Küçük Şeyler, Büyük Sonuçlar

Bir Çivinin Hikayesi

Etik, Güven ve Sessiz Onur

‘Bir çivi yüzünden bir nal, bir nal yüzünden bir at, bir at yüzünden bir atlı, bir atlı yüzünden haber yerine ulaşamadı.’

Eski bir Japon atasözü.

Ne kadar kısa, ama ne kadar büyük bir gerçeği anlatıyor.

Hayatta çoğu zaman sonuçlara bakıyoruz. Başarısız olan projeye, bozulan ilişkiye, kaçırılan fırsata..

Oysa bütün bunların başlangıcı çoğu zaman küçücük bir ihmal oluyor.

Görmezden gelinen bir detay.

‘Nasıl olsa bir şey olmaz’ denilen küçük bir eksiklik.

Tam da bu yüzden bu atasözünü çok seviyorum.

Çünkü bana her şeyin birbirine bağlı olduğunu hatırlatıyor.

Geçenlerde aklıma, yaptığı köprü çöktükten sonra büyük bir vicdani sorumluluk hissederek yaşamına son veren 51 yaşındaki Japon mühendis Kishi Ryoichi geldi.

Bugün birçok kişi bu olaya farklı açılardan yaklaşabilir. Kimisi bunu aşırı bulur, kimisi gereksiz fedakarlık olarak değerlendirir.

Ben ise olayın kendisinden çok, arkasındaki kültürü düşünmeden edemiyorum.

Yaptığın işin sorumluluğunu gerçekten ne kadar hissediyorsun?

Çünkü etik dediğimiz şey, tam da kimsenin seni zorlamadığı yerde başlıyor.

İmzayı attığında..

‘Tamamdır’ dediğinde..

Bir işi teslim ettiğinde..

Kimse seni kontrol etmese bile kendi vicdanın seni kontrol ediyor mu?

İşte bu soru bence her meslekten daha önemli.

Japon kültürünün en çok hayran olduğum tarafı da bu.

Elbette kusursuz bir toplum değiller. Dünyada kusursuz hiçbir ülke yok.

Ama bir konuda gerçekten ilham veriyorlar.

Yaptıkları iş ile kendi karakterlerini birbirinden ayırmıyorlar.

Bir masa yapan usta sadece masa yapmıyor.

Bir treni kullanan görevli sadece tren kullanmıyor.

Bir mühendis sadece hesap yapmıyor.

Hepsi, yaptıkları işin kendilerini temsil ettiğini düşünüyor.

Belki de bu yüzden dünyanın birçok yerinde ‘Japon kalitesi’ diye bir kavram oluştu.

Kalite bazen teknoloji değildir.

Kalite bazen karakterdir.

Konuyla doğrudan ilgisi yok gibi görünecek ama bunları düşünürken aklıma büyükbabam geldi.

Bulgaristan kökenli bir Türk.

Kore Harbi gazisi.

Çocukken bana Kore şarkıları dinletirdi.

Kaset kapaklarına Japon çekirdeği reklamındaki karakterleri yapıştırırdı.

O zamanlar bunun nedenini hiç anlamazdım.

Şimdi düşünüyorum da belki de çocuk aklımla fark etmeden başka kültürlere merak duymayı ondan öğrendim.

İnsan bazen bir ülkeyi hiç görmeden de sevebiliyor.

Sadece insanların bazı değerlerine hayran olarak…

Bugün Japon kültürünü ilgiyle takip ediyorsam bunun içinde biraz büyükbabamın da payı var.

Sanırım bu yüzden farklı toplumları incelemeyi seviyorum.

Çünkü her milletin bize öğretebileceği bir şey var.

Kimisi misafirperverliği..

Kimisi mizahı..

Kimisi üretkenliği..

Kimisi disiplini..

Japonların bana öğrettiği şey ise etik.

Ve sorumluluk.

Son yıllarda ilginç bir alışkanlık oluştu.

Beğendiğimiz her şeyi hemen tüketmek istiyoruz.

Bir ülkeyi seviyorsak ertesi gün oraya taşınmayı planlıyoruz.

Bir müziği beğendiysek hayatımızı onun etrafında kuruyoruz.

Bir akımı seviyorsak kimliğimiz haline getiriyoruz.

Oysa bazen uzaktan öğrenmek de yeterlidir.

Bir ülkeye hayran olmak için orada yaşamak zorunda değilsin.

Bir kültürden ilham almak için hayatını tamamen değiştirmen gerekmiyor.

İstersen Japon müziği dinlersin.

İstersen bir Japon mektup arkadaşı edinirsin.

İstersen sadece kitaplarını okursun.

İstersen de hiçbir şey yapmaz, sadece onların bazı değerlerini kendi hayatına taşırsın.

Ben kendi adıma ilk uçağa binmiyorum.

Bu tamamen kişisel bir tercih.

Bir de bütün yumurtalarımı aynı sepete koymayı pek sevmiyorum.

Belki biraz temkinliyim.

Belki fazla plan yapıyorum.

Belki de yaş aldıkça insan seçeneklerini korumayı öğreniyor.

Hem zaten..

Belim ağrıyor.

Şaka bir yana, galiba hayatın bana öğrettiği en önemli şeylerden biri şu oldu:

İnsan, hayran olduğu şeyleri kopyalamak zorunda değildir.

Onlardan ilham alması yeterlidir.

Etik de biraz böyledir.

Bir yönetmelik değildir.

Bir zorunluluk değildir.

Bir reklam cümlesi hiç değildir.

Kimsenin görmediği anda verdiğin küçük kararların toplamıdır.

Belki gerçekten her şey bir çiviyle başlıyordur.

Belki güven de öyledir.

Belki kariyer.

Belki dostluk.

Belki aşk.

Belki de insanın kendi karakteri..

Hepsi, kimsenin önemsemediği o küçük seçimlerin üzerine inşa ediliyor.

Bugün dünyada en çok ihtiyaç duyduğumuz şey daha fazla teknoloji olmayabilir.

Belki biraz daha fazla etik.

Biraz daha fazla sorumluluk.

Biraz daha fazla ‘Ben yaptım, o halde sonucundan da ben sorumluyum’ diyebilen insanlar.

Çünkü güven, büyük kahramanlıklarla değil; küçük ama doğru davranışların yıllar içinde birikmesiyle oluşuyor.

Ve belki de gerçekten, bir çiviyi sağlam çakmak sandığımızdan çok daha önemli.

Sen yine de tüm bunları okuduktan sonra

‘Ben gidip yerinde göreceğim’ diyorsan, istediğin uçağa binip git.

Umarım iyi işleyen bir düzeni yalnızca tüketen değil, ona saygı duyan biri olursun.

Bana kalırsa mesele coğrafya değiştirmekten çok karakter inşa etmek.

Çünkü bir toplumun gerçek gücü; teknolojisinden, ekonomisinden ya da eğitim sisteminden önce, ortak değerlerinde saklıdır.

Bu yüzden ben, anadilini kusursuz konuşabilen ya da matematikte başarılı bireyler yetiştirmekten önce; etik, sorumluluk, dürüstlük ve empati gibi değerleri içselleştirmiş insanlar yetiştirmenin daha anlamlı olduğuna inanıyorum.

Bilgi insanı yetkin kılar.

Değerler ise onu güvenilir kılar.

Ve uzun vadede toplumları ayakta tutan şey, çoğu zaman bilgi değil; güvenin kendisidir.

Bu yazı, Arirang — A Korean Folk Song eşliğinde, Yeniköy’deki bir parkta yazıldı.