Dünyada, Bilgi Teknolojileri Gelişmişliğinde 67 Sırada, Bilgi Zenginliğinde 69 Sırada Olmamız Karşısında Sessizlik

Birleşmiş Milletler’in bir kuruluşu olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU: International Telecommunication Union) her yıl “Enformasyon Toplumunu Ölçme Raporu” (Measuring the Information Society) yayımlar.

Raporda ülkelerin, bölgelerin ve dünyanın enformasyon ve iletişim teknolojileri (ICT) — kısaca bilgi teknolojileri (BT) — alanındaki durumu değerlendirilir. Amaç, ITU’nun çok geniş ve ayrıntılı veri tabanı ile yapılan objektif değerlendirme sonucu her ülkenin diğer ülkelere göreceli olarak durumunu ve performansını belirlemekle sınırlı değildir. Ayrıca, her ülkenin durumunu ve performansını daha iyileştirebilmesi için gerekli politikaların belirlenmesine yardımcı olmak amaçlanır.

ITU’nun raporladığı çalışmanın merkezinde, her ülkenin Bilgi Teknolojileri Gelişmişlik Endeksi’nin (IDI: ICT Development Index) hesaplanması vardır. Bir ülkenin enformasyon toplumu olma yolundaki gelişme durumunu gösteren IDI, o ülkenin BT altyapısı, kullanımı ve becerilerinin bir bileşeni olarak hesaplanır.

ITU’nun 2017 raporu 15 Kasım 2017 günü iki cilt olarak yayımlandı. IDI notuna göre, 176 ülke içerisinde Türkiye 67. sırada yer alabilmiş. Umman Sultanlığı, Malezya, Lübnan, Suudi Arabistan, Kazakistan ve Azerbeycan’ın biraz gerisinde, Katar ve Birleşik Arap Emirliği’nin çok gerisinde kalmış Türkiye. IDI’nın alt endeksleri olan, bilgi teknolojileri altyapısında (78. sıradayız) ve kullanımda (73. sıradayız) daha da olumsuz durumdayken, beceride ise (40. sırada) göreceli olarak biraz daha iyi durumdayız.

Bu önemli rapor ülkemiz ana medyasında nedense yer almadı. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme bakanı Ahmet Arslan veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji bakanı Faruk Özlü de raporla ilgili bir açıklama yapmadı. Konuyla ilgili STK’larımız da değinmediler bu rapora.

Raporla ilgili bu sessizlik belki Türkiye’nin olumsuz durumda olmasının yarattığı rahatsızlıktan kaynaklanıyordur. Fakat, görmemezliğe gelerek gerçekler yok olmuyor. Bu raporu incelemek ve kamuoyu önünde tartışmak, durumumuzu ve performansımızı iyileştirmek için neler yapılması gerektiğine, geliştirilmesi gereken politikalara ışık tutar.

Yine Kasım ayında UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) ve Birleşik Arap Emirliği ortak projesi olarak ilk kez ülkelerin bilgi zenginliğini belirleyen bir araştırma yayımlandı. Her ülke için Küresel Bilgi Endeksi (Global Knowledge Index) notu hesaplayan bu araştırmaya göre, Türkiye 131 ülke içerisinde 69. sırada. Hemen üstümüzdeki üç ülke: Makedonya, Mauritius, Suudi Arabistan. Hemen altımızdaki üç ülke ise: Moldova, Panama, Moğolistan.

Bu rapor da medyamızda yer almadı. Hakkında ne hükümet ne muhalefet ne de STK’lar bir açıklama yaptı. Oysa, örneğin, durumunu öğrenen Birleşik Arap Emirliği, geliştirilecek politikalar ve verilecek kararlar için raporun çok değerli katkıları olduğunu medya önünde açıklama özgüvenini gösterebildi.

Bu gibi uluslararası sıralamamız ile ilgili bir farkındalık da yok sanırım ülkemizde. Yaygın söylem “şuradan buraya geldik” şeklinde. Ama, bu anlamlı değil, çünkü dünyadaki diğer ülkeler yerlerinde saymıyor, onlar da bir yerlere geliyorlar. Dolayısıyla, esas önemli olan, diğer ülkelere göreceli olarak nerede olduğumuzdur ve bunu iyileştirmektir.

Bu yazının daha kısa bir versiyonu 2 Aralık 2017 tarihli BThaber’de yayımlanmıştır.