Bir ceza indirimi yasasının 80. yıldönümü

Araştırmacı bir yazardan

Hava sıcaklığının sıfırın altında 30 dereceyi gördüğü, yerdeki kar kalınlığının bir metreyi bulduğu bir ortam…

Gece yarısını iki saat geçe, Anadolu’nun son üç yüz yılda gördüğü en büyük deprem yaşanır. Depremin büyüklüğü 7,9’dur.

Bu deprem tarihe “1939 Erzincan Depremi” olarak geçmiştir ama, başta Giresun, Ordu, Sivas, Tokat, Amasya, Gümüşhane olmak üzere Erzincan çevresindeki bir çok il de kayıplar verir. Toplamda; 32.968 kişi hayatını kaybetmiş, 116.720 bina tamamen yıkılmıştır.

Erzincan’da ise, neredeyse canlı kalmamıştır.

O büyük yıkımda Erzincan cezaevinin duvarları da yıkılmış, mahkumlar açıkta kalmıştır.

Ama, hiçbiri kaçmaz.

Evet, mahkumlar kaçmaz.

Dönemin Erzincan Savcısı İzzet Akçal cezaevine gidip mahkumları toplar ve onlara şöyle seslenir ; “Şimdi sizi kurtarma çalışmalarında görev almak üzere serbest bırakacağım. Aranızda civar köylerden olan varsa, iki günlüğüne köylerine gidip ailelerinin durumuna bakabilirler. Ancak bir koşulum var; hiçbiriniz kaçmayacaksınız. Canla başla çalışacaksınız. Her gün işiniz bittiğinde cezaevine döneceksiniz”. (https://www.researchgate.net/publication/331075163_1939_Erzincan_Depremi_Kurtarma_Calismalarinda_Yer_Alan_Mahkumlarin_Affi_Baglaminda_Turkiye'deki_Af_Uygulamasi)

Mahkûmlar, söyleneni yaparlar. Kurtarma çalışmalarına canla başla katkı verir, her akşam da hapishaneye dönüp sayımda yer alırlar.

Yalnız Erzincan cezaevindeki mahkumlar değil, Şebinkarahisar, Aluçra, Fatsa, Erbaa, Niksar hapishanelerinin mahkumları da canlarını tehlikeye atarak günlerce kurtarma çalışmalarına omuz verir. Belki onların ailelerine ait evler de yıkılmıştır ama, hiçbiri firar etmez. Onların bu çabasına tanıklık eden bölgedeki askerî ve sivil yöneticiler, mahkumların bu dürüst ve özverili tavrını Ankara’ya yansıtan raporlar gönderir, mahkumların toplamda bin kişi kurtardıklarını bildirirler.

TBMM, duyarsız kalmaz. Dökümü iletilen mahkumlar için bir af tasarısını gündeme alır. Söz konusu kişilerin çoğu ağır suçlardan hükümlüdür. Tümüyle af edilmelerinin onların işledikleri suçların kurbanı olan kişilerde tepki yaratacağını da düşünmek gerektiği sonucuna varılır. Sonuçta cezalardan 4/5 oranında indirim yapılması kararı alınır.

İşte, 80 yıl öncesine ait, 19 Nisan 1940 tarihli ve 3804 Sayılı o özel ceza indirimi yasası ;

İsmini paylaşmak istemeyen bir yazardan.

Okuduğunuz için teşekkürler.