Sporun Kişisel Gelişime Etkileri

Spor; “belli kurallara ve tekniklere uyularak yapılan, bedensel gelişmeye yararlı, eğlenmek ve yarışmak amacı da bulunan beden hareketlerinin tümünün ortak adı” şeklinde tanımlanıyor. Evet, bunların hepsi doğru fakat eksikler var. Sporun fiziksel yönden sağladığı faydalar, net bir şekilde gözlemlendiği için (kasların gelişimi, daha fit bir görünümü gibi) her zaman ön plandadır. Daha çok konuşulmakta ve bilinmektedir. Oysa sporun fiziksel faydalarından daha önemli ve kalıcı olan, bireyin ruh sağlığı ve kişisel gelişimine sağladığı faydalardır. Şimdi sporun kişisel gelişime etkilerini aşama aşama inceleyelim.

Çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmesinde spor çok önemli bir katkı sağlar. Sadece fiziksel anlamda değil, aynı zamanda ruhsal, bilişsel, sosyal ve kişisel gelişiminde de spor, önemli bir rol oynar. Düzenli olarak spor yapan çocuklar, yaşıtlarına göre birçok farklı özelliğe sahiptirler. Bireysel ya da takım oyunu sporlarından herhangi birini düzenli olarak yapan bu çocuklar, bunun olumlu etkilerini hayat boyu yaşarlar.

Gelelim o etkilere: Disiplinli bir yaşam sağlar. Spor yapan ve bir takımla çalışan çocuk, kendi değerinin farkındadır. Özgüvenli, sorumluluk bilinci yüksek bireylerdir. Bu çocuklar hedef belirleme ve hedefe ulaşma konusundaki bilgi ve beceriyi spor sayesinde kazanırlar. Takım içindeki çocuk, spor aktivitelerine katılırken grup içerisinde hareket etmeyi, kazanmayı veya kaybetmeyi, kurallara uymayı öğrenir. Yaşanılan sorunlar karşısında hızlı ve çözümcül karar verme yeteneğine sahiptir olur.

Spor, ergenlik çağındaki bireyler için de son derece gereklidir. Bu dönemde hızlı bir gelişim gösteren bedenin çok daha sağlıklı ve dayanıklı olmasını sağlar. Bu bedensel güç ve yaptığı spordaki büyük küçük her başarısı, kişiyi daha özgüvenli hissettirir. Spor yapan bireyler, yaptıkları spor dalına göre değişmekle birlikte güçlü reflekslere ve yüksek odaklanma becerilerine sahiptirler. Daha az stresli, daha az kaygılıdırlar. Zihinsel gelişimleri önemli oranda olumlu etkilenir, girilen bir sürü sınavda başarı yükselir. Spor, özellikle bu dönemde çalkantılı olan duyguların kontrolünü sağlamaya destek olur. Depresyon spor yapan bireylerde çok daha nadir görülür. Ergenlik çağında arkadaş ortamlarıyla beraber sıkça yaklaşılan sigara ve alkol kullanımı gibi zararlı alışkanlıklardan uzaktırlar.

Yetişkinler için de spor bir hayli önemlidir. Yaklaşık 25–55 yaşlar arasındaki bu dönem oldukça uzundur ve kişinin yaşamındaki bir çok önemli gelişme bu dönemde olur. İş bulma, evlenme, çocuk sahibi olma ve çocukların gelişimiyle ilgilenme; bu esnada da mental sağlığı koruyarak kendi mutluluğunu sağlamak pek kolay değildir. Düzenli bir şekilde spor yapan bireylerde depresyona neredeyse hiç rastlanılmaz. İş hayatının stresi için de spor iyi gelmektedir. Düzenli ve sistemli yapılan spor ile dopamin, endorfin, melatonin gibi mutluluk hormonlarının salgısında artış olmaktadır. Endorfin salgılanması mutsuzluğun ve gerginliğin azalmasına yardımcı olur. Fazla kilolardan, gergin ruh halinden, uykusuzluktan, yorgunluktan ve genel mutsuzluk halinden şikayetçi olanlara özellikle spor tavsiye edilmektedir.

Spor yapan insanların, yapmayanlara göre çok daha geç yaşlandıkları kanıtlanmış bir gerçek. Yaş ilerlese bile beden, zihin düzenli spor yaptıkça hep dinç kalır. 55–60 yaşlarından sonra geçilen yaşlılık evresinde de spora devam etmek, sık sık hareket etmek çok önemlidir. İlerleyen yaşın getirdiği çoğu hastalığın önüne geçer, olumsuz etkileri azaltır. Hareketsiz bir yaşamı olan yaşlılarda kas gücünün düzenli spor ve egzersiz yapanlara göre daha azalmış olduğu tespit edilmiştir. Kas güçsüzlüğü ve sonucunda denge ve yürüme bozukluğu, yaşlılarda düşmenin en önemli risk faktörleridir. Spor, alzheimer gibi hastalıkların riskini de azaltır. Düzenli yapılan spor ve egzersizin iç sıkıntıyı azalttığı, uyku kalitesi ve süresini artırdığı, dikkat süresinde uzama yaptığı biliniyor.

Görüldüğü üzere spor, hayatımızın her döneminde büyük önem taşıyor. Mühim olansa spor yapmaktan çok, düzenli spor yapmak. İşte o zaman her açıdan hep bir adım önde oluruz.

“Spor, yalnızca beden kabiliyetinin bir üstünlüğü sayılmaz. İdrak ve ahlak da bu işe yardım eder. Zeka ve kavrayışı kısa olan kuvvetliler, zeka ve kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar. Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim.”

Mustafa Kemal Atatürk