Zapomniane serce polskiej telekomunikacji satelitarnej

Mało kto dziś pamięta, że Polska miała jedno z najważniejszych centrów łączności satelitarnej w Europie.

W Psarach koło Kielc, w Dolinie Wilkowskiej, przez dekady działało Centrum Usług Satelitarnych Telekomunikacji Polskiej S.A. — TP SAT.

Był to zespół naziemnych stacji satelitarnych, który obsługiwał zarówno klientów krajowych, jak i zagranicznych, realizując ruch telekomunikacyjny przez najważniejsze światowe systemy satelitarne.

Globalne systemy, lokalna infrastruktura

Do 2010 roku TP SAT eksploatowało stacje systemów:

• Intelsat (3 anteny)
• Inmarsat (2 anteny)
• EUTELSAT (1 antena)
• Intersputnik (1 antena)

Centrum realizowało:

• połączenia telefoniczne
• transmisję danych
• teleks i faks
• łączność awaryjną („na ratunek”)
• komunikację z terminalami mobilnymi (morskimi i lądowymi)
• obsługę klientów VSAT (Very Small Aperture Terminal)
• dedykowane łącza SCPC (Single Channel per Carrier) między dwoma dowolnymi punktami na świecie

Dla wielu podmiotów TP SAT pełniło także funkcję operatorską, umożliwiając korzystanie z łączności satelitarnej bez posiadania własnej koncesji.

Element konstelacji satelitarnej Starphone | Ilustracja

Infrastruktura klasy „mission critical”

TP SAT było przygotowane na scenariusze kryzysowe:

• własny system zasilania energetycznego
• rezerwowalne linie radiowe
• światłowodowe połączenia z centralami międzynarodowymi
• nowoczesne systemy kontrolno-pomiarowe

Był to obiekt projektowany z myślą o nieprzerwanej pracy 24/7, na długo zanim pojęcie „infrastruktury krytycznej” weszło do powszechnego użycia.

Internet satelitarny, zanim stał się modny

Już wtedy TP SAT brało udział w globalnych pracach wdrożeniowych nad satelitarnym dostępem szerokopasmowym do Internetu, szczególnie:

• na terenach słabo zurbanizowanych
• w regionach pozbawionych infrastruktury naziemnej
• w systemach łączności osobistej

To pokazuje, że idee dzisiejszych konstelacji satelitarnych i dostępu „wszędzie” nie są nowe — zmieniła się skala i technologia ale potrzeba pozostała ta sama.

Jednostka o strategicznym znaczeniu

TP SAT było samodzielną jednostką organizacyjną TP SA, podlegającą bezpośrednio Członkowi Zarządu ds. Techniki. Do jej zadań należało również:

• zarządzanie udziałami kapitałowymi TP w międzynarodowych organizacjach satelitarnych
• pełnienie roli sygnatariusza i udziałowca tych podmiotów

Dlaczego Psary?

Lokalizacja pierwszej w Polsce naziemnej stacji łączności satelitarnej nie była przypadkowa:

• stabilne, skaliste podłoże ułatwiające budowę ciężkich konstrukcji żelbetowych
• bardzo niski poziom zakłóceń radioelektronicznych
• brak korytarzy powietrznych nad obiektem
• korzystne położenie geograficzne

To klasyczny przykład, jak geologia i geografia decydują o telekomunikacji.

Koniec pewnej epoki

W 2010 roku zakończono eksploatację stacji TP SAT. Był to symboliczny koniec epoki dużych, narodowych centrów satelitarnych, zastępowanych dziś przez:

• komercyjne konstelacje LEO
• sieci prywatne
• infrastrukturę rozproszoną
• modele usługowe „as a service”

Zdjęcia ilustracyjne

Dlaczego warto o tym pamiętać?

Historia TP SAT pokazuje, że Polska miała realne kompetencje i infrastrukturę satelitarną na światowym poziomie. To nie była prowincjonalna instalacja, lecz element globalnej sieci łączności.

W czasach, gdy znów mówimy o:

• suwerenności technologicznej
• odporności systemów łączności
• łączności satelitarnej jako zabezpieczeniu kryzysowym

warto pamiętać, że nie zaczynamy od zera

REKLAMA

www.kliux.pl