BUGÜNÜN YABANI KİM? — YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU ‘’YABAN ROMANI’’ ÜZERİNE

BUGÜNÜN YABANI KİM? — YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU ‘’YABAN ROMANI’’ ÜZERİNE

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban romanı entelektüel bir gazinin ,savaşta kolunu kaybetmiş, Kurtuluş Savaşı öncesinde bir Anadolu köyüne gelerek, kendi çevresini terk etmesini anlatır. Bu köye gelmesi emir eri Mehmet Ali’nin davetiyle olur, kendisini neyin beklediğini bilmeden yola çıkar. Köylülerin vatan ve özgürlük duygularından yoksun olmasının verdiği rahatsızlığını fazlasıyla hisseder. Kurtuluş Savaşı için bile herhangi bir duygu beslemeyip hatta tam tersine düşmanın onlara iyi davranacağına inanan bir köylü profiliyle karşılaşır.

Yaban romanındaki yabancı olan Ahmet Celal isimli ana karakter köylü için ‘’Yabandır’’. Yıllarca köy halkına ne bir doktor ne bir öğretmen yollamamış olan devlete karşı kayıtsızdırlar. Hiçbir yardım etmeyip üstüne vergi ve evlatlarını alan devletin onlar için bir anlamı yoktur. Tek dertleri bugün karınlarını doyurmaktır.

Ahmet Celal çavuşun köylüye bakışı o dönemin aydın bakışını yansıtmaktadır. Anadolu halkı bilgisiz, gerici, cahil ve kimden kaynaklı olduğu belli olsa da yoksul. Aydınların gözünde bu böyle anlatılmıştır ve böyle olduğuna inanılmıştır. Kitabın Türk Edebiyatında en bilinen eserlerden olmasından kaynaklı özeti daha da uzatmayacağım.

Burada değinmek istediğim günümüz, değişen şey nelerdir? Bugün, herkesin her şey hakkında konuşup kendini uzman veya bilgili kabul ettiği bir dönem. Bu dönemde köylü kalmadı mı? Yoksa Anadolu’dan gelen bizler Yaban mı olduk? Belki de son dönemin en belirsiz seçimlerine giderken halka bakışımız değişmedi mi? Burada herkes suçlanabilir, bunca zaman bakışımız ve uğraşımız değişmediği için mi insanımız belki düşman daha iyidir düşüncesinden çıkamıyor? Yoksa gerçekten var olan düzenin sorumluları düşman değil mi?

Farklı bir noktaya çektiğimi biliyorum. Yakup Kadri diyordu ki bunun sorumluları biziz, şimdiye kadar ne verdik ki ne bekliyoruz. Ama bence asıl sorun bir şeyler verince de değişmemesi, beklentilerin aynı kalması. Şimdi oturduğumuz yerde kazandığımız bir şey yoksa ve Türkiye hala aynı döngüde dövünüp duruyorsa bunun sebebi Yaban olanlar mı? Yoksa sürekli birilerini bizden değil diyerek Yaban olarak seçmekte mi?

Bence karamsar fikirler bitmeyecek gibi ve bizler verdiğimiz kadar onlardan ve vermediğimiz kadar Yaban olacağız.

Kitapta En Beğendiğim Cümleler

• İnsan Türk olur da, nasıl Kemal Paşa’dan yana olmaz?
• Anadolu halkının bir ruhu vardı; nüfuz edemedin. Bir kafası vardı; aydınlatamadın. Bir vücudu vardı; besleyemedin. Üstünde yaşadığı bir toprak vardı; işletemedin. Onu, hayvani duyguların, cehaletin, yoksulluğun ve kıtlığın elinde bıraktın. O, katı toprakla kuru göğün arasında bir yabani ot gibi bitti. Şimdi elinde orak, buraya hasada gelmişsin! Ne ektin ki, ne biçeceksin?
• Eğer bilmiyorlarsa kabahat kimin? Kabahat, benimdir. Kabahat, ey bu satırları heyecanla okuyacak arkadaş; senindir. Sen ve ben onlardan, berisinden beri tabiatın göbeğinde, herkesten, her şeyden ve her türlü zevkinden yoksun bir avuç kazazede halindeyken vermişiz. Açlık, hastalık ve kimsesizlikten arındırılmıştır. Ve cehalet denilen zifiri karanlık içinde, ruhları, onun yanından örülü bir zindanda gibi mahpus kalmış.
• Nice zamandan beri bu kadar rahatlık ve sükûn hissettiğimi bilmiyorum. Meğer, bir cadı kazanı gibi kaynayan kafamın biricik ihtiyacı böyle bir dize yaslanmaktan ibaretmiş. Kaç yıldır, evet kaç yıldır, annemin dizleri toprağın altında çürümeye başladığından beri hiç bunun kadar yumuşak bir yastık bulamamıştım.