Kitapları Nasıl Okuyorsunuz?

Okuma Rehberi #1 (Giriş)

Photo by Tom Hermans on Unsplash

Bazı kitaplar tadılmak, bazıları yutulmak ve çok azı da çiğnenip sindirilmek içindir. Francis Bacon

Başlıktaki bu soru ile bu sıralar çok karşılaşıyorum. Bizzat bana sorulmasa da birçok entelektüel hesabın sosyal medya gönderilerinin altında oldukça fazla sayıda bu soruyu görüyorum.

Bu soru öyle basit bir soru değil. Ama ilginçtir; kitap okumayı gerçekten bilen bu insanlar ya bu soruları görmezden geliyorlar ya da çok üstünkörü cevap veriyorlar. Bu insanların kendi kitlelerinin bu soruyu sormakla ne demek istediklerini yeterince anlayamadıklarını düşünüyorum. Çünkü verilen cevaplar genelde şu minvalde oluyor:

“Oturarak masa başında okuyorum.”

“Kitaba özel zaman ayırarak okuyorum.”

“Kitabın kenarına veya bir kağıda not alarak okuyorum.”

“Önceden belirlediğim kitap listemi takip ediyor, o sıraya göre okuyorum.”

Ancak “kitapları nasıl okuyorsunuz?” sorusunu soran insanların beklediği cevaplar bunlar değil. Onlar bu soruyu sorarken aslında alt metin olarak şunları soruyorlar:

“Kitap okurken ne tür bir metod izliyorsunuz?”

“Her kitabı aynı okuma yöntemiyle mi okuyorsunuz?”

“Kitapların üzerine not almada nasıl bir uygulama takip ediyorsunuz?”

“Metinde herhangi bir kaynak gördüğünüzde hemen bu kaynağa iniyor musunuz yoksa daha sonrası için bekletiyor musunuz?”

“Aynı tür metinleri okuyacağınız zaman bunların sırasını hangi kriterlere göre belirliyorsunuz?”

“Kitaptan aldığınız bilgileri zihninizde nasıl muhafaza ediyorsunuz?”

Ve daha fazlası…

Bu sorular “Kitapları nasıl okuyorsunuz?” sorusunun içinde barındırdığı gizli sorular. İnsanlar bu soruyu sorarken aslında o gizili soruları soruyorlar. Haliyle “Oturarak masa başında okuyorum” cevabı da onlar için yeterli bir cevap olmuyor.

Soruyu soran insanların bu tüm bu soruları tek bir soruda cem etmesinin sebebi ise soruyu nasıl soracaklarını bilemediklerinden kaynaklanıyor. Bu durum “bir metin nasıl okunur”u bilememenin bir sonucudur.

Bizim bu sorulara ve daha fazlasına sistematik bir şekilde cevap bulmamız gerek. Entelektüel merakları olan, fikretmeye, düşünmeye, okumaya ve üretmeye meyilli olan, yüzlerce ve belki de binlerce kitap okuyup ancak bunlardan istediği verimi yeteri kadar alamadığını hisseden orta sınıf kitap okurlarına (ben böyle bir kategoriye yerleştiriyorum) sistematik bir okuma metodunun nasıl yapılacağına dair bir rehber oluşturmak elzemdir.

Temel okuma becerisini öğrendikten sonra okuma eylemini buradan bir adım öteye taşıyamamak ülke olarak yalnızca bizim değil birçok ülkenin sorunu. Bizim gibi çoğu ülkenin eğitim sisteminde sadece temel okuma becerisini kazandırmak var. Ancak bu okuma düzeyi, araştırmak, üretmek, düşünmek ve geliştirmek için yeterli bir düzey değil. Muhakkak metotlu bir okuma becerisine sahip olunmalı.

Montaigne’e göre iki çeşit cehalet vardır: İlk cehalet türü, okuma yazma bilmemekten kaynaklı acemi cehaletidir. İkinci cehalet türü ise okuma yazma öğrendikten sonra ortaya çıkan uzmanca bir cehalettir. Bahsettiği bu ikinci cehalet türü, yüzlerce kitap okumasına rağmen, okumayı bilmedikleri için okuduklarından faydalanamayan insanların cehaletidir.

Onlarca, yüzlerce kitap, metin, makale oku; çaba, emek, zaman harca ancak bilgi ve anlayış bakımından çok az şeye sahip ol. İşte bizim orta sınıf okurun trajedisi tam olarak budur.

Bu trajediye daha fazla kayıtsız kalamadım ve metotlu bir okumanın nasıl yapılacağı, okuduğumuz metinlerden en üst seviyede nasıl fayda sağlanacağı ile ilgili rehber niteliğinde bir yazı dizisi hazırlamaya karar verdim. Bu yazı da bahsettiğim yazı dizisinin ilk yazısıdır.

Bu yazı dizisinde dört okuma düzeyinden bahsedeceğim:

1. Temel Okuma (Başlangıç Okuması) Düzeyi
2. İnceleyici Okuma Düzeyi
3. Analitik Okuma Düzeyi
4. Çoğul (Sinoptik) Okuma Düzeyi

Sonraki yazılar bu başlıkların altında belli bir sistematik ve metot içerisinde olacak; eminim herkese az veya çok bir katkı sağlayacaktır.

Okuduğunuz metinlerden tam verim almanız temennisiyle…

İnsan hayatı denen bu yolculukta benim bulduğun en iyi nevale kitaplardır ve ondan yoksun anlayışta insanlara çok acırım. -Denemeler- Montaigne

İlgilenebileceğiniz diğer yazılarım:

[embed]Bilgi Okyanusunda Yelken Açmak: Araştırmayı Öğrenmek Photo by National Cancer Institute on Unsplashmedium.com

[embed]Kelimelerin Evi: Sözlük Sözlük kullanmak bir medeniyet göstergesidir, sözlüğe ihtiyaç duymak bir entelektüel tavırdır, sözlükle yaşamak hayata…mediumturkiye.com

[embed]Beyninizi Filtreleyin | Saatte Üç Kitap Okuyun Birkaç saat önce herhangi bir alışveriş sitesinden birkaç parça kıyafet bakmışsınızıdır ve herhangi bir satın alım…medium.com