BES’i Bir Hedge Fon Gibi Yönetmek

Hedge Fund Nedir?

Hedge fon (Serbest Fon), yüksek net değere sahip bireyler veya kurumsal yatırımcılar için tasarlanmış, piyasanın genel yönünden bağımsız olarak mutlak getiri (absolute return) elde etmeyi hedefleyen agresif ve esnek bir yatırım aracıdır. Geleneksel yatırım fonlarının aksine, sadece piyasa yükselirken kazanmaya endeksli değillerdir.

Hedge fonların temel mimarisi şu stratejilere dayanır:

• Açığa Satış (Short Selling): Düşüş beklenen varlıklardan kâr elde etme.
• Kaldıraç (Leverage): Borçlanarak pozisyon büyüklüğünü ve potansiyel getiriyi artırma.
• Türev Araçlar (Derivatives): Riskten korunmak (hedging) veya spekülatif arbitraj yaratmak için opsiyon ve vadeli işlem sözleşmelerinin yoğun kullanımı.

Ne yazık ki biz bu üçünü de tam anlamıyla BES’te kullanamıyoruz, şimdilik, ama büyük ölçekte faydalandığımız tarafları da yok değil.

Temel olarak Hedge Fon’lar ABD’de belirli bir seviyenin (Orta üst ve üst gelir grubu) üzerindeki kesime hitap etmesi amacıyla kurulmuş piyasa fonlarıdır. Bunlar benim gibi traderlar tarafından belirli mevzuatlar çerçevesinde yönetilir.

Peki Türkiye’de bunun örneği veya karşılığı yok mudur? Elbette vardır, nitelikli yatırımcı :) Bu yatırımcının da ABD’deki gibi tek niteliği bugün için o banka şubesinde asgari 10 milyon TL bakiyesinin bulunmasıdır. Bu insanlara “özel fonlar”, “özel faiz oranları” belirlenir. Bu insanlar paralarını “özel bankacılık müşteri ilişkileri yöneticilerine” emanet ederler. Reelin bir değil iki tık üstü kar ettiklerinde de kendilerini “özel” hissederler.

Para, size “özel” bir şekilde ayda bir veya iki kez hareket ettirilerek oluşan masraflardan banka bir kere kâr yazar. 5 işlemden 3'ü karlı olsa, ki gerçekten bu bir bankacı için imkânsıza yakındır, 2 işlemdeki o zarar esasen bankaya ait yatırım firmasının kârıdır genelde. Bunu “özel müşteri ilişkileri yöneticisi” bankacı bile bilmez, çünkü onun işi esasen verilen portföyü size bir robot gibi iletmektir. İşte o bankacı da tüm bu yıllar içerisinde bir şey öğrenip, bildiğini düşünür, ama çok azı şu noktada aydınlanır; “gerçekten bir şey biliyorduysam niçin yıllardır her sabah kalkıp işe geliyorum ve borç içinde üç kuruşa bu işi yapıyorum?” (Burada bana kızan bankacı dostlarım olabilir. Findeks’ten kendi bakiyelerine baksınlar, çalışarak para mı kazanıyorlar, yoksa gerçekte borç mu üretiyorlar?)

İşte burada benim gibiler devreye girer, piyasacılar, yani işi gerçekten bilenler. Bankadaki adıyla hazineciler veya piyasadaki adıyla traderlar.

Pasif Bekleyişten Aktif Stratejiye

Zannediyorum ben fark edip yayana kadar herkes Bireysel Emeklilik Sistemi’ni (BES) sıkıcı bir kumbara hesabı sanıyordu. Her ay içine üç beş kuruş atılan, tek cazibesi şeytandan bir tüy koparmak (devlet katkısı)olan yıllar sonra açılacak kilitli, hantal bir birikim hesabı… Halbuki bu bir finansal yanılsamadır. Bu Emeklilik Şirketleri’nin sahiplerinin yani yine genel itibariyle bankaların size yarattığı bir illüzyon, bir pazarlama hilesidir.

BES bir kumbara değil; doğru yönetildiğinde sizin kişisel “Hedge Fon”unuzdur. Tekrar kendi yorumumla Türkçe’ye çevirirsem, BES sizin kişisel yatırım hesabınızdır. (Veya ailenizin, veya çocuğunuzun, yolun sonuna doğru geldiyseniz, hatta torununuzun. O kısmını kurgulamak artık size kalmış...)

Esasen bir hedge fonu neyse, bana göre BES odur. Her BES sözleşmesini bir Trust’a, bir yatırım fonuna hatta bilinen adıyla bir emeklilik, ya da kendime yaptığım gibi, bir erken emeklilik fonuna çevirmem evet mümkün.

