Can Kulağınla Dinle, Gönül Gözünle Gör!

“Bir hiç olmak üzücüdür beyler. İnsanlar hep aranmak ister, dinlenmek ister, hayatta bir kez de olsa önemli olmak ister.”** /**12 Angry Men’1957

Photo by Michał Bińkiewicz on Unsplash

Çevremde düşünen insanların olması, ya da bunların sayısının artıyor oluşu beni daima mutlu hissettirmiştir. Düşünmekten kastım, olup bitenlere neden-sonuç bağlamında bakabilmektir! Yaşamaya-yaşatmaya, hayatı kolaylaştırmaya yaramayan soyut düşünmelerden bahsetmiyorum; dünyayı güzelleştirmek, mamur etmek, huzurla yaşanılan daha iyi bir yer haline getirmek derdinde olan insanların düşünmeleri ile ilgileniyorum. Bunların düşünmeye verdikleri değer, bana göre sosyal her şeyin üstünde bir yerde durması gerekir. Çünkü bu insanlar insan olmanın sırrını anlamış kişilerdir; ve bunlar korumaya alınmayı hak edecek kadar kıymetlidirler. İnsan olmak dağınıklık, ve parçalanmışlığa karşı mücadele etmek, düzgünlük ve bütünlüğü sağlamaya çalışmaktır. Tam da bu yüzden insana “Halife” adını vermiştir her şeyi yaratan(cc)

Bu nevi düşünen insanların en önemli özelliklerinden biri de “gerçek dinleme kabiliyeti”dir.

Photo by engin akyurt on Unsplash

Düşünen insanlar görmek ve dinlemek yoluyla meraklarını gidermek için cesaretle yola çıkabilen insanlardır. Bunlar toplumun ileri gitmesi, kalkınması, güven ve huzur içinde kalması için sürekli düşüncelerini paylaşır veya ürettikleri düşüncelerin hayata geçmesini ister ve/veya hayata geçirirler. Düşünen insanlar toplumun faydası için insiyatif alır,; reaksiyoner değil aksiyonerdirler. Bu insanların bir diğer özelliği sarraf oluşlarıdır. Gerçek bir sarraf, karşısına gelen her tür şeyi cevher midir yoksa değersiz bir maden mi diye anlayacak şekilde dikkatlice incelerler. Üstün körü bakış cevheri değersiz maden, değersiz madeni cevher zannedip aldanmakla sonuçlanır. İnsan sarrafları tecrübe ve kıymet veren düşünme ile bakar ve paha biçer.

Photo by Rachit Tank on Unsplash

Toplum içinde nice mutsuz, amaçsız, huzursuz ve kendini değersiz hisseden insan vardır. Bunların varlığı ve çokluğu o toplumu güvensiz duruma sokmak için yeter. İnsanların mutlu olması her şeyden önce bir amaca sahip olmasına bağlıdır. İnsanın amacını gerçekleştirmek için yardımına ihtiyaç duyduğu insanlar tarafından dinleniyor olması ve dolayısı ile değer verilmesi toplum için çok önemli bir konumda bulunuyor. Klasik Türkçemizde “iltifat etmek” karşısındakine değer verip, itibar göstermek, tam bir yönelişle dinlemek, güler yüz ile rağbet etmek, yüzünü çevirerek bakmak anlamında kullanılırdı. Sonraları bu, karşısındakini (belki de kendisinde olmayan özellikleri de katarak) pohpohlama anlamına sıkıştırıldı.

Günümüzde insanlar her bakımdan menfaatçi olup çıktılar. Kendisine maddi yönden bir fayda sağlamayan, işini görmeyen, işine yaramayan insanlarla bir arada olmak istemiyor, onların bulunduğu ortamlardan kaçıyor, hatta onlarla karşılaşmak bile istemiyorlar. Varsa yoksa şahsi menfaat, varsa yoksa egosunun(nefsinin) emrettiği istikamette yürümek…Halbuki ihtiyaçlar karşılıklı görülebilirse toplum ayakta durur, gelecek daha güvenli hale gelir…

Photo by Claudia Wolff on Unsplash

İnsanlar öncelikle ne ister? İnsanlar öncelikle anlaşılmak ister, dinlenilmek ister. Dinlemek Kıymeti keşfetmeye çalışmaktır; dinlemek en kıymetli duyguya götüren ana yoldur. O duygu, anlayabilme kıvancıdır! Çünkü insan anlam varlığıdır. Anlam aramak ve anlamak insanı tam İnsan yapar. Anlamayan insan yarımdır, anlamaya yanaşmayan, buna gayret etmeyen insan varlık sebebinden uzaklaşmış demektir. İnsan ancak anladığı kadar insan olduğunu hisseder ve insan ancak karşısındaki tarafından (anlamak amacıyla odaklanarak) dinlenildiğinde gerçek duygularını, içinden geçenleri, aklında olanları dışa açabilir. Anlaşmak aynı anlamda buluşmaktır. Anlaşmak karşılıklı dinlemedir.

