Sağlık Okuryazarlığı

Kırk Yıllık Hatır: Türk Kahvesi ve Kafeinin Ardındaki Bilimsel Gerçekler

Kafeinin kan basıncı, lipid metabolizması, kalp sağlığı ve tip 2 diyabet üzerindeki etkilerine dair bilimsel veriler

Türk Kahvesi (Görselin Kaynağı)

Ücretli bir Medium üyelik planı olmayan okuyucular makalenin tamamına **bu bağlantıdan** erişebilir…

UNESCO 5 Aralık 2013 tarihinde Türk Kahvesini dünya kültür mirasları arasına eklemiştir; işte bu kabul gününe istinaden 5 Aralık, Dünya Türk Kahvesi günü olarak kutlanmaktadır.

Büyüklerimiz “Bir kahvenin kırk yıl hatırı vardır” demiş; peki bu atasözü sizce ne kadar geçerli bir önermedir?

İşte bu yazıda güncel bilimsel veriler ışığında kahveyi masaya yatıracağım; her bölümün altında ilgili referansları ve ileri okuma önerilerini bulabilirsiniz.

Türk Kahvesi (Görselin Kaynağı)

Kafeinin Özellikleri

Kafein, tüketildikten 45 dakika sonra tamamen emilir ve etkisi 15 dakika ile 2 saat arasında zirveye ulaşır.

Yetişkinlerde yarı ömrü 2,5–4,5 saatken, yeni doğanlarda bu süre 80 saate kadar çıkabilir.

Sigara içmek kafein metabolizmasını hızlandırırken, oral kontraseptifler (doğum kontrol hapları) kafeinin yarı ömrünü iki katına çıkarır. Kahvenin metabolizmasının hızlanması yıkımın daha hızlı olması ve sonuç olarak etkisinin daha kısa olması anlamına gelir. Yarı ömrün uzamasını ise yıkımın uzaması yani etkinin uzaması olarak yorumlanabilir.

Kafein, adenozin benzeri bir yapıya sahip olup beyindeki adenozin reseptörlerine bağlanarak:

• Yorgunluğu azaltır,
• Uyanıklığı artırır ve
• Tepki sürelerini kısaltır.

Kafein ayrıca, nonsteroidal antiinflamatuar (ağrı kesiciler) ilaçların etkisini artırır.

• *Coffee, Caffeine, and Health*
• *Adverse Events Reported to the United States Food and Drug Administration Related to Caffeine-Containing Products*

Türk Kahvesi (Görselin Kaynağı)

Kafein ve Kronik Hastalıklar

Kafein tüketimi ve sağlık arasındaki ilişkiye dair elde edilen kanıtlar metodolojik sınırlamalara sahiptir.

Kafeinin akut etkileri uzun vadeli sonuçları sağlıklı bir şekilde yansıtmayabilir, çünkü insanda kafeine karşı tolerans gelişebilir.

Ayrıca, kafein tüketiminin sıklığı ve miktarı genellikle bireysel değerlendirme yöntemleriyle ölçülür, bu da veri doğruluğunu etkileyebilir.

* Kafeinin Kan Basıncı Üzerine Etkileri

Kafein tüketiminin ilk saatte kan basıncında geçici bir artışa neden olduğu bilinmektedir.

Ancak, düzenli kahve tüketimi kan basıncını artırmaz ve hatta hipertansiyon gelişme riskini azaltabilir.

• *The effect of coffee on blood pressure and cardiovascular disease in hypertensive individuals: a systematic review and meta-analysis*
• *Coffee and Arterial Hypertension*
• *Coffee Consumption and Risk of Hypertension in Adults: Systematic Review and Meta-Analysis*

* Kafeinin Lipid Metabolizması Üzerine Etkileri

Kahvede bulunan “kafestol” isimli bir madde kolesterol (Total Kolesterol, LDL-Kolesterol, Trigliserit) seviyelerini artırabilir.

Bu maddenin miktarı filtre edilmemiş kahvede yüksektir ve instant kahvede düşüktür.

Kafein, LDL reseptör ekspresyonunu ve LDL kolesterolün metabolizmasını artırabilir.

• *The effect of coffee consumption on serum lipids: a meta-analysis of randomized controlled trials*
• *Caffeine blocks SREBP2-induced hepatic PCSK9 expression to enhance LDLR-mediated cholesterol clearance*

* Kafeinin Kalp ve Damar Sağlığı Üzerine Etkileri

Kahve tüketiminin atriyal fibrilasyon (bir tür ciddi kalp ritm bozukluğu) riskini azalttığı görülmektedir.

Ayrıca, kahve tüketimi, genel popülasyonda ve hipertansiyon, diyabet veya kardiyovasküler hastalığı olan hastalarda kardiyovasküler olay riskini artırmamaktadır, hatta azaltabileceğine dair veriler ağırlıktadır.

• *Association of Coffee Consumption With Atrial Fibrillation Risk: An Updated Dose-Response Meta-Analysis of Prospective Studies*
• *Habitual Coffee, Tea, and Caffeine Consumption, Circulating Metabolites, and the Risk of Cardiometabolic Multimorbidity*
• *Unraveling tea and coffee consumption effects on cardiovascular disease risk factors: A narrative review*
• *Acute Effects of Coffee Consumption on Health among Ambulatory Adults*

* Kafeinin Tip 2 Diyabet Üzerine Etkileri

Japonya’da yapılan bir çalışma, kahve tüketiminin tüm nedenlere bağlı ölüm riskini azalttığını göstermiştir.

