1950LERİN İÇİNDEN İLK KADIN NOTER: AYTEN SAMANCIOĞLU GÖKAKIN

Zeynep Gökakın, Su Tılsım Akçam

Dünya tarihinde, ilk örneklerine MÖ 7.yüzyılda Sümerlerde ‘Burgul’ adı altında rastlanan noterlik, günümüzde oldukça önemli bir meslektir. Ülkemizde noter olabilmek için ne gerekli sorusunun cevabı ise basit; hukuk fakültesini bitirip avukatlık stajını tamamlamış olmak yeterli. Son verilere göre ülkemizde 1771 noterlik ve 635’i kadın olmak üzere toplamda 1550 noter bulunmakta ve 36000 kişi de noter olmak için sıra beklemektedir. Peki bu denli popüler olan noterlik tam olarak nedir? Noter ne iş yapar? Noterler Birliği ne zaman kurulmuştur?

Noterler Birliği 6 kurucu üyesi

Noter; ülkede hukuki açıdan güvenliği sağlama ve anlaşmazlıkların önüne geçme amacıyla, yapılan tüm işlemleri belgeleyen ve ülke kanunlarına uygun hale getiren kişilerdir. Noterler, gerçek ve tüzel kişilerce gerçekleştirilen tüm işlemlerin hukuki anlamdaki dayanaklarını sağlar ve işlemleri evraklar sayesinde resmileştirir. Öte yandan, emanet ve tespit işleri, vasiyetname ve ölüme bağlı diğer resmi işlemlerle beraber tebligat işlemlerini gerçekleştirir. Noterler; gayrimenkul veya araç satış sözleşmelerini düzenler, başka kurumların hazırladığı evrakları onaylar, kanuni işlemlerin aslı ve örneklerini çıkarır, ihbarname ve ihtarname gönderir, çeviri yapılan yazılı belgeleri onaylar ve kanunlarca istenen veya mercileri belirli olmayan işlemleri kanunlara göre düzenler.

NOTERLER BİRLİĞİ KURULMASI

Türkiye Noterler Birliği, 1972 yılında Ankara’da, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 135.maddesince Noterlik Kanunu’yla kurulmuştur. Bu birlik, devletin mali ve idari denetimine tabidir. Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulu 4 asil 3 yedek toplamda 7 üyeden oluşmaktadır. Ülkede noterlerin işlemlerinden ve maaşlarından Noterler Birliği sorumludur. Bu denli önemli görevleri gerçekleştiren noterlik mesleğini daha yakından tanımak ve mesleğin geçmişine ışık tutmak adına, Türkiye Noterler Birliği kurucu üyelerinden ve Ankara’nın ilk kadın noteri Ayten Samancıoğlu Gökakın ile noterlik kariyerini ele aldık.

AYTEN SAMANCIOĞLU GÖKAKIN KİMDİR?

1927 doğumlu Ayten Samancıoğlu Gökakın Ankara’nın ilk kadın noteridir. 1948 senesinde Ankara Hukuk fakültesinden mezun olup 1950 senesinde kariyerine avukatlıkla başladıktan sonra NATO’ya girmiştir. Ardından kariyerine noterlikle devam etmek istediğine karar veren Gökakın, Ankara’nın ilk kadın noteri olmuştur. Daha sonra Noterler Birliği’nin 7 kurucu üyesi arasına girmiştir.

Bartınlı İlk Kadın Noter Ayten Gökakın’dan Bartın Belediye Başkanı Cemal Akın’a Ziyaret

GEÇMİŞTE VE GÜNÜMÜZDE MUKAVELAT KATİPLİĞİ

Geçmişte mukavelat katipliği yani noterlik meslek olarak sayılmıyordu. Gökakın, o zamanlarda köy muhtarlarının bile imza ve mühür kullanarak noterlik işlemlerini yapabildiğini belirtti. Noterler Birliği’nin kurulmasıyla noterliğin bir meslek haline geldiğini ve noterliğin Adalet Bakanlığı’nın, Maliye Bakanlığı’nın vesayetinden kurtulduğunun altını çizen Ayten Hanım, geçmişte noterliğin öneminin anlaşılmadığını ekledi. “Şimdi noterin karşısına iş sahibi önünü ilikleyip giriyor. Bu çok büyük bir şey…” cümlesiyle noterliğin şimdiki saygınlığını vurguladı. Aynı zamanda Noterler Birliği’nin kurulmasıyla noterlerin Gökakın’ın deyişiyle “amelelik” yapmaktan kurtulduğunu ve hukuki düzeni sağlamak dışındaki bütün işlerin Noterler birliği tarafından halledildiğini belirtti.

“BENİM BÜROMDA BİRBİRİNE SİLAH ÇEKENLER DE OLDU.”

Gökakın 50’ler Türkiye’sinde bir kadın olarak Ankara’nın Altındağ semtinde noterlik kariyerine başladı. Altındağ o zamanlar eşkıya yatağı olarak gösteriliyordu. Hem annesi hem kocası tarafından yapılan uyarılara rağmen mesleğine Altındağ’da devam eden Gökakın, o dönem mesleğini gerçekleştirdiği esnada hem erkek meslektaşları tarafından ekarte edilmeye çalışıldığını ve onlar tarafından dışlandığını hem de bürosunda kavga edenler hatta birbirine silah çekenler dolayısıyla zorlandığını belirtti. Fakat sonrasında silah çekenlerin kendisinden özür dilediğini ve onu dışlayanların oyuyla Noterler Birliği kurucu üyesi olduğunun altını çizdi.

Ayten Gökakın Altındağ’da mesleğini gerçekleştirirken

Günümüz Türkiye’sinde hem kadınlar hem de erkekler için oldukça popüler bir meslek kolu olan noterliğin, geçmişte bu kadar yaygın olmadığı oldukça açık. 1950 Türkiye’sinde bir kadın olan Ayten Samancıoğlu Gökakın’ın noterlik mesleğine yaptığı katkıların mesleğin günümüzdeki yerine gelmesinde büyük rol oynadığı inkâr edilemez bir gerçek. Noterliğin gelecekte daha da iyi yerlere geleceğini öngörüyor ve kadınların noterlik mesleğinde önünü açtığı için Ayten Gökakın’a teşekkürlerimizi sunuyoruz.