Ön yargı Empati ve Zehir Panzehir

Ön yargı ve Empati konularını anlatırken bu olguların teorik ve ideolojik kısımlarını anlatmayacağım. “Günlük hayatta ön yargı ve empati bizleri nasıl etkiliyor” olarak bahsedeceğim.

**Ön yargı, kelime anlamı olarak “peşin hüküm, fikir” anlamına gelir. Aslında çoğu insan ön yargılı olduğunun farkında değildir. Ön yargı**; kültür, inanç, dil ve geçmişte yaşanan olaylar gibi özelliklerin çok farklı kombinasyonlarıyla oluşur. Bu sebeple insanlar hem ön yargılarının farkına varamaz hem de ön yargılarını değiştirmekte zorlanır.

“İnsanların ön yargılarını parçalamak, bir atomu parçalamaktan daha zordur.” — Einstein

Bazı ön yargılar hayatımız boyunca değişmeden kalabilir. Ancak ön yargıları değiştirmek imkansız değildir. Ön yargılar çoğunlukla tanımadığımız insanlarla ilgilidir. Onları tanımadan belli gruplara ayırmamız sonucunda oluşur. İnsanları kategorilere ayırmak bizim için daha kolaydır.

**Empati, **kelime anlamı olarak “Eşduyum, duygudaşlık” anlamlarına gelir. İnsanın kendisini başka birinin yerine koymasıdır. Carl Rogers, her canlının empati yeteneğine sahip olduğunu Psiko-terapi teorisinde belirtmiştir.

Örneğin, biri elini masaya çarptığında -aynı durumu yaşamasak bile- can acısını biliriz. Bu basit bir empatidir.

Herkeste empati yeteneğinin olması herkesin anlayışlı olduğu anlamına gelmez. İnsanları daha iyi anlamak için empati yeteneğimizi geliştirmemiz gerekmektedir. Empati yeteneği gelişmiş insanlarda liderlik, yardımlaşma — dayanışma ve güven gibi ileri düzeyde iletişim becerilerine sahip olmayı gerektiren işlerde daha başarılı oluyorlar.

“Duygusal olarak kopuk olan aileler, çocukları onları memnun etmek için bir şey yaptı diye birdenbire empati kurma becerisi gösteremezler.” -Olgunlaşmamış Ebeveynlerin Yetişkin Çocukları, Lindsay C. Gibson

Ön yargı ve Empati’nin hayata etkileri

Ön yargı hayatımızı zorlaştıran bir olgudur. İnsanlar olarak diğer insanlara ihtiyacımız var. Ancak ön yargı gibi bir sebepten dolayı insanlara yardım etmez veya yardım almayız. Kötü bir iletişim becerisi olan ön yargı ile dayanışma, güven ve liderlik gibi olgulara da sahip olamayız.

Empati insanların birbirlerini anlamalarını sağlar. Böylece insanlar birbirlerine yardım eder ve yardım alırlar. Dayanışma insanlar için hayati derecede önemlidir. Empati yapmak için karşımızdaki insanın iç dünyasını anlamamız gerekir. Tam tersi durumda ise. Kendimizi empati yapmaya fazla kaptırırsak karşı tarafın bizi kullanmasına fırsat vermiş oluruz. İyi niyetimizin suistimal edilmesine izin vermemeliyiz. Her şeyin dozunu ayarlamamız gerek yoksa panzehir de bize zarar verebilir.

Empati yaparak kendimizi karşı tarafın yerine koyduğumuzda beklenmedik sorunlarla karşılaşabiliriz. Karşı tarafın yaptığı bir hareket bizim tabularımıza ters düşebilir. Bu durumda empati yapmakta gerçekten zorlanırız ve karşı tarafı anlamak imkansızlaşır. Bu gibi durumlarda karşı tarafla daha çok konuşmak gerekir. Onu iyi anlayamadığınızı düzgün bir dille belirtmeniz gerekmektedir.

Empati yaparken kendi sınırlarımızın dışına çok fazla çıkmak bizim için zararlı olabilir. Kendimizden ödün vermek karşı tarafın bizi kullanması için bir fırsat olabilir.

Empati’nin dozu nasıl ayarlanır?

Empati bizim başkalarını anlamamızı ve onları kabul etmemizi sağlar. Basit olan bu durum sayesinde insanlar size güvenir, sever ve saygı duyar. Ancak fazla yani gereksiz empati yapmak insanların sizi aciz olarak görmesine yol açabilir. Zaman geçtikçe size olan tutumları sertleşecek ve sizden daha fazla anlayış bekleyeceklerdir. Sizden onları anlamanızı ve öylece kabullenerek ses çıkarmamanızı isteyeceklerdir.

Bir sonuca varmayan empati yüksek ihtimalle eksik yapılmış empatidir ve ortada hala ön yargılar var demektir. Benzer bir durumda empati yapılıp sonucun değişmediği durumlarda da görülür. Empati yaptığımızı zannetmek büyük bir hatadır. Bilinçsiz olarak ön yargılarımızı sürdürmemiz iletişimi ve sonucu değiştirmeyecektir. Problem her zaman orada kalacaktır. Ön yargılarınızı tanımanız bu süreçte önemli olacaktır. Kendinizi bildikten sonra insanlara kendinizi tanıtmak çok daha kolay olacaktır.

Sonsöz

Ön yargılar hayatımızda kısmen ihtiyaç duyduğumuz olgulardır. Ancak bazı durumlarda azaltmamız ya da yok etmemiz gerekir. Her insanda ön yargı vardır ancak bazı insanlar bu ön yargılarını kırmayı kolaylıkla başarıyor. Empati ön yargılarını azaltmak isteyen insanların en iyi dostudur. Çünkü karşı tarafı anlamalarını ve onlar gibi düşünmelerini sağlar.

Ancak empati yaptığınızı düşünmenize rağmen yine de bir sonuca varamıyorsanız ya da sonuç değişmiyorsa. Siz empati yaptığınızı zannediyorsunuz. Ön yargıların çoğu bilinçsizce oluştuğu için bazı durumlarda düşüncelerinizin bir ön yargı olduğunu bile anlamayabilirsiniz. Bu durumlarda karşı tarafı anlamak için kendinizi biraz daha zorlamalısınız.

Ancak kendinizi fazla kaptırmak, alanınızdan çok uzaklaşmak karşı tarafın iyi niyetinizi kötüye kullanmasına ve iyi niyetinizin suistimal edilmesine neden olabilir. Bu olgulara dikkat edilmek ve ön yargılardan önce karşı tarafa empati ile yaklaşmak iletişimin en önemli adımlarından biridir.

İyi iletişime sahip insanlar hayatta her zaman öndedir.