İşten Çıkarılmadan Önce Bilmeniz Gereken 7 Hukuki Hakkınız

Türkiye’de her yıl yüz binlerce işçi haksız veya usulsüz şekilde işten çıkarılıyor. İşverenler bazen yasal prosedürleri atlıyor, bazen de işçinin haklarını bilmemesinden faydalanıyor. Oysa 4857 sayılı İş Kanunu, çalışanları koruyan güçlü düzenlemeler içeriyor.

İşte her çalışanın bilmesi gereken 7 temel hak:

Photo by Annie Spratt on Unsplash

## 1. Fesih Bildirimi Hakkı

İşveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek istediğinde ihbar sürelerine uymak zorundadır:

• 6 aya kadar çalışma: 2 hafta

• 6 ay–1.5 yıl: 4 hafta

• 1.5–3 yıl: 6 hafta

• 3 yıl üzeri: 8 hafta

Bu sürelere uyulmadan yapılan fesihlerde işveren, ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

## 2. Kıdem Tazminatı Hakkı

En az 1 yıl çalışmış her işçi, belirli koşullarla işten ayrıldığında kıdem tazminatına hak kazanır. Her tam yıl için son brüt maaşın 30 günlük tutarı ödenir.

Dikkat: İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak mobbing, maaş ödenmemesi, sigorta eksikliği gibi haklı fesih nedenleri varsa istifa etseniz bile kıdem tazminatı hakkınız doğar.

## 3. İşe İade Davası Hakkı

30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, en az 6 ay kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler işe iade davası açabilir.

Kritik süre: Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu süreyi kaçırmak, dava hakkınızı tamamen kaybetmenize neden olur.

## 4. Fazla Mesai Alacağı

Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için işveren %50 zamlı ücret ödemek zorundadır. Fazla mesai alacağı 5 yıllık zamanaşımına tabidir.

Birçok işçi “bordromda fazla mesai yazılmıyor, bir şey yapamam” diye düşünüyor. Oysa işyeri giriş-çıkış kayıtları, WhatsApp mesajları, e-postalar ve tanık beyanları delil olarak kullanılabilir.

## 5. Mobbing (İşyerinde Psikolojik Taciz) Karşısında Korunma

Sürekli aşağılama, dışlama, anlamsız görevler verme veya terfi engellemesi gibi sistematik davranışlar mobbing kapsamındadır. Mobbinge maruz kalan işçi:

• İş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir

• Kıdem tazminatı alabilir

• Manevi tazminat davası açabilir

İspat için e-posta, mesaj kayıtları, tanık ifadeleri ve psikolojik sağlık raporları muhafaza edilmelidir.

## 6. İş Kazası Durumunda Haklar

İş kazası geçiren işçi, maddi ve manevi tazminat talep edebilir. İşverenin iş güvenliği önlemlerini almamış olması, kusur oranını artırır.

Önemli: İş kazası 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmelidir. Bildirim yapılmamışsa bile işçinin tazminat hakkı devam eder.

## 7. Ücretsiz İzne Çıkarılamama Hakkı

İşveren, işçiyi tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz. İşçinin yazılı onayı gereklidir. Onay almadan ücretsiz izin uygulamak, işçiye haklı fesih ve kıdem tazminatı hakkı doğurur.

— -

## Ne Yapmalısınız?

İşten çıkarıldığınızda veya haklarınızın ihlal edildiğini düşündüğünüzde:

1. Hiçbir belgeyi imzalamadan önce okuyun

2. İbraname imzalamakta acele etmeyin

3. Tüm yazışma ve belgeleri saklayın

4. 1 ay içinde arabuluculuğa başvurun (işe iade için)

İş hukuku, süreleri ve ispat yükleri nedeniyle profesyonel destek gerektiren bir alandır. İzmir’de iş hukuku davalarında uzman hukuki destek için [mertkagancetin.com/izmir-is-avukati] sayfasını inceleyebilirsiniz.

— -

*Av. Mert Kağan Çetin | İzmir Bayraklı | [mertkagancetin.com]