Yumurta almaya ne zaman gidiyorsunuz?

Hepimizin malumu, kahvaltılarda yumurta tüketiyoruz. Evdeki yumurtaları ne zaman, ne kadar alıyoruz?

Haftada bir gün mutfak için alışveriş yapan biriyim, öyle olunca da genelde 30’luk koli alıyorum. Bir sonraki alışverişimde dolapta 10 adet yumurta kalmışsa, o hafta yumurtayı listeme dahil etmiyorum. Dahil etmeyince de bazen üşendiğim için sonraki günlerde yumurtanın olmadığı iki ya da üç gün geçirebiliyorum.

Tabi ki evde yumurtasız kalma maliyetimi (pazar sabahı omletsiz kalmayı) göz önünde bulundurarak bu kararı rahatça alabiliyorum. Ancak üretim planlamada, ihtiyaç olan herhangi bir malzemenin stoklarda bulunmaması böyle kolay kabul edilebilir bir durum değildir. Üretimin durmaması ve sürekliliği için ilgili malzemenin stokta olması zaruridir.

Bunu engellemek için fabrikalarda genelde ihtiyaçtan çok daha fazla stok tutma, yani güvenli tarafta kalma eğilimi vardır. Geçmişte ben de planlama yaparken kendimi biraz güvenli bölgede tutmaya çalışıyordum.

Şirketlerde satın alma birimleri hangi firmadan, nasıl tedarik edeceğine karar verir; ancak ihtiyaçların miktarını ve zamanını bildiren taraf işi yönetenlerdir. Üretim tarafında da bu kritik rolü üretim planlama üstlenir. Bu noktada malzeme ana veri bilgilerinin doğruluğu elzemdir. En ufak bir sapma bile karşımıza ya devasa bir stok maliyeti ya da hat duruşu olarak gelir.

Tedarik miktarını belirlerken malzemeleri körlemesine aynı kefeye koymamak gerekir. Kendi tecrübelerimde hep ABC analizi yapıp; maddi değeri yüksek (A grubu) stokları tam ihtiyaç miktarı seviyesinde, maddi değeri düşük (C grubu) stokları ise daha yüksek emniyet seviyelerinde tutacak kurgular yapmıştım.

Burada işi yöneten en önemli ana verileri hepimiz biliyoruz:

• Emniyet Stok Miktarı
• Tedarik ve Teslimat Süresi
• Talep Miktarı ve Tahminler
• Ürün Ağacı (BOM) Doğruluğu

Eğer kurumunuzda bu ana verileri sahanın gerçekleriyle eşitleyebildiyseniz, artık dinamik bir MRP kullanmaya hazırsınız demektir.

MRP’nin sistem üzerinde etkin ve parametrik olarak kullanılmadığı durumlarda, planlama departmanları her gün başka bir yangını söndürmekle uğraşır. O yangınlar da ya tedarikçileri arayıp “malzemeyi öne çekin” diye yalvarmakla geçer ya da deponun kapısında “stoklama alanımız kalmadı, bunları nereye koyacağız” kavgalarıyla tükenir.

Mesele eldeki malzemeyi manuel tahminlerle idare etmek değil; sistemin sahadaki anlık stok hareketlerini izleyerek satın alma önerisini doğru zamanda ve doğru miktarda önümüze koymasını sağlamaktır. Dijital dönüşüm, planlamacıyı yangın söndürmekten kurtarıp stratejiye zaman ayırmasını sağladığında gerçek değerini üretir.