Olomouc qalasına səyəxət

Olomouc şəhəre Çekiyə xaritasında

Bügen Çekiyəneñ könçığışında urnaşqan Olomouc (Olomouts dip uqıla) şəhərenə səyəxət itərgə təqdim itəm. Biredə 100 meñgə yaqın keşe yəşi (çağıştıru öçen Yəşel Üzəndə ~99 meñ keşe yəşi). Zurlığı buyınça Çekiyəneñ qalaları arasında 6. urında tora. Ozın həm bay tarıyxlı Olomoucta borınğı binalarnı da, yaña miğmariyətne də kürergə mömkin.

Şəhərgə trən belən kiləbez. Stansadan Olomoucnıñ üzəgenə qədər 15 minut barırğa. Binanıñ aldında autobus həm tramway tuqtalışları bar. Maşinalı bulsağız, cir astı parkinge də bar. Trənnərneñ cədwəlen uramdağı zur tabloda kürergə mömkin.

Olomouc Üzək Stansası

Yul arqılı cir astınnan da, cirdən də çığa alabız. Taş tüşəlgən cəyəwlek kürəbez. Aldıbızda Olomouc töbəgeneñ xöküməte binası.

Xökümət binasınıñ tışı əllə ni qızıq tügel. İske binağa zəñgər tərəzələr yabıştırğannar. Cəbhədə (fasadta) Raştuwa həm Yaña yıl bəyrəmnəre uñayınnan qotlaw elenep tora. Təgərməçle urındıqlar rampasına küz salsaq, anıñ da taş tüşəlgən buluın kürəbez.

Bina aldında zur bulmağan məydanda ağaçlar, quwaqlar üsə, səpit parkinge həm eskəmiyələr bar.

Alğa barabız: bu cəddədə (prospektta) uzğan ğasırda tözelgən həm küptən tügel genə yañartılğan yortlar tora. Kiñ uramnar, cəddələr sosiyalizm zamanınıñ üzençəlege. Sovet Berlegendə də, başqa elekke sosiyalistik illərdə də mondıy uramnar citərlek. Şundıy planlawnıñ kimçelekləre küptən bilgele: projektlər bertörle, qıybat, maşinaüzəkle həm küp buş urın qaldıralar.

Binalar waqıt-waqıt yañartılalar. Berençe qatlarda keçe eşməkərleklər oçrıy. Dizayn kod barmı əytep bulmıy, çönki yazular ber öslüple (stille), əmma töslər həm reklam törləre niçekter tərtipsezlerək kürenə.

İxatalarnıñ bersendə kemder “üzeşçən sənğət” belən söğellənə. Toraq yortlar yanında zur buş urınnar bulğanda keşe çarasızlıqtan şundıyraq eşlər eşli başlıy. Bu planlawnıñ tağın ber kimçelege.

Barelyefle kerü.

Nigəder keşe yəşəgən cirdə cir astı çüplekləre yuq. Əmmə çüp konteynerləre bik küp.

Cəddə buylap tramway yöri. Cəyəwlek həm yul arasında çirəm üsə, nindider keçkenə ağaçlar da utırtqannar. Astağı misallar bik uñışlı bulıp kürenmi.

Tanış manzara. Əmmə yañartılğan binalar, taş tüşəlgən cəyəwlek həm çağıştırmaça imin yul kiçeşe ayırılıp tora.

İşek telefonında hər fatıyrda yəşəgən ğailəneñ nəsel iseme yazılğan. Uramnan kergəndə ağaç işek tora, qalın metal işeklər ğomumən yuq. Zur pıyalalar, tərəzələr də oçrıy. Şundıy dizayn kerüneñ eçenə tabiğıy ut kertə.

Misal öçen, menə bu yort yañartılmağan. Tanışım əytüwençə, yañartu eşləren başlaw öçen yortta toruçılardan ğariza kirək. Süz uñayında, yort yañartılmasa da, drenaj bırğısı (drainpipe) cir astına kitə. Nəticədə, su turıdan-turı kanalizasağa bara, uramnan aqmıy.

Səpit yulı bar, əmmə ul bik ğadi. Anı buyaw belən genə yasap bulmıy. Səpitlər öçen ayırım asqorma kirək. Əmmə berençe adım bularaq bu da yaxşı. Fotoda tramway tuqtalışınıñ cəyəwlegen də kürep bula. Şəhərneñ qızıq təfsile: cəyəwleklər tirəli ber saf taş tüşəlgən.

Yaña yılğa bizəlgən tram.

Qayçaq tulısınça taş tüşəlgən uramnar oçrıy. Bu matur da, maşinalarnı da aqrınayta.

Bıyıl tözelə başlağan yar buyına çığabız. Aldıbızda Morava yılğası.

Yar buyı əlegə tulısınça qullanılmıy, şuña funksionallığı turında nəticə yasap bulmıy. Xəzer ul tərtiple, taza, əmmə buş bulıp kürenə.

Ə menə monda yomıçqa artıq tutırğannar, alay yaramıy. Kürgənebezçə, ul bordürdə də, yulda da çüp bulıp yata.

Səyer, uñaysız basqıç.

Monda bırğı nikter cir astına totaşmıy, əşəke su cəyəwlekkə ağıp tora.

Yul öste törle taşlardan bulğanda uram küñellənə, yəmlənə. Monda şulay kiçeşne bilgeləgənnər.

Tağın ber tramway.

Adaşıp bulmıy, turistlər öçen yul kürsətkeçləre, şəhər xaritaları küp. Alarnı tuqtalışlar yanında da kürəbez. Monnan tış, tablo transportnıñ qayçan kilüwen kürsətə (ul eşli, kamerağa ğına səyerrək töşkən).

Üzəkkə yaqınlaşabız, monda iske yortlar ğına oçrıy.

Xəttə asfalt ta tüşəlgən taşqa oxşarğa tırışa.

Üzəktən berniçə küreneş.

Ğomumən, uramnarda matur təfsillər küp. Ber yaqta barelyef, kəmər (arch) kürəseñ, ikençe yaqta — həykəlçek, qoyaş səğəte.

Matur iske işeklər.

Ber qunaqxanəneñ ixatası.

19. ğasırda (bəlki, irtərək tə) yortqa arba bərelsə diwarnı saqlaw öçen bina poçmaqlarında şundıy əyberlər quyğannar.

Ber yort artında anda toruçılarnıñ baqçası. Baqça yanındaraq pab ta bar.

Alğa barsaq, amfiteatr/uram kinoteatrın da tababız.

İzge Wenceslaus Cəmiğe.

Uquxanələr, universitələr də bar. Şularnıñ işegallarına bağıyq.

Sənğət galeriyəse binası.

Galeriyə eçendə.

Uramğa çığabız. Üzək məydanğa yul totabız.

Kilep cittek. Berençe sürəttə waba bağanalarınıñ bersen, İzge Təslis Bağanasın (Holy Trinity Column) kürəbez.

Soñğı fotoda bonus: yabılğan Sberbank.

Könne təmamlap kire stansağa barabız. Monıñ öçen səpit kiralıybız. Əmma ul tüləwsez bulıp çığa: berençe 15 minut buşlay.

Stansa zur bulmasa da, uñaylı.

Səfərebez şunıñla təmam. Uqığanığız öçen rəxmət, kiləse səyəxətlərebezgə qədər!