บังเอิญเป็นครูและบทบาทครูที่เปลี่ยนไป

จะว่าไปแล้ว เราก็มาเป็นครูได้ด้วยความบังเอิญมาก

บังเอิญ 1 เราชอบภาษาอังกฤษ และคิดว่าจะเรียนมนุษยศาสตร์หรือศิลปศาสตร์ตลอด จนกระทั่งเอนทรานส์เข้ามหาลัยก็ยังเลือก 2 คณะนี้

บังเอิญ 2 ตอนเอนทรานส์เราเลือกอันดับ 1 ศิลปศาสตร์ มธ. อันดับ 2 มนุษยศาสตร์ ม.เกษตร และอันดับ 3 มนุษยศาสตร์ มศว. อันดับ4 ว่างเพราะไม่รู้จะเลือกอะไร สุดท้ายแม่บอกว่าเลือกจุฬาให้แม่สักอันดับได้มั้ย เราเลยบังเอิญเลือกครุศาสตร์ จุฬาไปแบบมั่นใจว่าไม่ได้แน่นอน

บังเอิญ 3 ด้วยความที่เราอยากเรียนธรรมศาสตร์มาก มากขนาดนั่งรถเมล์ผ่านมธ.ท่าพระจันทร์แค่เห็นแม่โดมก็ขนลุกซู่ เราพยายามทุกทางที่มีเพื่อให้ได้เรียนที่นั่น ทั้งสอบตรงนิติ สอบตรงศิลปศาตร์อินเตอร์และเอนทรานส์ แต่สุดท้ายก็กินแห้วยกสวนทุกสนามสอบ บังเอิญไม่เคยสอบได้เลยจริง ๆ

บังเอิญ 4 วันประกาศผล เราได้รู้ว่าบังเอิญติดอันดับ 2 ที่ไม่ได้ตั้งใจเลือกไว้และไม่ได้เตรียมใจว่าได้ไว้เลยแม้แต่น้อย ร้องไห้ซิคะซิส ทั้งเสียใจที่ไม่ติดมธ.(อีกครั้ง)และผิดหวังที่ไม่ได้เรียนมนุษยศาสตร์เอกอังกฤษ

บังเอิญ 5 พอปาดน้ำตาเสร็จก็เผชิญความจริงกับการสัมภาษณ์ มอบตัว และสอบเข้าวิชาเอกที่ครุศาสตร์ บังเอิญโชคดีสอบได้เอกภาษาอังกฤษ เด็กต่างจังหวัดที่ไม่เคยมั่นใจในตัวเอง สอบได้เอกนี้ก็ดีใจมากแล้วในตอนนั้น

บังเอิญ 6 เรียนจบปี 1 ไปเอนท์ใหม่ หมายมั่นปั้นมือว่าจะซิ่วไปเรียนวารสาร มธ. ให้ได้ (ใช่จ้า ใจยังฝักใฝ่มธ.อยู่อี๊กกก) แต่ก็…..สอบไม่ติด ต้องก้มหน้ายอมรับความจริงว่าความพยายามและชะตาชีวิตคงลิขิตมาให้เป็นแบบนี้ เลยหักเลี้ยว 180 องศา กลับมาตั้งใจเรียนครุฯอย่างเต็มที่

บังเอิญ 7 ตอนเรียนครุศาสตร์ปี 3 มีวิชาที่เราได้ทดลองสอนให้เพื่อน ๆ และอาจารย์ดูครั้งแรก ตื่นเต้นมาก ซ้อมเยอะ มือเย็น ถึงเวลาสอนจริงตัวและเสียงสั่น เราจำได้ดีว่าตอนสอนเสร็จอาจารย์บอกกับเราว่า “ครูว่าหญิงเป็นครูได้นะ” ประโยคสั้น ๆ ที่มีความหมาย จุดประกายเปลี่ยนมุมมองและแนวคิดที่เรามีต่อตัวเอง ทำให้เราอยาก “ลองดูอีกสักตั้ง” กับทางเดินที่บังเอิญ(และไม่ได้ตั้งใจเลือก)เดินมาสายนี้

