Evrim 54 — İsa’nın Durumu, Âdem’in Durumu Gibidir | 2. Bölüm: Âl-i İmrân 59’un Evrim Karşıtı Bir Yorum Örneği — Ebubekir Sifil

Reddiyeci Ebubekir Sifil’e göre, ayetin muhatabı Hz. İsa’nın babasız doğumuna itiraz eden Yahudilerdir.

Âl-i İmrân 59, İnsan Evrimiyle ve Ortak Ata Teorisiyle Çelişir mi? | 2. Bölüm

Ebubekir Sifil’in Temel Yanılgıları:

[embed]Videonun tamamının linkine buradan ulaşabilirsiniz

1 — Te’vile açık bir müteşâbih ayeti “nas” diyerek, kendi yorumu dışındaki yorumlara kapatıyor.

Ebubekir Sifil, konuşmasının başında Âl-i İmrân 59. ayet için “bu bir nastır” diyor. Oysa bu ifade, tefsir ve usûl açısından ciddi bir kavram hatasıdır.

Usûl-i fıkıh ve tefsir terminolojisinde “nas”, manası açık, yoruma kapalı, kesin hüküm bildiren ayet veya hadisler için kullanılır. Yani te’vile (yoruma) ihtiyaç bırakmayan açık ifadeleri kapsar.

Örnek:

Namazı kılınız (ikame edin), zekatı veriniz ve rüku edenlerle beraber rüku ediniz. (Bakara 2: 43)

Bu bir nastır, çünkü hem lafzı hem hükmü açıktır.

Sifil ise “Âl-i İmrân 59 — bu bir nastır” diyerek, bu ayeti kesin hüküm bildiren bir nas gibi sunuyor.

Bu yaklaşım birkaç yönden hatalıdır:

• Tefsir metoduna aykırı: Yoruma açık bir ayeti “açık hüküm” sayıyor.
• Usûl bilgisinde eksik: Müteşâbih–muhkem ayrımını yok sayıyor.
• Tartışmayı kapatıyor: “Bu nastır” diyerek farklı yorumlara alan bırakmıyor.
• Kur’an’ın beyanına aykırı: Kur’an, “onun te’vilini ancak Allah bilir” (Âl-i İmrân 3:7) der. Kendi yorumunu mutlak kabul ediyor.

Oysa Âl-i İmrân 59. ayet, Hz. İsa’nın beşerî yönünü anlatan, te’vile açık bir müteşâbih ayettir. Sifil’in “bu bir nastır” demesi, ayeti yoruma kapatmakta ve kelâmî tartışmayı yanlış temelde başlatmaktadır.

2- Bağlamın Yanlış Okunması: Yahudi İtirazı mı, Tevhid Vurgusu mu?

Sifil diyor ki:

Cenab-ı Hakk’ın bu ayeti(Âl-i İmrân 59) burada indirmesinin sebebi, Hz. İsa’nın babasız dünyaya gelmesine dair Yahudilerin itirazıdır. Buradaki ayet, İsa’ya ulûhiyet atfeden Hristiyanları değil, Yahudilerin bu konudaki iddialarını reddetmeyi amaçlamaktadır. Dolayısıyla ayeti ‘o öyle değil, böyledir’ demek gibi bir şekilde yorumlamak uygun değildir.

Ancak Sifil’in ayeti yalnızca Yahudilerin Hz. İsa’nın babasız doğuşuna itirazına ilişkilendirmesi doğru değildir. Hem ayetlerin bağlamındaki tevhid vurgusu hem de lanetleşmenin bahsinin geçtiği ayet, bu tür bir ilişki kurmayı güçleştirir. Esbâb-ı nüzul açısından bakıldığında, hadislerde geçen Necran heyetinin Hz. İsa’nın babasız doğuşuna itiraz etmesi söz konusu olamaz; üstelik Necran’dan gelen heyetin Hristiyan olduğu kesindir. Hadisler üzerine vukufiyeti olan Sifil’in bu yaklaşımı çok kısırlaştırıcı ve dar bir perspektife dayanıyor; ayetin teolojik ve metodolojik derinliğini tam olarak yansıtmıyor.

3- Yorumu Mutlaklaştırmak: Metne Değil, Kendi Kurgusuna Dayanmak

Sifil diyor ki:

Allah Teâlâ da burada Hz. Âdem’in de babasız dünyaya geldiğine atıf yaparak ‘nasıl onu topraktan yarattı… Onun babası yok. Onu topraktan yarattı. Ona ol dedi. Onun üzerine o oldu. İsa’yı da o şekilde babasız yarattı’ buyuruyor.