Daha önceki yazılarımda da belirtmiştim, ben İmarbanktan, Çiftlikbanktan, Titan’dan sorumlu değilim. Dolayısıyla finansal paranoyalarınızı bir kenara bırakıp, sizden daha çok bilen bir insanın fikrini merak ediyorsanız yazıya devam edin. Yoksa, 100 milyonluk bir coğrafyada sırada bekleyen yüzlerce insan var; bu fikirleri merak edip tatbik etmek isteyecek.

Dolayısıyla kendinizi ve en önemlisi beni rahat bırakın. Yastık altında işe yaramaz gram altın, kimsenin sizden devralmayacağı enflasyona yitik hisse, anlamsız kriptolarınıza sarılmaya lütfen devam edin.

Geriye kalanlar, nasıl İsviçre’den, Lüksemburg’dan 8–10 kat daha iyi şartlarda emekli olunur, nasıl çocuğunuz KYK yurdu aramak yerine Sorbonne’da, Oxford’da okur, beraber bakalım. Hatta bu sene başlatmayı düşündüğüm BES Corporate ile nasıl tüm bu birikimler vergiden düşülür hep birlikte bakalım.

Peki nedir bu Hedge Fon?

Gözünüzde büyütmeyin. En basit tabirle; sadece rüzgar arkasından eserken değil, fırtına koptuğunda da ilerlemeyi hedefleyen, rüzgarın yönüne göre yelkenlerini anında değiştirebilen agresif ve esnek bir gemidir. Geleneksel fonlar rüzgâr durduğunda denizin ortasında bekler; hedge fonlar ise kürek çeker, rota değiştirir ve suyu okur.

Peki ben bu mantığı BES’e nasıl entegre ediyorum?

1. Sıfır Noktasını Belirlemek: %20 Devlet Katkısı

Finansal matematikte her şey “risksiz getiri” ile başlar. BES’in bize sunduğu muazzam bir matematiksel avantaj var: %20 Devlet Katkısı. (Daha önce vaat edilen devlet katkısının bir illüzyondan ibaret olduğunu anlattığım yazımı okumadıysanız **buradan **okuyabilirsiniz.)

Yatırım stratejilerimde bu oranı, portföyün sarsılmaz temeli, risk-getiri optimizasyonunun sıfır noktası olarak kabul ediyorum. Cebinizden çıkan her 100 birimin anında 120 birimlik bir hacme ulaşması, Londra, Şangay veya Wall Street’teki hiçbir fon yöneticisinin piyasada zahmetsizce bulamayacağı bir avantajdır. Ancak unutmayın, bu parayı biz yönetmiyoruz. Yüce ve cömert devletimiz bize bu yüzdeyi bahşetmiş, Türkiye Varlık Fonu adlı kurumu yöneten müthiş ekonomistler de hemen her sene enflasyon eksi %10 getiriyle bu fonu yönetmekte. Yani fon sürekli ve istikrarlı olarak her sene zarar etmekte.

Ancak unutmayın ki HEDGING/HEDGE esasen bir pozisyonu aksi bir pozisyonla sigortalamak manasına da gelir finansta. Yani örneğin ben altın fonundayım komple ve “Devlet Katkısı Fonu” da yine TVF’nin elinde, onların belirlediği şartlarda %50 hisse ve %50 Tahvil’de. Altının da o üç-dört ay çıkmayacağı, yataya saracağı tuttu diyelim. O arada hisseler ralli yaptı, tahvilse(faiz) sabit getirileri elde etmeye devam etti. Ben savaş sebebiyle pozisyonumu haklı olarak değiştirmeyi reddedebilirim. Bu demek değildir ki benim portföyüm durağan hale gelsin. Aksine, sırf bu %20'lik önemsiz ve genel itibarıyla reel zararda olan devlet katkısı kâr edecektir.

2. “Al ve Unut” Mantığını Çöpe Atmak

BES’i bir hedge fon gibi yönetmenin sırrı aktif yönetimdir ve bunu bir sigortacıyla veya size o BES sözleşmesini satmış bir BEAS aracı lisansına sahip insanla yapamazsınız. Sizin gerçek ve bağımsız bir portföy yöneticisine ihtiyacınız var. Kendi başınıza ise hisse ve kriptolardan ne kadar başarılı olduysanız o kadar yapabilirsiniz, yani genel itibariyle hiç. Bankalar veya emeklilik şirketleri bunu sizin için yapmayacaktır. Bakın yapamayacaktır değil, yapmayacaklardır. Sebebi hemen tüm emeklilik şirketlerinin bir bankaya, aynı bankaların da bir de sürekli kâr elde etmesi gereken yatırım şirketi olmasından kaynaklanır. Burada bir çıkar çatışması görüyoruz, değil mi?

Amaç en çok parayı kazanmaksa ve BES bir sosyal güvenlik değil de bir finansal araçsa bu aracı en çok para kazanmayı sizden daha iyi bilen bir bankaya emanet etmenin mantıksızlığını anlıyor musunuz?

