Yeshua na Utambulisho Wake wa Kiungu

Picha ya Andrea Piacquadio kwenye Pexels.

Je, Yeshua aliwahi kudai kuwa Mungu? Ingawa huenda hakutamka sentensi halisi “Mimi ni Mungu” kwa maana ya kisasa ya Magharibi, Agano Jipya linatoa masimulizi mengi ambapo alifunua, kwa njia ya moja kwa moja au isiyo ya moja kwa moja, asili Yake ya kiungu. Kuanzia kukubali kuabudiwa hadi kutoa kauli ambazo ni Mungu pekee angeweza kutoa, ushahidi katika Maandiko ni mkubwa. Ifuatayo ni uchunguzi kamili wa nyakati muhimu ambazo Yeshua alithibitisha uungu Wake au alikubali wazi madai hayo bila kuyakanusha.

1. “Baba na mimi tu umoja” (Yohana 10:30) Yeshua alitangaza waziwazi: “Baba na mimi tu umoja”. Wasikilizaji Wake Wayahudi walielewa mara moja hili kama dai la uungu na wakachukua mawe ili kumpiga (Yohana 10:31–33). Walisema wazi: “Wewe, ukiwa mwanadamu, wajifanya Mungu”. Kifungu hiki kinaonyesha kwamba maneno Yake hayakueleweka vibaya.
2. “Kabla Abrahamu hajakuwako, Mimi Ndimi” (Yohana 8:58) Yeshua aliwaambia viongozi wa kidini: “Kabla Abrahamu hajakuwako, Mimi Ndimi”. Kauli “Mimi Ndimi” (kwa Kigiriki: ἐγώ εἰμι, ego eimi) inarejelea moja kwa moja jina la Mungu katika Kutoka 3:14 (“MIMI NDIMI NILIYE”). Tena walijaribu kumpiga kwa mawe (Yohana 8:59), wakitambua dai Lake la kuwepo milele na utambulisho wa kiungu.
3. Tomaso alisema: “Bwana wangu na Mungu wangu!” (Yohana 20:28) Tomaso alipomwona Yeshua aliyefufuka, alishangaa: “Bwana wangu na Mungu wangu!” (Yohana 20:28). Yeshua hakumkosoa. Badala yake, alithibitisha imani ya Tomaso na kuwabariki wale wanaoamini bila kuona (Yohana 20:29). Kama ingekuwa ni kutoelewana au kufuru, Yeshua angemkemea — lakini hakufanya hivyo.
4. Msamaha wa dhambi (Marko 2:5–7) Alipomponya mtu aliyepooza, Yeshua alisema: “Mwanangu, dhambi zako zimesamehewa”. Viongozi wa kidini walichukizwa: “Ni nani awezaye kusamehe dhambi isipokuwa Mungu peke yake?” (Marko 2:7). Kwa kujipa mamlaka hayo, Yeshua alichukua haki ya kiungu, akithibitisha utambulisho Wake kwa maneno na matendo.
5. Kauli za kiungu katika Injili ya Yohana (“Mimi ndimi”) Yeshua anatumia mafumbo yenye fomula ya kiungu “Mimi ndimi” (ego eimi):

“Mimi ndimi mkate wa uzima” (Yohana 6:35) “Mimi ndimi nuru ya ulimwengu” (Yohana 8:12) “Mimi ndimi mlango” (Yohana 10:9) “Mimi ndimi mchungaji mwema” (Yohana 10:11) “Mimi ndimi ufufuo na uzima” (Yohana 11:25) “Mimi ndimi njia, na kweli, na uzima” (Yohana 14:6) “Mimi ndimi mzabibu wa kweli” (Yohana 15:1)

Haya si mafumbo ya kifasihi tu, bali ni kauli za kiteolojia zinazomunganisha Yeshua na mamlaka na utambulisho wa kiungu.