Yeşil çay ve kahve tüketimi birlikte, ölüm riskinde daha fazla azalma sağlamıştır.

Bu çalışma, kafeinin sağlık üzerindeki çeşitli etkilerini ortaya koyarken, her birey için farklı olabileceğini ve tüketim miktarına dikkat edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

• *Additive effects of green tea and coffee on all-cause mortality in patients with type 2 diabetes mellitus: the Fukuoka Diabetes Registry*

Türk Kahvesi (Görselin Kaynağı)

Kafein ile İlgili Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Yüksek dozda kafein (> 400 mg/gün) veya duyarlı bireylerde anksiyeteye yol açabilir; ancak kafeinin uyku ve anksiyete üzerindeki etkileri kişiden kişiye değişebilir.

Bu farklılık, kafein metabolizma hızı ve adenozin reseptör gen varyantlarındaki farklılıklara bağlıdır.

Yüksek kafein alımı diürezi (idrar çıkışını) uyarabilir; ancak uzun süre orta dozlarda (≤ 400 mg günlük) alındığında hidrasyon ile ilgili zararlı etkilere neden olmaz.

Düzenli kafein tüketicilerinde ani bırakma, baş ağrısı, güçsüzlük, dikkat azalması, depresif ruh hali ve grip benzeri semptomlar gibi yoksunluk belirtilerine yol açabilir.

Kafeinin toksik etkileri 1.2 gr ’dan fazla alındığında ortaya çıkar ve 10–14 gr ölümcül doz olarak kabul edilir.

Geleneksel tüketim yöntemleriyle (kahve ve çay) kafein aşırı dozları nadirdir; çünkü kafein zehirlenmesi için 70–100 fincan kahve tüketilmesi gerekir.

Ancak kafein tabletleri veya enerji içeceklerinin kullanımıyla ciddi durumlar ortaya çıkabilir:

• Epizodik kafein tüketiminde kafeine karşı tolerans gelişimi olmaz
• Genç bireyler kafeinin etkilerine daha duyarlıdır
• Kafein, enerji içeceklerindeki diğer bileşenlerle sinerjik etkiye sahiptir.
• Alkol veya yoğun efor ile birlikte alınması ciddi, hatta ölümcül sonuçlara yol açabilir.

Kanıtlar, yaklaşık 1 litre enerji içeceği (320 mg kafein içeren) tüketimi ile kısa vadeli kardiyovasküler yan etkiler arasında bir ilişki olduğunu desteklemektedir.

Bu etkiler arasında kan basıncında artış, QT uzaması ve palpitasyon (kalp çarpıntısı hissi) bulunur. Bu bulgular, enerji içeceklerinin yüksek miktarda veya alkolle birlikte tüketilmemesi önerisini desteklemektedir.

Bitkisel kilo kaybı ürünleri yağ metabolizmasını, lipolizi ve oksidasyonu artırması nedeniyle genellikle kafein içerir.

Bu ürünler kolay erişilebilirlikleri, tüketiciler tarafından varsayılan faydaları ve yüksek kafein konsantrasyonları nedeniyle önerilen miktardan daha fazla tüketilmeye yatkındır. Oysaki çoklu bileşenlerin kombinasyonu, yoğun kafein miktarı ve aşırı tüketim olumsuz etkilerin görülme riskini artırır.

Sorumluluk reddi beyanı: Tıbbi bir durumla ilgili sorularınız için daima doktorunuzun tavsiyesine başvurun. Bu bilgilerin profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini alması amaçlanmamıştır veya ima edilmemiştir.

Aşağıdaki paylaşımlar da ilginizi çekebilir:

[embed]Obezite ve Diyabet Tedavisinde Çığır Açan Bir Grup: GLP-1 Agonistleri Liraglutid, Semaglutid ve Tirzapetid Hakkında Merak Edilenlermediumturkiye.com

[embed]Sezaryen Doğum, Julius Sezar ve Kendi Kendine Sezaryen Yapan Kadın Başlık biraz kafa karıştırıcı geldiyse bu makaleyi okuduğunuzda daha da şaşıracaksınız…mediumturkiye.com

[embed]Angelina Effect ve Tıp Camiasını İkiye Bölen Memeleri Angelina Effect ve Tıp Camiasını İkiye Bölen Memelerimediumturkiye.com

[embed]HPV Pozitif Olmak HPV pozitif olmak mutlaka kanser olunacağı anlamına gelmez!!!mediumturkiye.com

[embed]Aşırı TV İzlemek Demans, Parkinson Hastalığı ve Depresyon Riskini Artırıyor mediumturkiye.com

Yeni takipçilerime yürek dolusu sevgiler…

Arzu Çankaya, UMUT ÇELİK, Emre Fidan, Mertheus, Sena Sağır, Ercüment Yöndem, Cihangir İslam Akgül, Anıl Akgün, Selim Arslan, Elif, Barancan Sönmez