Eğer hepimiz bir para kazanma yarışındaysak ve banka bizim rakibimizse, bize niçin yardım etsin veya ettiği yardım gerçekte ne kadar yardımdır? Bunları ayrı bir makale konusu haline getireceğim. Ancak **OKS Reel Getirileri Raporu **yazımda yazdığım gibi, size edilen robolar-matikler-fonprolar sadece kapandaki bir peynirdir. Tek amaç sizin paranızı, birikimlerinizi, emekliliğinizi adına likidite havuzu dediğimiz şeye çevirmektir. Sokak jargonuyla ifade etmem gerekirse bir enayiye.

Mevcut finansal sistemde para statik(durağan) olamaz, olduğu zaman bir buz kütlesi gibi erir. Dinamik(hareketli) olmak zorundadır. Eğer siz 15 yıl boyunca gram altın biriktirerek kar ettiğinizi düşünüyorsanız istatistiki olarak 15 yılda sadece 4 sene kar etmişsiniz demektir. Çünkü altın her zaman çıkmaz, genel olarak düşer.

Eğer siz 15 yıl boyunca hisse biriktirerek kar ettiğinizi düşünüyorsanız yine yanılıyorsunuz. Hisseler de, hele ki Türkiye’de, istatistiki olarak büyümeye endekslidir. Aynı hisseyle servet edinen bir insan milyonda birdir ve evet acı gerçek şu ki o insan siz değilsiniz. Eğer Türkiye gibi bir ülkede temettü emeklisi olacağınıza inanıyorsanız, bence akıl bali değilsiniz. Bunun bir örneği olmadığı gibi, bunu tavsiye eden sözde “uzmanlar” da böyle bir şey uygulamaz.

Sizin kapitalist bir sistemde üretim veya dolandırıcılık yapmadığınız sürece bir artı değer/para arttırma ihtimaliniz yoktur. Faiz mi? Hemen hiçbir zaman hiçbir ülke, hiçbir banka size reel faiz vermez, her zaman enflasyonun bir tık altındadır(son 2,5 seneki TCMB hariç). Faiz para kazanılmayan dönemlerde bir süre sığınılacak limandır.

Sizin reel/gerçek para kazanmanız için tek şart, o paranın belirli bir süre(5–10 sene değil, sonsuza kadar hiç değil, yatır unut asla değil) değer yaratan bir üründe olmasıdır. Çünkü tüm finansal ürünler spekülatif ve maniplatiftir, yani birileri istediği sürece çıkar veya iner. O birileri de siz olmadığınıza göre, sizin piyasalar karşısındaki şansınız Nazilerin Panzer tanklarına karşı atağa geçen atlı Polonya süvarisi kadar bile değildir.

O Zaman Ne Yapabiliriz?

Piyasada dünyanın en ileri teknolojilerine, en güçlü sermayelerine, en kurnaz ve tecrübeli tahtacılarına/oyuncularına karşı bir şansınız olmadığını, hiçbir banka veya yatırım kuruluşunun kendi menfaati olmaksızın size yardım etmeyeceğini ilk başta kabul ederek, yani kendinizi tanıyarak işe başlamak en doğrusu.

Bu kabulü yaptıktan sonra tek bir seçeneğiniz var. Oynamak istiyorsanız önce oyunu ve kurallarını öğrenmek. Fakat burada da bir kötü haberim var çünkü oyunu öğrenseniz bile(Yani tüm ekonomik verilere, finansal tablolara, indikatörlere, teknik ve temel analiz bilgilerine) erişseniz bile tüm bu veriler olaylar gerçekleştikten sonra üretilir. Yani siz gümüş aldığınızda gümüş zaten çoktan çıkmıştır, siz altına hücum ettiğinizde altın tavandadır, hisseyi duyduğunuzda hissenin sahibi(tahtacı denir) onu çoktan elden çıkartmıştır.

Dolayısıyla ya kumar oynayacaksınız ya da bu işi iş edinmiş birine emanet edip, sırtınızı yaslayarak izleyerek öğrenmeye koyulacaksınız.

Ya da hiç oynamayacaksınız.

Hedge Fund Mantığıyla BES Premium

Eğer BES’i heyecanlı kripto, anlık hisse hevesi veya müthiş muhafazakar altın yatırımından sıyırdıysak ve piyasa içerisindeki rasyonel sınırlarımızı kabul ettiysek artık harekete geçebiliriz.

Öncelikle bu ara sıkça paylaştığım şu yazıyı okumadıysanız tekrar okumanızı tavsiye ederim.