Oysa ayette Sifil’in iddia ettiği gibi “Hz. Âdem’in de babasız dünyaya geldiğine atıf” bulunmamaktadır. Bu tamamen onun kendi yorumudur. Metnin açık anlamı yerine, kendi zihnindeki anlatıya göre bir tevil yapmaktadır. Yani ayeti, içerdiği kelime ve bağlam üzerinden değil, önceden kabul ettiği düşünceye göre anlamlandırmaktadır.

Üstelik “topraktan yaratılmak” babasız olmaya delil olsaydı, bu durumda tüm insanlık da babasız yaratılmış sayılırdı. Çünkü hepimiz nihayetinde aynı “topraktan yaratılma” sürecinin parçasıyız. Bu bakımdan Sifil’in çıkarımı, hem mantıksal hem de teolojik açıdan tutarsız bir sonuca yol açmaktadır.

4- “Nutfe” Kavramını Yanlış Anlamak: Ön Kabulü Metne Dayatmaktır

Sifil diyor ki:

Şimdi eğer Hz. Âdem’in de nutfeden yaratıldığını söyleyeceksek, Hz. İsa’nın yaratılışını Hz. Âdem’e benzeten ayet karşımıza çıkacak. Diyecek ki: İsa da nutfeden mi yaratıldı? Eğer nutfeden yaratıldıysa o zaman babası var diyeceğiz.

Sifil’in burada temel yanılgısı, “nutfe” kavramını dar ve biyolojik bir çerçeveye hapsetmesidir. Bir anneden doğan Hz. İsa’nın nutfe evresinin olamayacağını neye dayandırarak söylüyor? Bu iddia hem bilimsel hem dilsel hem de tefsirî açıdan temelsizdir.

Üstelik klasik tefsirlerde ve dil çalışmalarında “nutfe”nin yalnızca erkekten gelen meniyle sınırlı olmadığı; “bir damla su”, “bir öz”, “bir pıhtı” gibi daha geniş ve mecazî anlamlar taşıdığı bilinmektedir. Bu durumda Hz. İsa’nın embriyonik ilk hücresinin “nutfe” kavramıyla ilişkilendirilemeyeceğini peşinen reddetmek, metnin anlam alanını daraltan dayanaksız bir önyargıdır.

Ayrıca İnsan Suresi’nde geçen “Şüphesiz biz insanı emşac bir nutfeden yarattık” (76:2) ifadesi, insanı tür olarak tanımlayan evrensel bir beyan niteliğindedir. Bu tanımın Hz. Adem ve Hz. İsa’yı hariç tutması mümkün değildir; aksi hâlde “insan” tanımı eksik ve çelişkili hâle gelir.

5- “Atılan Su”yu Nutfe ile Özdeşleştirme Yanılgısı

Sifil diyor ki:

Hz. İsa’nın yaratılışı nutfeden mi oldu? Bu nutfe eğer nutfeden oldu derseniz o nutfenin mebdeini soracaklar size. Kaynağını soracaklar size. Bu neden oldu? Cenab-ı Hak bu nutfeden bahsederken Kur’an-ı Kerim’de atılan bir su diye bahsediyor. Atılan su. Hz. Meryem’in rahmine bu suyu kim attı? Atılan su. Orada da başlayacaksınız lafı eveleyip gevelemeye, evirip çevirmeye. Zaten girmiyorlar. Bu inceliklere çekemiyorsunuz onları. Buraya girmiyorlar. Öyle olmuştur diyorlar.

Sifil burada Târık Suresi’nde semâya ve Târık yıldızına yemin ettikten sonra insanın “atılmış bir sudan” yaratıldığı ifadesindeki “atılan suyu”, nutfe ile birebir özdeşleştiriyor. Bu yaklaşım, tamamen onun kendi yorumudur.

Oysa Kur’an’daki “nutfe”, “meni” ve “su (mâ)” ifadeleri farklı nüanslar taşır. Sifil, bu terimleri birbirine eşitleyerek incelikleri ve teolojik/dilsel nüansları ortadan kaldırıyor. Böylece, ayetin bilimsel ve tefsirî derinliğini daraltan ve yanlış bir yorum çerçevesi oluşturan bir yaklaşım sergiliyor.

6- Evrim Teorisine İdeolojik Yaklaşım ve Modern Bilime Düşmanlık

Sifil, evrim inancını “modern dünyanın dine saldırısı” veya “kültür çarpması” olarak değerlendiriyor. Oysa evrim, canlıların biyolojik çeşitliliğini açıklayan bilimsel bir teoridir; bir “dünya görüşü” ya da ideolojik saldırı değildir. Bilimsel teorileri ideolojik bir komplo gibi görmek, bilim-din ayrımını anlamamak anlamına gelir.

