Tarih

Büyük Kıtlık, Osmanlı Sultanı Abdülmecid ve Drogheda ‘daki Ay Yıldız

İlk olarak Dublin’de bir İrlandalı amcadan duyduğum bu hikâye karşısında “üzülmek” ile “gururlanmak” arasında gel-gitler yaşadım…

Drogheda Bayrağı ve Sultan Abdülmecid (Görselin Kaynağı)

Ücretli bir Medium üyelik planı olmayan okuyucular makalenin tamamına **bu bağlantıdan** erişebilir…

Yazının başlığında kullandığım “Büyük Kıtlık, Osmanlı Sultanı Abdülmecid ve Drogheda ’daki Ay — Yıldız” size ilk başta pek bir anlamsız; hatta bu birbirinden alakasız kelimeleri aynı cümle içerisinde anlamlı bir bütün oluşturarak kullanmak size imkânsız gibi gelmiş olabilir.

Lakin, birazcık sabredip yazının sonuna kadar geldiğinizde, yüreğinize dokunacak bir anlam motifi oluştuğuna şahit olacaksınız.

İrlanda’da Kara 47 olarak da anılan 1845–1852 yılları arası dönem, yaşanan Büyük Kıtlık nedeniyle kelimenin tam manasıyla koca bir adayı silip süpürdü.

Ben bu hikâyeyi ilk olarak, bir iş seyahati nedeniyle gittiğim Dublin’de şans eseri tanıştığım kır saçlı, kırmızı yanaklı, yaşlı, tonton bir İrlandalı amcadan duymuştum.

Sohbet esnasında nereli olduğum sorusuna aldığı cevaba ilk tepkisi, her iki omzumu sıkıca tutup “We love Turks” olmuştu.

İtiraf etmeliyim, Bayram değil, seyran değil. Bu amcam beni, daha doğrusu bizi neden bu kadar seviyor” diye düşünmedim desem yalan olur.

Bu esnada adını hatırlamıyor olsam da yüzünün tüm ayrıntıları hala aklımda olan yeni arkadaşım, Kara 47 ’yi o klasik İrlanda aksanıyla çoktan anlatmaya başlamıştı bile…

Açıkçası tesadüfi bir karşılaşma öncesinde hakkında hiçbir şey bilmediğim bu konuyu öğrendiğimde koca bir halkın yaşadığı tarifsiz drama “üzülmek” ile büyük büyük dedelerimizin çok uzaklardaki mazlum bir halkın, büyük kıtlık sefaletinden kurtulabilmeleri için yaptığı yardımlar karşısında “gururlanmak” arasında gidip geldiğimi itiraf etmeliyim.

İşte size İrlanda’nın Kara 47, yani Büyük Kıtlık ile sınavının hikayesi…

Kara 47: İrlanda’nın Büyük Kıtlık ile Acı Sınavı

Ne olduklarını anlayamadıkları, hiçbir anlam veremedikleri “olağan dışı bir hastalık” İrlanda adasının tüm patates mahsulünü bir anda mahvetti.

Patatesler ilginç bir şekilde toplandıktan sonra birkaç gün içerisinde sümüksü bir kıvama dönüyor ve siyaha çalar bir renk alarak engellenemez bir şekilde çürüyorlardı.

Büyük Kıtlık, Sultan Abdülmecid ve Drogheda ‘daki Ay Yıldız — Nightcafe AI ile üretilmiştir

Daha da önemlisi sadece tarladan topladıkları değil, depolarda ve silolarda bekleyen önceki dönem mahsulleri de bu durumdan nasibini almaktaydı.

Bu, oldukça kritik bir durum ve tahminlerinizden daha ciddi bir felaketin sinyaliydi…

Çünkü, 19. yüzyıl tipik İrlanda mutfağının temelini patates oluşturuyordu.

Sefalet içerisinde yaşayan İrlanda halkının, neredeyse tek beslenme kaynağı patates idi. Aslında bu patatese olan düşkünlüklerinden değil; bilakis mecburiyetlerindendi…

Büyük Kıtlık Nereden Peydah Oldu?

Bu sorunun sebebini bulabilmek için birçok farklı komisyon kurulur, birtakım çalışmalar ve araştırmalar sonrasında “hiçbiri ispatlanamayan” bir düzine hipotez ortaya çıkar.

Kimi bunun statik elektrik kaynaklı olduğunu iddia ederken,

Diğerleri lokomotiflerden yükselen dumanı sorumlu tutuyor,

Başka bir grup ise yer altı volkanlarından yükselen “öldürücü buharlar” sonucu olduğunu öne sürüyordu.

Büyük Kıtlık ve Kara 47

Sebep her ne olursa olsun koca bir halk göz göre göre açlık, kıtlık ve dahi ölüm ile sınanmaktaydı. Herkes çaresiz bir şekilde kendi canının derdine düşmüştü.

Sonradan, kayıpların zirveye çıktığı 1847 yılının “kara yaz” ‘ına “Kara 47” adını verdiler.

Hatta kara bir yazdan ziyade, bir halkın kara yazgısı olmuştu bu dönem…

Büyük Kıtlık, Sultan Abdülmecid ve Drogheda ‘daki Ay Yıldız — Nightcafe AI ile üretilmiştir

Büyük Kıtlık Bilançosu

İrlanda’nın toplam nüfusu hepi topu 8,5 milyon civarındaydı.

