıyla kurulan köylerde yaşayan Rum halkıdır. uzun yıllar mübadele alanı konumunda kalan Litros ve Avas isimlerini 1930'lu yıllara kadar korudu. 1937–1940 yıllarında gerçekleştirilen değişiklikle Litros-Esenler, Avas-Atışalanı olarak Türkçeleştirildi.

Zeytinburnu

Roma ve Bizans devirlerinde Zeytinburnu, Kiklobion burnu adıyla bilinen küçük bir sahil köyü görünümündeydi. şehri muhafaza eden surların dışında kalarak tehlikelere açık bir konumda olduğu için buranın nüfus yoğunluğu düşüktü. Zeytinburnu isminin, Tarihi yarımadanın Marmara kıyılarından doğuya bakınca coğrafi olarak bir burun gibi gözüken ilçe kıyılarından ve bu alandaki zeytinliklere ithafen yapılan “Zeytin Burnu” adlandırmasından geldiği düşünülür.

Kağıthane

bazı tarih kaynaklarında, burada kağıt imalathanesinin çok eskilere dayandığını, İstanbul’un fethi sırasında burada zaten bir kağıt değirmeninin 2. Beyazıt dönemine kadar çalıştığı yazar. Evliya Çelebi, 17. yüzyılda Kağıthane ve çevresine tanıklık ederken burada harap halde bir kağıt imalathanesinin bulunduğunu yazmıştır.

Bayrampaşa

Mimar Sinan tarafından İstanbul’un su ihtiyacını karşılamak amacıyla döşenen ve halen faal halde bulunan su kanallarına, inşa edilen binaların atık su ve tuvalet tesisatlarının yanlış bağlanması ve bu su kanallarına bağlı çeşme sularının bölge halkı tarafından kullanılması sonucunda semtte kolera salgını çıkmıştır. salgın birçok kişinin hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. Sağmalcılar adını zihinlere kolera sözcüğüyle birlikte yerleştiği düşünülerek ve 4. Murat’ın sadrazamlarından Bayram Paşa’nın burada bir çiftlik sahibi olmasından esinlenilerek Sağmalcılar adı Bayrampaşa olarak değiştirildi.

Esenyurt

Esenyurt, ismini 9. yüzyılın başlarında Ekrem Ömer Paşa’ya ait çiftlik toprağında kurulan yerleşmeden, buranın hissedarlarından olan Eşkinozgillerden Eşkinoz adını almıştır. 1967'de de yerleşimin adı Türkçeleştirme çalışmalarından dolayı Esenyurt olarak değiştirilmiştir.

Fatih

Konstantinapolis 1453'te Osmanlı tarafından fethedildiğinde Ortodosk Patrikhanesi, Ayasofya’nın hemen yanında yer almaktaydı. Patrikhane, fethi izleyen günlerde önce Havariyun Kilisesi’ne daha sonra da Fener’e taşındı. Fatih Sultan Mehmet fethin onuncu yılında yıktırdığı Havariyun Kilisesi’nin yerine kendi adıyla anılan büyük bir külliye yaptırdı. Fatih Külliyesi’nin çevresinde zamanla bir Müslüman mahallesi ortaya çıktı. külliyenin adıyla anılmaya başlayan bu mahalle Fatih semtine ve ilçesine adını vermiştir.

Eyüpsultan

ilçe ismini, sınırları içinde türbesi bulunan Ebu Eyyub el-Ensari’den almaktadır. İstanbul’un fethinden sonra Türklerin sur dışında kurduğu ilk yerleşim merkezi olan Eyüpsultan’da başta Eyüp Sultan Camii olmak üzere Osmanlı döneminden kalma çok sayıda tarihi eser mevcuttur.

Bağcılar

günümüz Bağcılar’ına adını veren bugünkü merkez yerleşim yerinin adı ise Osmanlı döneminde Yahudi Bergos (Yahudi Burgaz), Cuhud Bergos (Cuhud Burgaz) ve Çıfıtburgaz olarak anılıyordu. cumhuriyetin ilk yıllarında köye Çiftburgaz da denildi. daha sonralarında ise buradaki köyün adı, üzüm bağlarının da çokluğu sebebiyle Bağcılar Köyü olarak değiştirildi. bir zamanlar buraya Yeşilbağ dense de günümüze Bağcılar olarak ulaşmıştır.

hazırlayan: Muhammet Burak Çelebi