[ANALIZA] Województwo łódzkie w 2030. Zagrożenie pustynne oraz powodzie

Ministerstwo Środowiska opublikowało raport Polityka ekologiczna państwa 2030. Co zawiera projekt, który jest ostrzeżeniem dla mieszkańców dla naszego regionu? Zebraliśmy najważniejsze informacje, które dotyczą przyszłości województwa łódzkiego.

Publikacja zawiera 125 stron i dotyczy całego obszaru Polski. Postanowiliśmy przeanalizować najważniejsze informacje, które dotyczą województwa łódzkiego.

1. Jakość powietrza jako priorytet

Raport wskazuje na samym początku kwestię jakości powietrza w miastach oraz na wsi, które wpływa nie tylko na ludzi, ale również na środowisko naturalne.

Pomimo określenia w BEiŚ ograniczenia zanieczyszczeń powietrza jako priorytetu, w ostatnich latach na przeważającej części kraju nadal odnotowywane były przekroczenia stężeń zanieczyszczeń. W 2015 r. w 87% stref, w których dokonywane są pomiary, odnotowano przekroczenia standardów jakości powietrza. Osiągnięcie wartości docelowej w 2020 r. (45%) na podstawie podejmowanych działań jest mało prawdopodobne, co bezpośrednio przekłada się na jakość życia, zdrowie mieszkańców oraz kondycję ekosystemów.

Czytamy również w raporcie, że odpowiednie czynności zostały już podjęte przez polski rząd. Problem w tym, że z programu Czyste Powietrze mało kto skorzystał. Program ma jedną dobrą stronę — dostosowanie dotacji do zarobków. Jednakże, z naszych obserwacji wynika, że ludzie liczyli na większą dotację w porównaniu do swoich zarobków.

Od kiedy pomagamy ludziom z wymianą kotłów, zauważamy pewne niesprawiedliwe zachowania. Przez wiele lat powtarzano nam, że węgiel jest najtańszym i najlepszym sposobem na ogrzewanie naszych domów. Zaufano i wierzono, że jeszcze przez wiele lat będziemy mogli korzystać z tego paliwa. Teraz gdy wiele miast zastanawia się nad wprowadzeniem zakazu palenia węglem i drewnem, ludzie zostają zmuszeni do wymienia swoich systemów ogrzewania. Odpowiedzialność została zrzucona na nich. Tego rodzaju programy muszą być. Jednak w przypadku Czyste Powietrze, według nas, powinna zostać zwiększona kwota dochodu, która będzie kwalifikowała do większych dotacji. To pozwoli przyśpieszyć wymianę i poprawi stan jakości powietrza.

Rocznie powinno być wymienionych 300 tys. kotłów. Po roku funkcjonowania podpisano zaledwie 20 tys. umów. Program, który jest realizowany przez szesnaście WFOŚiGW, jest źle realizowany, ponieważ urzędnicy nie są w stanie analizować i akceptować tysięcy złożonych wniosków. Niektórzy oczekiwali na rozpatrzenie ponad 200 dni roboczych. Naszym zdaniem, program powinien być realizowany zarówno przez oddziały WFOŚiGW oraz przez samorządy, najlepiej gminy.

Co ciekawe, Gmina Inowłódz już wcześniej, zanim ogłoszony został program Czyste Powietrze, przejęła inicjatywę. Wprowadzając program wymiany kotłów i instalacji fotowoltaicznych. Dodatkowo uchwalono w tegorocznym budżecie termomodernizacje Ośrodka Zdrowia, który jest odpowiedzialny za największe zanieczyszczenia powietrza w Inowłodzu.

2. Nasilające się skutki zmian klimatu

To jest najbardziej niepokojący punkt z całego raportu. Konsekwencje zaniedbań i lekceważenie środowisk naukowych już od dziesiątek lat, są już widoczne, a ma być jeszcze gorzej.

Prognozuje się silne oddziaływanie na obszar Europy Środkowo-Wschodniej, czyli częstsze ekstrema temperatury, większą intensywność opadów powodujących powodzie o każdej porze, wzrost częstotliwości i intensywności huraganów, a także częstsze występowanie susz oraz związanych z tym strat w produkcji rolnej i zwiększonego ryzyka pożarów lasów. Prognozowane są również częstsze temperatury oscylujące wokół zera stopni Celsjusza zimą.

W sporządzonym raporcie autorzy chcą nas zapewnić, że wraz z częstszymi wysokimi temperaturami, można dostrzec pozytywne tego skutki, np. wydłużenie się okresu wegetacyjnego czy uprawa nowych gatunków roślin, ale ironicznie brzmi — skrócenie okresu grzewczego oraz wydłużenie okresu turystycznego. My chyba za to podziękujemy i wolimy pozostać na tym, co nam znane, choć tak naprawdę, nie mamy sami na to zbyt wielkiego wpływu.

Jednak, jak sami autorzy projektu piszą:

Dominujące są jednak przewidywane negatywne konsekwencje zmian klimatu. (…) Będą wpływały na stan różnorodności biologicznej.

No właśnie, jak są te negatywne konsekwencje zmian klimatu? Lista jest dość długa, ale dla samego rejonu, jakim jest województwo łódzkie, najważniejsze jest pustynnienie oraz powodzie.

Województwo łódzkie będzie zagrożone silnym pustynnieniem oraz równolegle powodziami w dolinach największych rzek regionu, tj. Warty, Pilicy, Bzury. Obszar deficytu wody obejmować będzie znaczną część województwa. Będzie on potęgowany występowaniem strefy niskich opadów i strefy o wysokim niedoborze wód w sezonie wegetacyjnym w północnej części regionu oraz strefy bardzo silnego pustynnienia w północno-zachodniej części regionu. Szacuje się, że na 90% terytorium województwa łódzkiego już teraz istnieje zagrożenie wystąpienia opadów poniżej 400 mm rocznie.

Z własnych obserwacji można dojść do wniosku, że opady w naszym województwie są rzadkie, a ich intensywność jest mała. Na własnych oczach widzieliśmy Zalew Sulejowski czy niski poziom rzeki Pilicy.

Fot. Darek Dorosz “Dzieła Zniszczenia” / Zalew Sulejowski 2019r.

Niektórzy przedsiębiorcy, którzy zajmują się wypożyczalnią kajaków, zgłaszali nam spadek zainteresowania spływami kajakowymi, nie tylko ze względów na niski poziom wody, ale również wysokie temperatury. Zatem wysunięta teza przez autorów raportu, że będzie to miało korzyści dla turystyki, wprowadza w błąd mieszkańców tego regionu.

Warto też wspomnieć o wodach gruntowych, których poziom będzie się obniżał. Jakie będą tego skutki? Negatywnie wpłynie na różnorodność biologiczną i zasoby naturalne, szczególnie na tereny podmokłe i zbiorniki wody.

Zimą, co już to odczuwamy, skróci się okres zalegania i grubości pokrywy śnieżnej, nasili się proces ewaporacji (parowania), co wpłynie na spadek zasobów wodnych.

Jakie musimy podjąć działania? To w następnych analizach raportu.

źródło: Smoglab, Ministerstwo Środowiska, Polski Alarm Smogowy