BEYAZ ZAMBAKLAR ÜLKESİ’NE ZİYA GÖKALP’İN GÖZLÜKLERİ İLE BAKMIŞ MIYDINIZ?

ZİYA GÖKALP’İN FİKİRLERİ IŞIĞINDA BEYAZ ZAMBAKLAR ÜLKESİ: BİR TOPLUMSAL UYANIŞIN ANALİZİ

Merhaba,😊🖐️

Bugün sizlere önceki iki yazımda bahsettiğim kitapları daha da netleştirecek bir kitap ile geldim. Üç kitabı peş peşe okumak benim açımdan oldukça keyifliydi.

‘’Beyaz Zambaklar Ülkesinde’’ kitabı adını birçok kez duyduğumuz, kimilerinin çoktan okumuş olduğu, kimilerinin okunacaklar listesinde yerini alan kimilerininse henüz keşfetmediği ufuk açıcı bir kitap diyebilirim.

Kitap dili ve anlaşılırlığı bakımından kolay anlaşılır olduğu kadar bu anlaşılırlığının altında sorgulatıcı yönüyle açıkçası eser bende ayrı bir yer edindi.

Kitabın içeriğine bakacak olursak eser sadece Finlandiya’nın nasıl daha iyi bir ülke olduğunu anlatmakla kalmıyor , Ziya Gökalp’in ‘’ Türkçülüğün Esasları’’ adlı eseriyle harmanlandığında aslında Snelman ve Gökalp bağlantılarına rastlayabiliyoruz. Kitap boyunca Snelman , Aydınlara ve farklı meslek gruplarına sesleniyor. Aydınların halka öğretmekle görevli olduğunu, halkın eğitimsizliğini aydınlara bağladığı gibi süreçleri görüyoruz.

‘’ Sizler halkın aklını , iradesini , enerjisini ve vicdanını uyandırmak zorundasınız. Daha iyi bir hayatın nasıl kurulacağını, nasıl daha iyi yaşayacaklarını halkın en alt tabakalarına ; işçilere, köylülere öğretmek zorundasınız ’’ (syf. 41)

‘’Halkımızın eğitimsizliği ,kabalığı ,sefih düşkünlüğü ,hastalıkları ve fakirliğinin sizin ayıbınız ve suçunuz olduğunu unutmayın… (syf.42)

syf. 41

syf.42

Ziya Gökalp’ de ‘’Türkçülüğün Esasları’’ eserindeki ‘’Halka Doğru’’ başlığında tıpkı Snelman gibi aydınları ‘’Milletin Seçkinleri’’ olarak görüyor. Aydınların , aldıkları yüksek eğitimle halktan ayrıldıklarını ve tam da bu yüzden ‘’ halka doğru’’ giderek halka hars (kültür/milli) götürecek olanların aydınlar olduğunu söylüyor.

Gökalp’in anlatımıyla hars(kültür/milli) sadece halktadır. Aydınlarda olan ise medeniyettir. Bu yüzden aydınlar iki sebeple halka gitmelidir:

1-Halktan hars almak 2- Halka medeniyet götürmek

Yine Snelman’ın din adamları, tüccarlar , askerler, yöneticiler gibi birçok kesime işlerini iyi yapmaları gerektiği üzerine yaptığı vurguları görebilirsiniz. Her biri oldukça düşündürücü başlıklardı.

‘’Peki aranızda kaç tane dürüst ve vicdanlı tüccar var? Aranızda dürüst aşçılar, vicdanlı duvarcılar , mimarlar , demirciler var mı? Avukatlarınızı , milletvekillerinizi, gazetecilerinizi bu milletin tuzu sayabilir miyiz ?.. ‘’ (syf. 48)

syf.12

Finlerin bataklıktan bir ülke kurarken kendi ‘’özlerini’’ kaybetmeden modernleşme çabalarının , millet için çalışma bilinçlerinin , farklı milletlere olan saygıyı ele almasının, Gökalp’in toplumsal dayanışmanın temeli olarak gördüğü vatani ahlâk, medeni ahlâk ve mesleki ahlâk fikirleri ile de örtüştüğünü görebilirsiniz. Yine kitap içerisinden sevdiğim kısımları hem yukarda hem de aşağıda sizlerle de paylaşmak istedim.

syf.129

syf.32

Beyaz Zambaklar Ülkesini bu açılardan okuduğunuzda kitabın aslında bir noktada Ziya Gökalp ve Atatürk’ün düşüncelerinin bir araya gelmesi ile oluşan bir ülkenin örneği olduğunu sezebiliriz.

Yine tarihimizde de olduğu gibi Snelman ve Ziya Gökalp’in aydınlar ve halk sentezini de ülkemizdeki gerek savaş sırasında yapılan maarif kongresi gerekse savaş sonrasında eğitime verilen önemi köy okullarında görebiliriz.

Köy okulları, bireyi her anlamda hayata hazırlamayı amaçlayan bir eğitim/öğretim modeli örneği olarak tarihimizde yer almıştı. Kitapta da bahsedilen okul ve eğitim modeline oldukça yakın bir örnek.

Yine bu noktalardan bakıldığında Atatürk’ün neden Ziya Gökalp’in fikirlerinden etkilendiğini ve üzerine de bu kitabı önerdiğini, Türk modernleşmesi ile Beyaz Zambakların Bağlantısı nedir? Tüm bunlar bir araya geldiğinde bize aslında bir yol ve ülke haritası sunduğunu görebiliriz.

Beyaz Zambaklar Ülkesini bir de bu gözle ve günümüz Türkiye’sini de ele alarak okumanızı öneririm. Oldukça gerçekleri yüze vuran ufuk açıcı bir eserdi.

Kitabı daha önce okuyan ama tekrar okumak isteyenler ve ilk defa okuyacaklar için şimdiden keyifli okumalar dilerim. 📖🤌