Öte yandan bir türlü ilerleme kaydedemeyen insan ilişkilerini de düzene koyacak asıl girişim, karşısındakini odaklanarak dinlemektir. Anlamak ve tanımak üzere odaklanarak dinleme olmayınca insan ilişkilerinde mesafe kat etmek de olmuyor. Kişiler karşılıklı olarak birbirinin ne istediğini çok iyi bildiğini, demek istediğini çok iyi anladığını, karşıdakini iyi tanıdığını düşünüyor olabilir. Oysa bazı yönlerden tanıyor olmak, derinlikteki cevherin veya dramın farkına varmakla aynı değerde değildir. Altta yatan cevhere, insanî dokuya ulaşıldığında duygular farklılaşır, fikirler değişir, yakınlık başka bir boyut kazanır ve umulmadık kazanımlar ortaya çıkar!

Odaklanarak dinlemek için istekli ve kararlı olmak yetmez; aynı zaman da cesaretli olmak gerekir. Gerçekten dinlemek korkakların işi değildir! Dinleyerek yakınlık kurulduğunda ele geçecek muazzam zenginliği keşfetmeye ve hazmetmeye azimli, kararlı, dirençli ve sebatkâr olmak lazım. Yakınlığın oluşması, gerçeğin anlaşılması ve değişimin fark edilebilmesi için can kulağı ile dinlemek, gönlü gözüyle görmek lazım. Doğru anlamak, anlaşıldığını hissetmesini sağlamak, kendisini anlamak için gayret edildiğini fark ettirmek, samimiyeti aktarmak sadece öteki kişiyi “kaliteli dinleme” ile elde edilecek cevherlerdir. Kaliteli dinlemek, dijital dünyanın “gürültü” adı verilen iletişimi engelleyici zararlı etkilerinden olabildiğince sıyrılabilmeğe de bağlıdır.

Photo by Mika Baumeister on Unsplash

Toplumda her insan yapageldiği veya yapmayı planladığı işi yüksek bir motivasyonla icra etmek ister. Motivasyon kaybına neden olan şey, öncelikle anlaşılmamış olmak ve anlaşılmak için gayret görmemiş olmaktır. Bu mahrumiyetin verdiği yalnızlık ve yabancılaşma duygusu zamanla insanı çökertir. Böylece severek iş yapma, çalışma isteği körelir, “sessiz istifa” denilen durum ortaya çıkar. İnsan yerine konulmayan, adam gibi dinlenilmeyen, fikri sorulmayan, değersiz hisseden insanların çokluğu toplumda hem verimsizlik, hem toplam başarıda azalma ve hem de bunlarla birlikte büyük bir huzursuzluk peyda olmaya başlar.

Kimsenin kimseye ayıracak zamanı yok. Kimse kimseyi gerçekten dinlemek istemiyor. Bunun ana bahanesi “vakit kısıtlı ve kıymetli ” diye ifade edilir. İşlerin görülmesi için düşünmeden ve elde olan değerleri görmeden yola koyulmak sanılanın aksine işleri zorlaştırır. Oysa ki anlayabilmek amacıyla odaklanarak dinlediğinizde işler kolaylaşır. Bu yolla karşıdakini tanımış olursunuz; tanımak kapasiteyi ölçmektir. Kapasitesi yüksek insana düşük iş verirseniz bu israf olur. Yahut kapasitesinin üzerinde iş verirseniz bu sefer o insana zulmetmiş olursunuz. Bunu önlemenin yolu dinlemek, anlamak, tanımaktır. Dinlemenin şartlarını yerine getirmeden dinlediğinizde, karşıdakinin gönderdiği mesajı tam olarak alamazsınız. Bu sadece işitmektir, duymak değildir. Duymak, aynı duyguya sahip olacak şekilde dinlemek demektir; duygudaşlıktır. Duygular bilgiden ve fikirlerden önce gelir. Bir insanı gözünün içine veya hiç olmazsa yüze bakarak ve odaklanarak dinlemediğinizde ondaki jest ve mimikleri göremezsiniz. Bunlar İletişimin yarısını teşkil ettiğinden mesajı tam alamazsınız. Dikkat edin! Mesaj en kutsal yaratılmış olan insandan geliyor; herhangi bir varlıktan değil…Dinleyin…Gerçekten dinleyin; kazanırsınız.

Bu yazıyı beğenip faydalı bulduysanız sosyal medya hesaplarınızda paylaşarak daha çok kişiye ulaşmasına destek olabilirsiniz… İlginize teşekkür ederim.

Faydalı Linkler:

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2244776

https://kemalsayar.com/insana-dair/empati-nedir

https://www.mehmetsaruhan.com/2020/genel/dinleme-neden-onemlidir/

https://www.dbaconsulting.com.tr/yucel-uygun-kose-yazilari-detay/iyi-bir-dinleyici-olmanin-faydalari/30

https://greatloom.com/blogs/articles/iyi-bir-dinleyici-olmanin-bes-yolu

https://fikirturu.com/insan/dinleme-sanatinda-nasil-ilerlersiniz/