Kitle Fonlaması Türleri: 4 Ana Model Karşılaştırması

Borçlanmaya Dayalı Kitle Fonlaması Sıfırdan Başlangıç Rehberi — (2/20)

Geçen derste kitle fonlamasının ne olduğunu ve nasıl çalıştığını görmüştük. Çok sayıda kişinin küçük katkısının bir araya gelerek bir finansman kaynağı oluşturduğunu öğrendik. Ayrıca bu yöntemin tek bir biçimi olmadığını da belirtmiştik.

Bu derste o biçimleri açıyoruz. Kitle fonlamasının dört ana türü vardır ve her biri katkı sunan kişiye farklı bir şey vaat eder. Bu farkı netleştirdiğimizde, serinin neden borç modeline odaklandığı da anlaşılır hale gelecek. Gelin dört modeli tek tek inceleyelim.

Dört Ana Model

Kitle fonlaması türleri nelerdir? Katkı karşılığında sunulan şeye göre dörde ayrılır: bağışa dayalı, ödüle dayalı, paya dayalı ve borçlanmaya dayalı.

Bu dört modeli birbirinden ayıran tek soru şudur: katkı sunan kişi karşılığında ne alır? Cevap her modelde değişir. Kimi modelde maddi bir karşılık yoktur; kimisinde ürün, kimisinde ortaklık, kimisinde ise geri ödeme söz konusudur.

Bağışa Dayalı Model

Bu modelde katkı sunan kişi maddi bir karşılık beklemez. Amaç çoğunlukla bir sosyal sorunu çözmek veya bir topluluğa destek olmaktır. Doğal afet yardımları veya bir derneğin kampanyaları bu modele örnektir. Katkının itici gücü maddi getiri değil, dayanışmadır.

Ödüle Dayalı Model

Burada katkı sunan kişi karşılığında bir ödül alır. Bu ödül çoğunlukla henüz piyasaya çıkmamış bir ürün veya özel bir deneyimdir. Yeni bir oyunu erkenden destekleyip ilk sürümüne sahip olmak buna örnektir. Katkı bir tür ön sipariş gibi işler.

Paya Dayalı Model

Bu modelde katkı sunan kişi, işletmeden bir ortaklık payı alır. Yani işletmenin hissedarı olur. İşletme değer kazanırsa pay sahibi de bundan etkilenir. Karşılığında ise işletmenin riskini ortak olarak üstlenir.

Borçlanmaya Dayalı Model

Bu modelde katkı sunan kişi ortak olmaz. Bunun yerine, koyduğu kaynağı belirli bir plana göre geri alması beklenir. İşletme sahibi sahiplik paylaşmadan kaynağa ulaşır; katkı sunan kişi ise öngörülebilir bir geri ödeme yapısı bekler. Bu serinin odağındaki model budur.

Modeller Birbirinden Nasıl Ayrılır?

Dört modeli yan yana koyduğumuzda fark netleşir. Her birinin katkı karşılığı ve kurduğu ilişki şöyledir:

Bağışa dayalı: Maddi bir karşılık yoktur; ilişki dayanışmaya dayanır.

Ödüle dayalı: Karşılık bir ürün veya deneyimdir; ön sipariş gibi işler.

Paya dayalı: Karşılık ortaklık payıdır; hissedarlık ilişkisi kurulur.

Borçlanmaya dayalı: Karşılık geri ödemedir; kısa vadeli finanse etme ve geri ödeme ilişkisi vardır.

Bu ayrım, her modelin farklı bir ihtiyaca yanıt verdiğini gösterir. Bağış ve ödül modelleri çoğunlukla projelere ve ürünlere yönelir. Pay ve borç modelleri ise işletme finansmanına daha yakındır.

Ne Öğrendik ?

Şu ayrımları aklınızda tutun:

• Kitle fonlamasının dört ana türü vardır ve her biri katkıya farklı bir karşılık sunar.
• Bağışa dayalı modelde maddi karşılık yoktur; itici güç dayanışmadır.
• Ödüle dayalı modelde karşılık bir ürün veya deneyimdir.
• Paya dayalı modelde katkı sunan kişi ortak olur ve işletmenin riskini paylaşır.
• Borçlanmaya dayalı modelde ortaklık yoktur; katkı geri ödeme esasına dayanır.

Sonraki Derste

Dört modeli tanıdık ve borç modelinin diğerlerinden ayrıldığını gördük. Peki bu model neden ayrı bir kategori olarak ele alınır? Pay modeliyle aynı çatı altında değil de, neden kendi başına incelenir? Bir sonraki derste borçlanmaya dayalı modeli diğerlerinden kesin biçimde ayıran temel özellikleri inceleyeceğiz.

Bu ve benzeri finansal kavramları açıklayan içeriklerimize ulaşmak için Blog sayfamızı inceleyebilirsiniz.