Dysplazja szyjki macicy: co to jest?

Dysplazja szyjki macicy to stan chorobowy, w którym komórki znajdujące się na powierzchni szyjki macicy zmieniają swoją strukturę lub wygląd, najczęściej wskutek kontaktu z wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Zmiany te mogą być niewielkie i tymczasowe i mogą ustąpić samoistnie, ale mogą też być poważne i wymagać leczenia.

Jakie są przyczyny dysplazji?

Przyczyny dysplazji szyjki macicy są głównie związane z ekspozycją na wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), który jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju tego schorzenia. Przenoszenie wirusa odbywa się głównie drogą płciową podczas kontaktów intymnych. Infekcja HPV może prowadzić do zmian w komórkach szyjki macicy, powodując dysplazję.

Inne czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, osłabienie układu odpornościowego, wczesny wiek rozpoczęcia aktywności seksualnej oraz obecność innych infekcji, takich jak wirus HIV lub wirus opryszczki. Czynniki genetyczne mogą również odgrywać rolę w rozwoju dysplazji. Należy zauważyć, że pomimo obecności czynników ryzyka, u wielu kobiet z HPV nie rozwija się dysplazja, a w większości przypadków można ją skutecznie wykryć podczas regularnych badań ginekologicznych.

Jak objawia się dysplazja szyjki macicy?

Dysplazja szyjki macicy może objawiać się w różny sposób, choć w większości przypadków przebiega bezobjawowo i jest wykrywana jedynie w trakcie kontrolnego badania ginekologicznego. Niektóre kobiety mogą odczuwać lekki dyskomfort lub ból podczas stosunku.

Niektóre kobiety mogą też zauważyć nieznaczne, krwiste upławy w okresie między miesiączkami lub po stosunku. W rzadkich przypadkach, gdy dysplazja jest zaawansowana, mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak nietypowe upławy, bóle w podbrzuszu, obecność krwi w moczu lub stolcu. Należy pamiętać, że objawy te mogą być również związane z innymi schorzeniami ginekologicznymi lub problemami zdrowotnymi. Aby uzyskać trafną diagnozę, należy skonsultować się z lekarzem.

Stopnie nasilenia dysplazji

Dawniej klasyfikowano dysplazję szyjki macicy jako łagodną, umiarkowaną lub ciężką — w zależności od prawdopodobieństwa przekształcenia się nieprawidłowych komórek w zmiany nowotworowe. Nowszy system klasyfikacji określa stopień zaawansowania choroby na podstawie liczby nieprawidłowych komórek w tkance nabłonkowej szyjki macicy. Śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN) podlega stopniowaniu w skali od jednego do trzech. Stopnie nasilenia dysplazji:

1. CIN 1. Występuje, gdy nieprawidłowe komórki zajmują około jednej trzeciej powierzchni nabłonka.
2. CIN 2. Występuje, gdy nieprawidłowe komórki zajmują od jednej do dwóch trzecich nabłonka.
3. CIN 3. Występuje, gdy nieprawidłowe komórki zajmują ponad dwie trzecie nabłonka.

Dysplazja szyjki macicy CIN 1 rzadko przekształca się w raka i często ustępuje samoistnie. CIN 2 i 3 częściej wymagają leczenia, aby zapobiec rozwojowi raka.

Metody diagnostyki dysplazji

Ginekolog wykryje objawy dysplazji szyjki macicy podczas rutynowego badania cytologicznego. Jeśli wynik wymazu jest niejasny lub wykazuje nieprawidłowe komórki, kolejnym krokiem może być kolposkopia w celu zbadania szyjki macicy.

Kolposkopię można wykonać w gabinecie ginekologa prowadzącego. Podczas zabiegu lekarz ogląda szyjkę macicy i ściany pochwy przy użyciu urządzenia zwanego kolposkopem w celu wykrycia nieprawidłowych komórek.

Lekarz może także wykonać biopsję, aby pobrać próbki tkanek, które następnie zostaną zbadane w laboratorium. Ginekolog może również zlecić wykonanie badania DNA, aby sprawdzić, czy występuje również forma wirusa HPV wysokiego ryzyka.

Jak leczy się dysplazję?

Jeśli masz dysplazję szyjki macicy o niskim stopniu złośliwości, sklasyfikowaną jako CIN 1, prawdopodobnie nie będziesz potrzebować leczenia. W większości przypadków choroba ustępuje samoistnie. Tylko około 1% przypadków przekształca się w raka szyjki macicy. Twój ginekolog może wybrać podejście zachowawcze, które wymaga regularnego wykonywania cytologii w celu monitorowania wszelkich zmian w nieprawidłowych komórkach.

W przypadku cięższej dysplazji szyjki macicy (CIN 2 lub CIN 3) lekarz może zdecydować o konieczności usunięcia nieprawidłowych komórek, które mogłyby przekształcić się w komórki rakowe. Metody leczenia dysplazji:

• konizacja — polega na usunięciu przez lekarza fragmentu tkanki w kształcie stożka, który zawiera nieprawidłowe komórki. Kiedyś była to preferowana metoda leczenia dysplazji szyjki macicy, ale obecnie stosuje się ją tylko w cięższych przypadkach. Podczas konizacji można pobrać próbkę tkanki do dalszych badań. Zabieg wiąże się z nieco wyższym ryzykiem powikłań, w tym zwężenia szyjki macicy i krwawienia pooperacyjnego;
• elektrokonizacja (LEEP) — wykorzystuje małą, elektrycznie naładowaną pętlę drucianą do usuwania tkanki. Podczas zabiegu można pobrać próbki tkanek do dalszej analizy. U około 1–2% kobiet mogą wystąpić powikłania po zabiegu, takie jak krwawienie lub zwężenie szyjki macicy;
• histerektomia — polega na usunięciu macicy. Wykonywana w nielicznych przypadkach, gdy utrzymuje się ciężka, ryzykowna dysplazja szyjki macicy, a inne metody leczenia nie przyniosły poprawy.

Usunięcie lub zniszczenie nieprawidłowych komórek leczy dysplazję szyjki macicy w około 90% wszystkich przypadków. Dysplazja szyjki macicy rzadko przekształca się w raka.