1858’in Müthiş Kokusu

Günümüzde, görece gelişmiş bir bilgi birikiminin içinde yaşarken, bunun her zaman böyle olmadığını hatırlamakta fayda var çünkü salgın hastalıkların nedenlerinin virüsler, bakteriler gibi gözümüzün görmediği yaratıklar olabileceği fikrine 19. yüzyılın son yarısında ulaştık. İşte bu bilinmezlik sürecinde kendimizce mantıklı bularak söylediğimiz sebep; koku. Bilinmezlik dönemi olarak değindiğim dönemde, hijyen ve temizlik gibi konularda çok yol kat etmediğimiz aşikar. Bugün değineceğim bu olay da, bu kat edilmeyen yollarla alakalı.

1858’in Müthiş Kokusu

1800’lerin başında 1.5 milyon nüfuslu Londra, 1800’lerin ortalarında 5 milyon gibi bir nüfusa ulaşıyor. Bu hızlı nüfus artışı, tabii ki, sorunları da beraberinde getiriyor. Bu sorunların başını çeken de, alt yapı sorunu. O dönemde Londra’daki tuvalet anlayışı sizlerin de tahmin edebileceği gibi bugünlerden epeyce farklı. O farklardan biri de, büyük abdest konusunda. Büyük abdestlerini lazımlık benzeri kaplara yapan Londra ahalisi, bu kapları da yollara ya da büyük çukurlara döküyor o dönem. Tabii bu dökmenin bir sonu yok. Londra, işte bu yetersiz alt yapı ve dökme adetinin bedelini 1858’de ödüyor.

1858 yılında koku ve dışkı birikimi o kadar dayanılmaz hale geliyor ki “Great Stink of 1858” yani “1858’in Müthiş Kokusu” olarak anılıyor. Bu olayın en pik noktası diyebileceğim olay da “Thames Nehri” üzerinde yangın çıkması. Bu da şöyle oluyor: Sınırları zorlayan bu dışkı birikimi; büyük çukurları doldurup, sokaklardan taştığı zaman doğruca “Thames Nehri”ne akıyor. Bu nehir o kadar doluyor ve yoğunlaşıyor ki üzerinde yangın çıkıyor. Tabi ki bu pisliğin bir bedeli olmalı. Bu da hızlı yayılan salgın hastalıklar ve beraberinde getirdiği büyük ölümler oluyor.

Peki Londra bu durumdan nasıl kurtuluyor?

Planlar çizilip, krokiler yapıldıktan sonra; Londra alt yapısı yavaş yavaş gelişmeye ve kokulardan uzaklaşmaya başlıyor. Bu kurtarıcı krokilerin mimarı da “Joseph Bazalgette” isimli bir inşaat mühendisi. Hatta 1865 yılında, bu şahsın yaptığı pompalama istasyonu Galler Prensi Edward tarafından açılıyor. İşte tarihimize “1858’in Müthiş Kokusu” olarak geçen bu olay ve süreç böylelikle çözülmüş oluyor.

Bazalgette ve Karikatürü

Bizleri çözüme ve ilerlemeye iten yegane şey zorluklardır. İşte bu zorluklar; alt yapıların gelişmesinden, salgınların sebeplerini buldurmaya kadar, bizlere ivme ve görev verir. Peki bizler, kendi içimizdeki zorlukların farkına varıp, bu görevi ne kadar görebiliyoruz?

Kendinize iyi bakın.