İhtiyaç Analizi

Sonsuz ve sınırsız para kazanmak bir ihtiyaç değildir. 10 bin liramızı 1 sene içinde 10 milyon lira yapmak gerçekçi değildir. Hayır, muhtemelen hiçbir zaman Lamborghini'ye binemeyeceksiniz ve zaten alsanız bile sürmesini bilmiyorsunuz.

O zaman tekrar reele/gerçeğe dönelim ve ihtiyaçlarımızı şartlarımıza göre tekrar belirleyelim

• VADE/Yaş: En önemli etmen, maksimum bu dünyada 80 senemiz var, bunu ilk 15 senesi bebeklik, çocukluk ve ergenliktir. 65'ten sonrası ise maalesef hazin sona adım adım gidiştir. Aradaki 40 sene bizim her şeyimizdir. Biz bu sürenin neresindeyiz? Ne kadar vaktimiz var? 1 yaşındaki bebekle 40 yaşındaki insanın portföyü, yatırımı, ihtiyacı ve getirisi aynı olamaz. 40 yaşındaki insan tüm bu estetik furyasına rağmen 20lerine dönemez, üzgünüm, tıp çaresiz… 1 yaşındaki çocuk 19 sene sonra 20lerine başlar halbuki, ne muhteşem değil mi? Zaman acımasızdır…
• SERMAYE/Gelir: Kazancımız bizim tasarruf miktarımızı belirler. 50 bin lira kazanan bir insanın 5 bin lira tasarruf etmesi güzel bir şeyken. 500 bin lira kazanan bir insanın 5 bin lira tasarruf etmesi ahmaklıktır. Mutlaka tasarruf tutarımız gelirimizin %10'unun altına inmemeli, mümkünse %20–25'ine kadar çıkabilmelidir. 50 yaşındayım, 55 yaşında emekli olmak istiyorum aylık 1000 liralık BES size uymaz, 5 senede bin lira ne kadar değerlenebilir? 5 yaşında çocuğum var, üniversitesi için bir BES hesabı açmak ve değerlendirmek istiyorum, bin lirayla başlamak çok uygundur önünde 13 senesi var.
• RİSK/Amaç: 1 koyayım, 10 alayım ama hiçbir kayba uğrama ihtimali olmadan. Böyle bir dünya yok. Riskimizi iyi belirleyeceğiz. Ne kadar ekmek, o kadar köfte. Hem şoför yanı hem 3 kuruş, biliyorsunuz, mümkün değil. Ferrari’den araba sipariş edecek paranız olabilir, ancak Ferrari size daha önce hangi Ferrarilere sahip olduğunuzu soracaktır. Üstelik hem Ferrari’m olsun hem de az yaksın, hayır, bunu aklımızdan çıkartıyoruz artık. Ayaklarımız yere basıyor, risk portföyü dediğimiz şeyi yapıyoruz. Nedir risk portföyü %20–30 riskli yatırımlar, %50 orta riskli yatırımlar, %20 hedging(portföyün sigortası olacak yatırımlar)

Şimdi finansın üç ana etmenini öğrendiniz. VADE, SERMAYE ve RİSK. Bunu ister 1 yaşındaki çocuğunuz için kullanın, ister 35 ya da 40 yaşındaki kendiniz için, ister de 50 yaşındaki halinize uyarlayın.

Her zaman söylediğim gibi, para sizin, hayat sizin.

Şunu unutmayın, sonuç itibarıyla sonsuz para bile yığsanız ve BES bana göre mükemmel bir yatırım aracı dahi olsa siz bir piyasa oyuncusunu yanınıza almadan, bu işi öğrenmeden asla başarılı olamayacaksınız.

Çünkü ne kadar iyi eğitimli olursanız olun, ne kadar sermayeniz olursa olsun, ne kadar vadeniz çok veya algınız yüksek olursa olsun, finansal sektör her zaman en iyi, en zeki, en kabiliyetli ve en kurnazlara en çok maaşı veren sektör olmuştur. Tarih boyunca bu hep böyleydi, böyle de olmaya devam edecek.

Özetle; Finansal Sistem sizi pasif bir izleyici olmaya itebilir. Ancak rasyonel bir satranç tahtasında sadece piyon olmak zorunda değilsiniz. Veriyi doğru okuyup fonlarınızı aktif bir şekilde yönettiğinizde, kendi hayatınızın, kendi birikiminizin profesyonel fon yöneticisi olursunuz. Ya da bilen birini yanınıza çekersiniz :)

Yeter ki kontrolü elinize alın.

Yine bir şarkı ile yazıma veda ediyorum. İran İslam Rejimini hiçbir zaman desteklememiş biri olarak İran halkının emperyalizm ve siyonizme karşı şanlı mücadelesini can-ı gönülden tebrik ediyorum.

تبریز ترک است

[embed]

Nerede bir Türk’ün tırnağı sızlasa O’nun yanındayız