1. Mwanamke kisimani (Yohana 4:25–26) Mwanamke Msamaria alisema: “Najua ya kwamba Masihi anakuja…”. Yeshua akajibu: “Mimi ndimi, ninayesema nawe” (Yohana 4:26). Hii ni kauli nadra na ya moja kwa moja ya kujitambulisha kama Masihi, Mpakwa mafuta, aliyekuwa ametabiriwa kwa muda mrefu akiwa na sifa za kiungu (Isaya 9:6).
2. Hukumu mbele ya Pilato (Mathayo 27:11; Luka 23:3) Pilato alipouliza: “Je, wewe ndiwe mfalme wa Wayahudi?”, Yeshua alijibu: “Wewe wasema” (Luka 23:3; Mathayo 27:11). Ingawa jibu hili ni la mafumbo, lilikuwa la kukubali. Hakukanusha utambulisho ambao ungepelekea kusulubiwa Kwake. Katika Yohana 19:7, viongozi wa Kiyahudi walisema: “Alijifanya kuwa Mwana wa Mungu”. Kwa mara nyingine tena, walielewa hili kama dai la uungu lenye kufuru, si msimamo wa kisiasa tu.
3. Kukubali kuabudiwa (Yohana 9:38; Mathayo 14:33) Baada ya kumponya kipofu, huyo akasema: “Bwana, naamini”, naye akamwabudu (Yohana 9:38). Yeshua alikubali ibada hiyo bila kumkemea. Baada ya kuituliza bahari, wanafunzi walimwabudu wakisema: “Hakika wewe ndiwe Mwana wa Mungu” (Mathayo 14:33). Watu wengine wa Biblia — kama malaika au mitume — walikataa kuabudiwa (Matendo 10:26; Ufunuo 22:9). Yeshua, kwa upande mwingine, hakuwahi kufanya hivyo.
4. Dai la hukumu (Yohana 5:22–23) Yeshua alisema kwamba hukumu yote imekabidhiwa Kwake: “Kwa maana Baba hamhukumu mtu yeyote, bali amempa Mwana hukumu yote” (Yohana 5:22). Akaongeza kwamba wote wanapaswa kumheshimu Mwana “kama wanavyomheshimu Baba” (Yohana 5:23). Hili ni dai wazi la usawa na Mungu.
5. “Mamlaka yote mbinguni na duniani” (Mathayo 28:18) Baada ya kufufuka, aliwaambia wanafunzi Wake: “Nimepewa mamlaka yote mbinguni na duniani”. Mamlaka kama hiyo ya ulimwengu wote ni ya Mungu pekee — hata hivyo, Yeshua alidai kuwa ni Yake.
6. Mwana wa Adamu mwenye sifa za kiungu (Danieli 7:13–14) Yeshua alijirejelea mara nyingi kama “Mwana wa Adamu”, cheo kilichotokana na Danieli 7:13–14, ambapo “mmoja mfano wa mwana wa adamu” anakuja na mawingu ya mbinguni na kupewa ufalme wa milele. Cheo hiki kilikuwa na maana za kiungu zilizofahamika vyema na wasikilizaji Wake.

Ingawa Yeshua huenda hakuwahi kusema moja kwa moja “Mimi ni Mungu” kwa lugha ya kisasa, maneno Yake, matendo Yake, na miitikio ya mara kwa mara ya watu wa wakati Wake yanaonyesha kwamba alidai kuwa na utambulisho wa kiungu. Alisamehe dhambi, alikubali kuabudiwa, alijitambulisha kama “Mimi Ndimi”, alijitangaza kuwa Masihi, na alitumia mamlaka ya kiungu. Agano Jipya linaonyesha picha iliyo wazi na thabiti: Yeshua hakuwa tu nabii au mwalimu, bali alinena na kutenda kama Mungu aliyefanyika mwanadamu.

Kujibu swali: “Kwa nini waniita mwema?” (Marko 10:18) Moja ya pingamizi za kawaida kuhusu uungu wa Yeshua hupatikana katika aya hii: “Kwa nini waniita mwema? Hakuna aliye mwema isipokuwa mmoja tu, yaani Mungu.” — Marko 10:18

Kwa mtazamo wa kwanza, inaonekana kama anakana wema Wake mwenyewe, na hivyo, uungu Wake. Lakini uchambuzi wa kina unaonyesha jambo jingine:

Si kukanusha, bali ni changamoto Yeshua mara nyingi alitumia maswali kupinga dhana na kuchochea tafakari ya kina. Hapa, hakatai wema Wake, bali anauliza kama mtu huyo anaelewa maana ya kumwita mtu “mwema”. Kimsingi, Yeshua anamwambia: “Unaniita mwema — je, unaelewa hilo linamaanisha nini? Ikiwa ni Mungu pekee aliye mwema, na unaniita mwema, je, unatambua kwamba mimi ni Mungu?” Alikuwa akimwalika mtu huyo kuvuka heshima ya juu juu na kutambua utambulisho Wake wa kweli.

Muktadha wa kiteolojia: Mungu pekee ndiye mwema kikamilifu Katika mawazo ya Kiyahudi, wema mkamilifu ni sifa ya kipekee ya Mungu (Zaburi 100:5; Nahumu 1:7). Yeshua anathibitisha ukweli huu, lakini hajiondoi humo. Kwa kweli, sehemu nyingine za Maandiko zinathibitisha kwamba Yeshua hakuwa na dhambi na alikuwa mwenye haki kabisa (Waebrania 4:15; 1 Petro 2:22).

Yeshua alikuwa akijaribu kina cha kiroho cha mtu huyo Kijana tajiri alimwona Yeshua kama “mwalimu mwema”, lakini si lazima kama Masihi au Mungu aliyefanyika mwili. Kwa jibu Lake, Yeshua alimpa changamoto ya kuona zaidi ya mwonekano wa nje na kutambua Yeye alikuwa nani hasa.