Benliğin bir hayvan olsa ne olurdu?

Bu kez 10 yıl önce başladığım ama bitiremediğim bir kitaptan bahsedeceğim. Bazı kitapların zamanı vardır derler ya çok doğru. Dilini, düşünce tarzını kendime bir türlü uydurup okuyamadığım biri Oruç Aruoba. Daha doğrusu öyleydi. Göz ucuyla baktığım kitaplığımda, Benlik’i gördüm ve bu yarım kalmışlık canımı sıktı. Öylesine okumaya başladım ve hayatımın tam orta noktasına kurulan, zaman zaman bana nefes aldırmayan varoluşsal kaygılarımın mükemmel bir üslupla anlatıldığını yavaş yavaş kavradım.

Oruç Aruoba kendi benliğini yengeç olarak tanımlamış. Okudukça kendi benliğimin neye benzediğini düşünüp durdum. Önce bir kaç alıntı paylaşayım, neyle karşı karşıya olduğumuzu anlayalım;

‘Belki de önemli olan, eninde sonunda bir saydam anlama ulaşmak değil. Çünkü belki yoktur zaten böyle bir anlam. Bir anlama yolunu sorgulayarak yürüyebilmiş olmak. Bir yolu tutturabilmiş olmak, tutarlı olarak, bırakmadan, tutmak.’

‘Mutlu, demekki yaşam ile uyumlu zamanlarımda bile yaşantılarıma katılmadığına, uzak durduğuna göre, yaşadıklarım değersiz olmalı.’

‘Nasıl bir karmaşa var kovuğunun düzeninde — nasıl bir düzen var kovuğunun karmaşasında.’ (Bayılırım böyle Özdemir Asaf’lıklara!)

Of hangi birini alıntılayım!

İlk alıntıya bakın, anlam yolunda yürümek değil, bir anlama yolunda sebat etmek, tutarlı olmak diyor. En yapamadığımız şey değil mi bu? Anlar gibi, gider gibi yaptığımız tüm o yollar, ister korkuyla ister tutkuyla girdiğimiz o asfaltlar, patikalar, hepsi gözlerimin önünde şimdi. Hangisinde sebat ettim? Hepsinin ucundan şöyle bir bakıp vazgeçtim. Ya başka anlam varsa dedim, bu yanlış anlamsa dedim. Oysa hepsi aynıydı, muhtemelen tek anlam vardı, o da bir anlamda sebat etmekti. Emek vermek, adanmak, o yolda anılar biriktirmek, o yola ait olmak, o yolu da sana ait kılmaktı.

İkinci alıntıyı okuduğumda an’da kalabildiğim tüm zamanlarımı düşündüm. An’da kalmak için en önemli silahlarımı gözden geçirdim. Seyahat etmek, arkadaşlık… Yani varoluşuma dair yüce diyebileceğim şeyler değil bunlar. En azından benim benliğime göre değiller. Neden bunlar yüce değil? Entelektüel seviyelerini ve özgünlüklerini yetersiz buluyor benim benliğim de ondan. Yani mutlu olduğum anlarda o mutsuz. Benim benliğimle Oruç Aruoba’nın yengeci baya benziyor.

‘Peki düşler ne oluyor? Kişinin yalnızca düşledikleri, hayalinde yaşadıkları, daha doğrusu yaşattıkları, en doğrusu yaşatamadıkları, onlar da mı hep yaşar? Evet asıl onlar yaşar hep. Yaşamamış olmalarıdır onları yaşatan…’

Bu şey değil mi, kavuşamayınca aşk olur. Ve şey değil mi, düşlerin bozulmasın diye gerçekleştirmeye yanaşmadıkların, bozmaya kıyamadıkların.

‘Yengeç suda yaşar ama yüzme bilmez, suyun içinde yürür.’

‘Belki duyumsadığım boşluk, onun terkettiği kovuğunun boşluğu!’ Bu cümle beni uzun uzun düşündürdü. Boşluk dediğimiz, gerçekleştiremediğimiz benliğimizin geride bıraktığı boşluk mu? O boşluk hep orda mıydı yoksa kendi yengecimizi küstürüp o boşluğu biz mi yarattık?

‘Onun için önce ve sonra yok.Benim yaşamımda ne olup bitmişse hepsi eşit düzeyde aynı canlılıkla duruyor orda, gözünün önünde.’

Zaman algısının özümüz için hiç bir değeri yok sahiden. Bizi hala derinden sarsan şeylerin üzerinden belki onlarca yıl geçti.Ruh yaşlanmıyor derler ya, ruhumuz benliğimiz değil mi?

‘Kendi kişiliğini gözete koruya, onu despot kıldın kendine!’ Bu vurucu cümleyle bitirmek istiyorum. Benim en zorlandığım şeylerden biri bu. Eğil ki kırılmayasın denir. Yahu gözettiğin şey kovuğunu çoktan terkedip gitmiş. Olmadığın ve muhtemelen artık olmak da istemediğin biri için o koltuğu boş tutma, yeni gelen yüzme bilmez belki ama uçabilir, sadece kenara çekil ve içeri girmesine izin ver.

Peki sizin benliğiniz hangi surette?