Bu Kaset Neden Özel? İstanbul Konserleri-1

İnsanın kendi hayat hikayesindeki dipnotları asıl metne dahil etmeye başladığı bir yer var derlerdi. Galiba oraya varmak üzereyim. Bu çağrışımlardan biri de televizyon ünitesinin bir gözünde hala karşıma çıkan, baskısı soyulmuş o kaset: Ferhat Tunç’un 1989 yılında yayımladığı “İstanbul Konserleri-1” albümü.

Bu kaset benim için neden mi özel? Belki de değildir?

Zindan İçinde Albüm açılış parçasıyla, “Bu nasıl İstanbul her tarafı zindan içinde…” diyerek dinleyicisini hazırlar. Ruhi Su’nun o sarsıcı dizeleriyle henüz 4-5 yaşlarındayken, bilmeden tanışmış olursunuz.

Konserdeki dinleyicilerin bu ilk cümleye verdiği o toplu tepkiyi, o uğultuyu duyduğumda bir şeyi sezmiştim. Yaş aldıkça da anladım. O uğultu sadece bir alkış değildi, biriken bir hayatın dışa vurumuydu.

Acının Döngüsü “Özgürlük Mahkumları” şarkısıyla Aşık Emekçi çıkar karşınıza. “Alev Alev Yandık” şarkısının sözleri de Emekçiye aittir. O an belki sadece bir şarkıdır. Ama tekrar eden bir arsızlıkla farklı tarihlerde; 13 Mayıs 2014’te Soma’da ya da 6 Şubat 2023’te yer sarsıldığında; o dizeler zihnimde yeniden yankılanır, yankılanmaya devam eder:

“Kimimiz yaralı kimimiz öldük Kimimiz bilinmez yere gömüldük …”

Zamanı düz bir çizgi algılamaktan çoktan vazgeçmişsindir. Acının etrafında dönen bir sarmaldan fazlası değildir çünkü.

Neden Sezen Aksu Değil? Bu albüm, insanı “Dersim” demekten gocunmayan biri yapar. Bilirsin ki “Dersim Dört Dağ İçinde”dir. Anonim türkülerin bir süreç olduğunu, “Hekimoğlu”nu Ümit Tokcan’ın derlediğini, kaynak kişinin Kadir İnanır olduğunu öğrenirsin.

Hekimoğlu’nun ardından meskeni dağlar faili meşhur olan bir yazar girer hayatına: Sabahattin Ali. “Hekimoğlu” ile “Dağlar” zihnimde öyle kavuşmuştur ki, Hekimoğlu’nu ne zaman duysam peşinden “Başımda saçlarım kardır” demekten kendimi alamam. Aslının “Başım dağ saçlarım kardır” olduğunu bilsem de.

Burada bir itirafta bulunmam gerekir: Bu şarkıyı Sezen Aksu’nun o her şeyi güzelleştiren, cilalı sesiyle hiç sevemedim. Belki bestecisi olduğu için Sadık Gürbüz’den de dinlenebilir.

Bazı şarkılar güzelleştirilmek istemez. Olduğu gibi kalmak ister. (Bknz. bazı kavır şarkılar)

1990'ların başı

Hasrete vurulursunuz sonra. Muzaffer Oruçoğlu’nun dizeleri albümün orta yerinde durur. Ferhat Tunç tarafından bestelenen üç şarkı boyunca hasret büyür. Deniz, Hüseyin ve Yusuf’a bir ağıt gibi.

Albümün bendeki yerini asıl belirleyen vaka 1990'ların başında yaşandı. Ankara Güdül’e bağlı bir köyde sınıf öğretmeni olan babam, rutin bir teftiş sonrası müfettişleri ilçeye götürüyordu. Ben, beş yaşında, ön koltukta bir müfettişin kucağındayım.

Yolculuk başladığında her zaman yaptığım gibi en sevdiğim kaseti teybe taktım. “Gece seyrimdesin, gündüz gönlümde…”

Müfettiş babama dönüp, “Osman hocam bu ne?” dedi. Babam gayet sakin: “Çocuğun en sevdiği kaset. O taktı zaten.” Sonra yol boyu sessizlik. Arka fonda Ferhat Tunç.

Teftiş esnasında hiçbir eksiği olmayan annem ve babama, teftiş sonrası ilginç puanlar tebliğ edildi. Anneme yüksek, babama düşük puan vermişlerdi. Beş yaşında bir çocuğun dinlediği şarkıdan ve şarkıcıdan dolayı birilerine ders vermeye çalışan o zihniyetle ilk karşılaşmamdı bu.

Yaşamak Direnmektir Albümün son parçası sözü ve müziği Ferhat Tunç’a ait olan “Yaşamak Direnmektir”. Hayattan vazgeçtiğim her an beni yeniden tutan o cümleler:

“Yaşamak, gecenin karanlığında Dişe diş, inada inat yaşamak Bir mavi çiçek gibi Özgürlüğün tadında yaşamak!”

Soyulmuş Baskı Bu kasetin üstündeki baskının nasıl olduğunu, internette aradığımda ilk kez gördüm. Ama zihnim hala baskısı soyulmuş olan halinin orijinal olduğunu söylüyor.

Büyüyünce anladım ki yasaklı bir kaset olduğu için üstü soyulmuştu. Ama belki de gerçek hafıza budur: yasağı değil, içindeki sesi hatırlamak.

Ve hala dönüyor.

• Albümdeki şarkıların tam listesi için: Ferhat Tunç - İstanbul Konserleri
• Albümün tamamını dinlemek için: YouTube
• Yazı 2023 tarihli twitter akışınının metne çevrilmesiyle oluşmuştur.
• Twitter akışı ve yazıya ilham olan Bu Albümün Nesi Güzel - Neden Özel? fikrine ve ekibine teşekkürler.