Büyük Kıtlık sırasında tahminlere göre 1 milyon insan açlıktan öldü;

Bu rakamın iki — üç katı kadar insanın da ülkeyi terk ettiği tahmin ediliyor.

Büyük Kıtlık, 1845–1852 yılları arasındaki beş yıllık süre içerisinde İrlanda nüfusunun %20–25 oranında (bazı kasabalarda %67’ye kadar) azalmasına neden oldu…

Bir düşünsenize…

Her dört İrlandalıdan bir tanesi ya toprağın altında ya da şanslı ise kendi toprağından uzaklarda başka başka diyar ellerde…

Sağ kalanları ise bir yandan beslenememenin getirdiği sağlık sorunları, öte yandan da sefalet nedeniyle eklenen kolera, dizanteri, skorbüt, tifüs ve bit istilası esir alıyordu.

Büyük Kıtlık, Sultan Abdülmecid ve Drogheda ‘daki Ay Yıldız — Nightcafe AI ile üretilmiştir

Osmanlı Büyük Kıtlık Karşısında Seyirci Kal(a)madı

O esnada Osmanlı İmparatorluğu tahtında Sultan Abdülmecid vardır.

Osmanlı Sultanına, İrlanda’da yaşanan Büyük Kıtlık haberi verilince derhal 10.000 sterlin yardım göndermeyi planlar.

Bu miktar açıkçası bana az geldi ve biraz araştırdım.

Irish Central’da Sultan Abdülmecid’in İrlandalılara taahhüt ettiği 10.000 sterlinin, bugün yaklaşık 1,7 milyon dolar değerinde olacağı bilgisi yer alıyor.

Yani bugünün parasıyla kabaca 55 milyon TL…

Ancak Sultan Abdülmecid bu yardımı yapamaz!!!

Çünkü Kraliçe Victoria bizatihi toplam 2.000 sterlin göndermiştir;

Osmanlı ‘nın 10.000 sterlinlik bağışından haberdar olan İngiliz büyükelçisi Lord Cowley, Payitaht Osmanlı’ya kraliyet protokolünün ihlal edilmemesi için kraliçeden daha fazla bir yardım yapılamayacağını bildirir.

Bunun üzerine Abdülmecid yapacağı nakdi yardımı 1.000 sterline indirir.

Osmanlı Sultanı Abdülmecid ‘in Alternatif Planı

Abdülmecid planladığı miktarın ancak %10’u kadarını bağış yapabilir.

Buna karşın, ek olarak üç (bazı kaynaklara göre beş) gemi dolusu da gıda yardımı gönderme emri verir.

Sultan Abdülmecid ’in yardım planı böyledir de İngiltere bu sefer de İstanbul’dan kalkan Osmanlı gemilerinin Dublin Limanına girmelerine izin vermez.

Büyük Kıtlık, Sultan Abdülmecid ve Drogheda ‘daki Ay Yıldız — Nightcafe AI ile üretilmiştir

Osmanlı arşivlerinde bulunan ve İrlanda ileri gelenlerinin yazdığı bir mektupta yardımlarından dolayı padişaha açıkça teşekkür edildiği kayıtlarda yer almaktadır.

Drogheda Kentinin Minnettarlığı

Gemiler dolusu gıda yardımının Dublin’e indirilmesine izin verilmeyince, yardım gemileri yüklerini bir gece yarısı sessiz sedasız (ve tabii ki izinsiz) olarak Dublin’in kuzeyindeki Drogheda Limanına boşaltırlar.

Bu tarihi yardımseverliğin anısına “ay ve yıldız” şekilleri Drogheda kentinin simgesine ve dahi 1919 yılında kurulan Drogheda United futbol takımının armasına eklenmiştir...

Drogheda Kenti Arması (Görselin Kaynağı)

Drogheda Kenti Hikayesi Bir Spekülasyon Mu?

Bu konuda internette oldukça spekülatif bilgiler yer almakta; ben de paylaşmadan önce biraz araştırdım.

Ancak İrlanda Eski Cumhurbaşkanı Mary McAleese’nin Türkiye ziyareti esnasında yapmış olduğu aşağıdaki açıklama tüm tartışmalara noktayı koyacak niteliktedir.

[embed]

Bu esnada, bordo mavili Drogheda United‘ın kardeş kulübünün ise Trabzonspor olduğu bilgisini de paylaşmak isterim.

İnsanlık tarihinin en büyük dramları arasında yer alan Büyük Kıtlık, Osmanlı’nın her şeye rağmen kararlılıkla sağladığı büyük desteği ve mağdur bir halkın minnettarlığı…

Umarım, “Büyük Kıtlık, Sultan Abdülmecid ve Drogheda kentinde Ay Yıldız” kelimeleri artık sizler için de bir arada iken anlamlı bir bütün oluşturabilmiştir.

Aşağıdaki paylaşımlar da ilginizi çekebilir:

[embed]Pek Bilinmeyen İlginç Olaylar Tarihin Tozlu Sayfaları Arasında Sıkışıp Kalan Hikayelermedium.com

[embed]Türk Tarihi Edit descriptionmedium.com

[embed]Sosyal Psikoloji Edit descriptionmedium.com

Yeni takipçilerime yürek dolusu sevgiler…

Yani Sence? I M. Enes Çağlayan I Alihan98ersoy I Nuran Haydar I Cenk YILMAZ I Sena Altıkulaç I Omer Bayar I Mustafa şentürk I büşra ünsal