บังเอิญ 8 ปี 4 ฝึกสอนแล้วสนุก รู้สึกตัวเองทำได้ บวกกับกำลังใจและฟีดแบ็คจากคนรอบข้างอย่างต่อเนื่อง ภาพจำของเราตอนเราฝึกสอนคือชีวิตโคตรโหด สอนคาบละ 50 นาทีแต่เตรียมตัวเป็นสัปดาห์ก่อนหน้า ตั้งแต่คิดแผนการสอน แก้วนไปซ้ำมา ต่อด้วยทำสื่อการสอนที่ทำมือแทบจะทั้งหมด เพื่อการสอนจริงไม่ถึงหนึ่งชั่วโมง พอสอนจริงทุกคาบก็ตื่นเต้น เหงื่อตก รักแร้เปียกเพราะลุ้นว่าจะทำได้ดีและเป็นตามแผนที่วางไว้มากน้อยแค่ไหน เป็นช่วงหนึ่งของชีวิตที่เหนื่อย โหดและหนักมาก แต่ก็สนุกและมีค่าน่าจดจำเหลือเกิน ผ่านไป 20 ปีเรายังคงอ้างอิงประสบการณ์ช่วงนั้นในการใช้ชีวิตและการเรียนจนถึงตอนนี้

บังเอิญ 9 มีคนเห็นคุณค่าของสิ่งที่เราตั้งใจและมุ่งมั่นตอนฝึกสอนเราสอน 50 นาทีแต่ฟังฟีดแบ็คแต่ละครั้งเป็นชั่วโมง ๆ สุดท้ายปลายเทอมเราได้รางวัลนิสิตฝึกสอนดีเด่น รางวัลที่มีค่าที่สุดในชีวิตที่ทุกวันนี้เราก็ยังอดสงสัยไม่ได้ว่าเราทำได้ดีและควรค่าแก่ได้รับรางวัลนี้จริงหรือ

บังเอิญสุดท้าย ตอนจบป.ตรีก็ยังไม่แน่ใจว่าจะเอายังไงกับชีวิต เลยลองไปทำงานบริษัทเอกชน ใช้ความรู้ภาษาอังกฤษล้วน ๆ แต่ก็รู้สึกเฉย ๆ ไม่อิน หนักไปทางไม่ชอบเสียด้วยซ้ำ ทำได้ไม่กี่เดือนบอกตัวเองว่าพอ แล้วก็ได้มาลองสอนระดับปริญญาตรีที่บ้านเกิด ความทรงจำ ความสุขของการสอนย้อนกลับมา ไม่นานเราก็ตกหลุมรักการสอนอีกครั้งและตกลงปลงใจกลายมาเป็นครูของลูกศิษย์หลายรุ่น หลากสาขา จนถึงปัจจุบัน

ไม่ว่าด้วยความบังเอิญหรือธรรมะจัดสรร เรารู้สึกโชคดีและมีความสุขมากกับการที่ได้เป็นครูในทุกวันนี้

แต่เราก็ยังเจอข้อเสียของตัวเองในฐานะครูเต็มไปหมด ใจร้อน สอนไม่ดี สอนไม่จบ พูดไม่เพราะ ไม่สำรวม ใส่ใจทุกคนไม่เท่ากัน แสดงความห่วงใยไม่ทั่วถึง เลือกปฏิบัติมากไป ห่างไกลภาพอุดมคติ “ครูที่ดี” อยู่อีกหลายโยชน์ จนถึงปัจจุบันนี้หลายประสบการณ์การสอนของเรา (แน่นอนว่าโดยเฉพาะประสบการณ์เชิงลบ) ยังติดตรึงอยู่กับเราเสมอ แต่สิ่งหนึ่งที่เราชอบในการเป็นครูของเราคือ การได้พยายามและการพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ

