Biyoyakıt politikalarındaki değişimlerin ortasında bitkisel yağ piyasaları

Dünya iklim değişikliğinin getirdiği birçok zorlukla karşı karşıya kalırken, ulaştırma sektörü enerji dönüşümünün üstesinden gelinmesi için kilit bir alan olarak ortaya çıkmıştır. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) göre, küresel enerji kullanımının yaklaşık dörtte birini oluşturan ulaşım, küresel sera gazı emisyonlarına önemli bir katkıda bulunuyor ve otomobil kullanımı sektörün karbon ayak izinin yaklaşık yarısından sorumlu. Bu çerçevede, bu sektörde yenilenebilir enerjiye geçiş, 2015 Paris Anlaşması’nda belirtilen iklim hedeflerine ulaşılmasında hayati önem taşıyacaktır.

Yenilenebilir enerji üretimine yönelik artan talep göz önünde bulundurulduğunda, dört ana bitkisel yağın (palm, soya, kolza ve ayçiçeği) küresel kullanımı son yirmi yılda önemli ölçüde değişmiştir. Bu yağlar 2000'li yılların başında neredeyse tamamen gıda olarak tüketilirken, şu anda yaklaşık yüzde 27'si enerji üretimine yöneliktir.

Bu eğilim, Brezilya, Endonezya ve en önemlisi yenilenebilir dizel üretim kapasitesinin 2024 yılına kadar dört katına çıkacağı öngörülen Amerika Birleşik Devletleri gibi bazı büyük ekonomilerde artan biyoyakıt tüketiminin etkisiyle son zamanlarda daha da hızlandı.

ABD’li çiftçiler, biyodizel üretimi için ana besleme stoku olan soya fasulyesi başta olmak üzere daha fazla yağlı bitki yetiştirerek buna yanıt verdi. Dünyanın en büyük ikinci soya fasulyesi üreticisi olan ABD’de soya fasulyesi ekimlerinin bu yıl yaklaşık yüzde 3 oranında artması bekleniyor ve bunun başlıca nedeni olarak enerji sektöründen elde edilen getirilerin artması gösteriliyor.

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki patlama, düşük karbonlu yakıt kullanımı için iddialı hedefler belirleyen Yenilenebilir Yakıt Standardı (RFS-Renewable Fuel Standard ) ve Kaliforniya Düşük Karbonlu Yakıt Standardı (LCFS) gibi düzenleyici çerçevelerden etkilenmiştir. Biyokütle bazlı dizel harmanlayıcı kredisi (BTC-the biomass-based diesel blender credit) ve Yenilenebilir Kimlik Numaraları (RINs-Renewable Identification Numbers) gibi mekanizmalar da sektör katılımını teşvik ettikleri için aynı derecede önemli olmuştur.

Örneğin RIN’ler, Amerika Birleşik Devletleri’nde yenilenebilir dizel üretiminin, harmanlanmasının ve uyumluluğunun izlenmesini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda piyasalarda alınıp satılabildikleri için sektör için önemli bir karlılık göstergesi olarak da hizmet ederler.

Harmanlama zorunlulukları ABD’li yakıt üreticilerini mevcut fosil yakıt tesislerini yenilenebilir dizel üretim tesislerine dönüştürmeye teşvik etti. Biyo-yakıt üretimindeki bu artış, soya ve kolza yağı dahil diğer bitkisel yağların yanı sıra kullanılmış yemeklik yağ gibi atık maddelere yönelik hammadde talebinde de artışa neden olmaktadır.

Artan arz ve üretim kapasitesinin bir sonucu olarak, yenilenebilir dizel ve biyodizeli kapsayan D4 RIN fiyatları, 2023 ortası ile Mayıs 2024 arasında yaklaşık yüzde 75 oranında düşerek bazı biyoyakıt üreticilerinin tesisleri rölantiye almasına veya fosil yakıt üretimine geri dönmesine neden oldu.

Sıkışan kâr marjları, kırıcı seviyesinden yağlı tohum üreticilerinin tarla kapısına kadar tüm tedarik zincirini etkileme riski taşıyor. Devam eden marj sıkışıklığı nedeniyle, BTC’nin 2025 yılı başında Temiz Yakıt Üretim Kredileri (CFPC) ile değiştirilmesi planlanan değişiklikler devam etmektedir.

BTC’den farklı olarak CFPC, ABD’li üreticiler tarafından vurgulanan bazı belirsizlikleri ele alarak arz tarafını daha iyi yönetmek ve sektördeki karlılığı artırmak için ithal biyodizelin rekabetini azaltmak üzere tasarlanmıştır. Geçiş sürecinin küresel bitkisel yağ arz ve talep temelleri üzerinde kuşkusuz bir etkisi olacaktır.

Yenilenebilir enerji üretimindeki gelişmeler, gıda-enerji denkleminin kesiştiği noktada yer alan bitkisel yağ piyasalarının dinamik ve sürekli gelişen yapısının altını çizmektedir ve bu durum yakından takip ve analiz gerektirecektir. / Kaynak