Evrim fikrine açık Müslümanları “kültür çarpmasına uğramış zavallılar” olarak tanımlaması, ilim ehline hakaret ve niyet okumadır. Eleştiri yerine küçümseme tercih edilmiştir; bu, fikrî değil, ideolojik bir tavırdır. İslam düşünce tarihinde farklı yaratılış yorumları olmuştur ve bu çeşitliliği “zavallılık” olarak nitelemek, ilim ve adab geleneğiyle bağdaşmaz.

Sifil ayrıca sözde Norveç’te ensestin yaygınlığını örnek verip evrim fikrini bu tür “ahlâkî sapmalar”la ilişkilendiriyor. Oysa evrim biyolojik bir süreçtir ve etik normlarla doğrudan ilgisi yoktur. Ahlâkî bozulma ile bilimsel teoriyi ilişkilendirmek kategori hatasıdır; bilimsel bir kavramı sosyolojik veya ahlâkî tartışmaya taşıyarak konuyu saptırmaktadır.

Sifil’i dinleyen bir akademisyen sizce İslam ve Müslümanlar hakkında ne düşünür? Sifil bu ifadeleriyle, İslam’ın imajını zedeliyor ve bilim düşmanı, Orta Çağ kilisesi yaklaşımındaki görünümüyle çok kötü temsil ediyor.

7. Yanılgı: Âdem’in Çocuklarının Ensest İlişkisi ile Ürediği İddiası

Sifil’e göre bazı Müslümanların evrimi savunmasının nedeni “aşağılık psikolojisidir”. Şöyle diyor:

Âdem Aleyhisselam’ın neslinin her batında biri kız diğeri erkek iki çocuk doğmak suretiyle ve önce doğan kızın sonraki erkekle, sonra doğan kızın önceki erkekle çapraz evliliği suretiyle ürediğine insan neslinin böyle çoğaldığına dair ensest iddiaları eşliğinde gündeme gelen bir aşağılık psikolojisi. “Efendim böyle dersek kardeş evliliği olmuş olur. Ensest kötü bir şeydir, çirkin bir şeydir. Böyle bir şey olamaz. Dolayısıyla insanlığın ilk mebdei böyle olamaz. Buradan üremiş olamayız. Kardeş evliliği kötü bir şey.” Bunlara diyelim ki, bir şeyi kötü kılan nedir? Yani ensest ilişki niye kötüdür? Gitseniz Norveç’e çok yaygın ensest ilişki. Pek çok batı ülkesinde ama bilhassa Norveç’te çok yaygın. Ensest ilişki çok o insanlar tarafından normalleştirilmiş durumda. Aile içi ilişki onlara göre çok normal geliyor.

Öncelikle, Âdem’in çocuklarının ensest ilişkiyle çoğaldığını ifade eden tek bir ayet veya hadis yoktur. Bu, ilk insan modeli üzerine zorlamalı çözümlerden biridir. Sifil’in bunu güçlü referansları olan bir gerçek gibi sunması ve kendi yanlış algısını dinin esasında varmış gibi ifade etmesi hatalıdır.

Norveç örneğine gelince: Sifil’in “Norveç’te ensest yaygın” iddiası gerçekçi değildir ve abartılıdır. Modern antropolojik ve hukuki verilere göre Norveç ve diğer Batı ülkelerinde ensest ilişkiler tabu ve suç sayılır; yaygın değildir. Sifil’in bu örneği kullanarak bilimsel veya ahlaki bir argüman üretmesi, konuyu çarpıtmak ve yanlış bir izlenim vermektir.

Şimdi soralım: Sifil’i gayri Müslim bir Norveçli veya Avrupalı biri dinlese, İslam inancından uzaklaşır mı yoksa Sifil’i dinlemek olumlu bir etki mi yapar? Elbette dehşete kapılır ve İslam ile Müslümanlar hakkında kafasında çok olumsuz bir imaj oluşur. Sifil’in bu ifadeleri, İslam’ın bilim ve akıl geleneğiyle ilgisiz bir şekilde temsil edilmesine yol açmaktadır.

Sonuç: Kur’an’ı Kapatmak, Yorumu Mutlaklaştırmak

Ebubekir Sifil’in yaklaşımı, Kur’an’ı kendi düşüncesine göre daraltan, müteşâbih bir ayeti “nas” ilan ederek farklı yorumları kapatan tipik bir örnektir.

Kur’an’ı savunma iddiasıyla bilime düşmanlık üretmek, aslında Kur’an’ın teşvik ettiği düşünme, araştırma ve akletme çağrısına zarar verir. Bilimsel gelişmeleri tehdit gibi görmek, vahyin geniş anlam ufkunu daraltmaktır.

Gerçek saygı, Kur’an’ı susturmak değil, onun çok anlamlı yapısına alan açmaktır. Kim yorumunu mutlaklaştırıyorsa, Kur’an’ı değil, kendi zannını kutsallaştırıyordur.