แม้จะไม่ได้สอนจริงจังมาหลายปีแต่ความคิดถึงการสอนของเราไม่เคยห่างเราไปไหน หลายปีที่ผ่านมานี้ประสบการณ์และการเรียนรู้ใหม่ ๆ ผ่านการเรียนและงานวิจัยที่เราทำให้มุมมองของการเป็นครูของเราเปลี่ยนไปจนแทบไม่เหลือเค้าร่างความคิดเดิมที่เคยมี

เมื่อก่อนเรามองว่า ครูคือผู้ให้ความรู้ แต่ปัจจุบันเรามองว่า ครูคือผู้สร้างการเรียนรู้

ถึงตรงนี้ หลายคนอาจมีคำถามว่า “ความสำคัญและบทบาทของครูจะลดลงมั้ย” เราว่าไม่ เพราะบริบทของโลกทำให้การสอนและเป้าหมายการเรียนและเรียนรู้แตกต่างไปแทบไม่เหลือเค้าเดิม กล่าวคือการสอนในสมัยก่อนเน้นการบอกกล่าว ถ่ายทอดความรู้เป็นหลัก ครูเรียนรู้จากการอ่านค้นคว้าแล้วหาเทคนิควิธีการถ่ายทอดให้เหมาะกับแนวทางของผู้เรียน เพื่อให้เขาจดจำและนำไปใช้ได้ แต่ความรู้ในปัจจุบันมันเปลี่ยนแปลงทุกเสี้ยววินาที ความจริงในวันนี้อาจไม่จริงในพรุ่งนี้แล้ว ครูจึงไม่ได้รู้ทุกเรื่องและเป็นแหล่งความรู้อีกต่อไป หน้าที่ของครูจึงเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงและท้าทายกว่าเดิมมาก บทบาทครูจึงเปลี่ยนจากการถ่ายทอดมาเป็นสร้างการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้มีส่วนร่วมและสร้างองค์ความรู้ด้วยตัวเองผ่านการคิด วิเคราะห์ ถกและแลกเปลี่ยน เพื่อหาคำตอบด้วยตัวเอง และด้วยเหตุนี้บทบาทของครูไม่เคยลดลง แต่จะท้าทาย ซับซ้อนและสำคัญมากขึ้นต่างหาก

สำหรับเราแล้ว สิ่งสำคัญและท้าทายที่สุดสำหรับครูในยุคนี้ คือ การทำความเข้าใจเพื่อหลุดออกจากกรอบเดิม ครูต้องเข้าใจว่าเราไม่ใช่แหล่งความรู้ของผู้เรียนอีกแล้วเมื่อความรู้สามารถเข้าถึงได้เพียงปลายนิ้วคลิก และครูต้องค้นหาแนวทางใหม่ในการจัดการเรียนรู้ให้เหมาะกับผู้เรียน บริบทสังคมและโลกที่เปลี่ยนไป และครูคือผู้สร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่ผู้เรียนหาไม่ได้จากที่ไหน ผ่านบรรยากาศการเรียนรู้ที่ปลอดภัย เพื่อให้ผู้เรียนได้ทดลอง ทดสอบแนวคิดใหม่ ๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ด้วยตัวเอง

ท้ายนี้…. เราเชื่อเรื่องการเป็นครูในแบบที่เหมาะกับตัวเอง เราเชื่อเรื่องการเป็นครูที่ผิด ถูก ไม่รู้ได้ เพราะครูก็เป็นคนคนหนึ่งเหมือนกัน เราเชื่อเรื่องการเรียนรู้ตลอดชีวิตไปพร้อมกับลูกศิษย์อย่างไม่สิ้นสุด

ขอบคุณความบังเอิญที่ทำให้เราได้มาเป็นครู และขอบคุณความไม่บังเอิญที่ทำให้เราอยากเป็นครูที่ดีขึ้นและอยากมีส่วนร่วมให้การศึกษาของเราดีขึ้นบ้างแม้สักนิดก็ยังดี

เป็นกำลังใจให้ครูทุกคนเสมอ (รวมถึงตัวเองด้วยเช่นกัน) :)