Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Döviz Desteği Kapsamı Daraltıldı

Yeni Dönüşüm Desteği Şartları: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yurt dışı döviz kurlarını Türk Lirası’na (TL) dönüştüren firmalara, değiştirilmiş döviz değişim destek parametrelerini bir sıcaklık koşulları kaldı. 8 Aralık 2025 tarihinde güncellenen Uygulama Talimatı ile taşınan en önemli koruma, destek kapsamının Vergi, Resim, Harç İstisna Belgesi (VRHİB) sahibi olma sahipleri ile daraltılması oldu.

Bu yeni düzenleme, döviz kazandırıcı işlemlerden elde edilen gelirlerin TCMB’ye satışı karşılığı sağlanan teşvik, yalnızca kayıtlı ve izinli işlemler üzerinden sözleşmeyi şart koşarak sistemdeki seçiciliği artırmayı hedeflemektedir.

Temel Değişiklik: VRHİB Zorunluluğu ve Kapsam Sınırı: Daha önceki uygulamalarda genel çizgilerle yurt dışı değişim, döviz olarak kayıtlı gelirler için sağlanan destek, artık çok daha net bir çerçeveye oturtulmuştur. Yeni düzenlemeye göre, bir firmanın döviz dönüşümü desteğinden faydalanabilmesi için üç temel şartın aynı anda yerine getirilmesi zorunlu hale getirildi:

1.VRHİB’e Sahip Olma. Firmanın, İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ (İhracat: 2017/4) kapsamında TC Ticaret Bakanlığı tarafından VRHİB’e sahip olması.

2.Faaliyet Konusu ile Uyum. TCMB’ye sunulan dövizin, VRHİB’de kayıtlı faaliyet bilgilerinin elde edilmiş olması.

3.Belge Tutarıyla Sınır. Satılacak dövizin ayrılmasının, VRHİB’de kayıtlı toplam faaliyet tutarını aşmaması.

Bu adım, özellikle hizmet ihracat gibi döviz kazandırıcı faaliyetlerinde destekten faydalanılacak netleştirme ve teşvikin doğrudan hedeflenen ekonomik faaliyetlerin yönlendirilmesi anlamına gelir.

Başvuru Süresi ve Destek Oranı: Düzenleme ile ayrıca, öğrencilerin yurt dışı dövizlerini TCMB’ye satmaları durumunda, aktarılan döviz dönüştürme desteği güncel uygulama süresi uzatılmıştır. 1 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ ile, %2 yerine uygulanan %3 oranındaki destek süreleri 30/04/2026 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu uzatma, firmalar için teşvik edici unsurun belirli bir süre daha yüksek düzeyde korunacağını göstermektedir.

Dahili Döviz Kapsamı Kaynakları: Yeni tanımaya göre, destek kapsamındaki yurt dışı ilişkiler diyagramları şunları içerir:

Firmaların döviz cinsi ihracat gelirleri. Yurt dışında kalanlardan elde edilen ve 2017/4 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan döviz kazandırıcı hizmet gelirleri. *Serbest bölgedeki faaliyeti gösteren sıcaklık yurt ürünleri faaliyetleri satışlara ilişkin döviz gelirleri.

Özellikle Döviz Kazandırıcı Hizmet Gelirleri yer alan ve destek kapsamına dahil edilen faaliyetler (Artık: Uluslararası müteahhitlik, müşavirlik, yazılım ve mühendislik hizmetleri; uluslararası teknoloji; sağlık ve turizm hizmetleri), yalnızca firmanın geçerli bir VRHİB’i olması halinde ve belgede kayıtlı faaliyet ile sınırlandırılmak üzere desteklenebilecek şekilde desteklenebilecektir.

Aracı Bankaların Artan Kontrol Sorumluluğu: Düzenlemenin getirdiği bir diğer önemli başlık ise, araç bankalarının yükümlülüklerinin ağırlaştırılmasıdır.

Destek ödemesine aracılık etmeyen: Firmalar tarafından sunulan beyanın gerçeği yansıtılıp yansıtılmadığını kontrol etmekle, İbraz edilen VRHİB, fatura ve gümrük beyannamesi gibi kayıtların elektronik ortamda saklanmasıyla,

Sorumlu kılınmıştır.

En kritik nokta ise, kontrol kurallarını yerine getirmen aracı bankaların, yapılan destek ödemelerine ilişkin doğabilecek tüm zarar ve cezai yaptırımlardan firmalarla birlikte müteselsil (zincirleme) sorumlu olacağı hükmüdür. Bu durum, aracı bankaların sürecindeki titizlik seviyesinin maksimuma çıkmasını gerektirir.

Sonuç ve Değerlendirme:

TCMB’nin 8 Aralık 2025 tarihli Uygulama Talimatı ile taşınan bu değişiklikler, döviz dönüştürme destekleme sistemi daha şeffaf, hedefe yönelik ve kontrol edilebilir bir yapıya kavuşturmayı amaçlamaktadır. VRHİB , destekten faydalanabilmeleri için öncelikle ilgili mevzuatlara yönelik belgelemelerini şart koşmaktadır.

Firmaların, 30 Nisan 2026'ya kadar uzatılan %3'lük destek oranından yararlanabilmek için öncelikle VRHİB durumlarını ve TCMB’ye satılacak döviz aktarımının bu belgedeki işleyişiyle uyumunu merkezi olarak kontrol etmek hayati önem taşıyor. Yeni kayıt, kayıt dışı veya belge döviz kazandırıcı ürünlerin destek kapsamının çıkarılmasıyla, takip ve tespit oranları artırılacaktır.

https://www.aktifmevzuat.com